{"id":831,"date":"2025-06-10T19:57:10","date_gmt":"2025-06-10T17:57:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=831"},"modified":"2026-04-08T15:21:07","modified_gmt":"2026-04-08T13:21:07","slug":"nacjonalizm-chrzescijanski-jedrzej-giertych","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=nacjonalizm-chrzescijanski-jedrzej-giertych","title":{"rendered":"Nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski – J\u0119drzej Giertych"},"content":{"rendered":"
\n

rok wydania 2004
\nformat A5
\nstr. 57
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 83-88020-64-1<\/p>\n

 <\/p>\n

Najwi\u0119kszym umi\u0142owaniem cz\u0142owieka tu na ziemi jest ojczyzna. Dobro ojczyzny jest te\u017c, w krajach chrze\u015bcija\u0144skich, g\u0142\u00f3wnym i najbardziej usprawiedliwionym celem polityki<\/em> (fragment ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n

Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n

Wprowadzenie
\nWst\u0119p do drugiego wydania
\nI. Europa potrzebuje formu\u0142y
\nII. Podstaw\u0105 \u017cycia Europy jest nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski
\nIII. Bankructwo nacjonalizmu niechrze\u015bcija\u0144skiego
\nIV. Ex Polonia lux
\nV. Europa \u2014 rzesz\u0105 wolnych narod\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich<\/p>\n

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n

J\u0119drzej Giertych o przysz\u0142o\u015bci Europy<\/p>\n

Czym r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w swej tre\u015bci Polski Ruch Narodowy od analogicznych idei europejskich i innych nurt\u00f3w ideowych obecnych w Europie wczoraj i dzi\u015b? Czy racj\u0119 maj\u0105 ci z historyk\u00f3w idei i politolog\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3wnaj\u0105 w jednym szeregu polskich narodowc\u00f3w z pot\u0119g\u0105 my\u015bli Dmowskiego i Pop\u0142awskiego z podobnymi ruchami ideowymi we Francji, Niemczech, W\u0142oszech, Rumunii czy Hiszpanii? Czy te\u017c racj\u0119 ma J\u0119drzej Giertych, kt\u00f3ry od pocz\u0105tku do ko\u0144ca broni\u0142 r\u00f3\u017cno\u015bci i inno\u015bci ideowej Ruchu Narodowego, pod kt\u00f3rego podwaliny k\u0142adli wsp\u00f3lnie Dmowski, Pop\u0142awski, Balicki, Kozicki i wielu innych. J\u0119drzej Giertych z jednej strony podkre\u015bla\u0142 oryginalno\u015b\u0107 polskiej my\u015bli narodowej, a z drugiej strony, gdy zmuszony by\u0142 j\u0105 por\u00f3wnywa\u0107 i zestawia\u0107 z analogicznymi ruchami w Europie, to wed\u0142ug Giertycha, najbli\u017cej polskim narodowcom by\u0142o do narodowc\u00f3w hiszpa\u0144skich. Giertych wiedzia\u0142 doskonale o czym pisa\u0142. Bra\u0142 bowiem udzia\u0142 jako dziennikarz \u201eKuriera Pozna\u0144skiego\u201d w hiszpa\u0144skiej wojnie domowej, gdzie opr\u00f3cz obserwacji zmagania si\u0119 wojsk gen. Franco z komunistami, przygl\u0105da\u0142 si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cnicom ideowym w\u015br\u00f3d hiszpa\u0144skich narodowc\u00f3w. I tak, do idei polskich narodowc\u00f3w zbli\u017ceni byli najbardziej hiszpa\u0144scy karli\u015bci. Co ich \u0142\u0105czy\u0142o? Na pierwszym miejscu w hierarchii warto\u015bci stawiali Pana Boga i nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, zaraz potem by\u0142a wierna s\u0142u\u017cba Narodowi i Ojczy\u017anie. Jestem przekonany, i\u017c kolejne wydanie broszury J\u0119drzeja Giertycha, Nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski roz\u015bwietli czytelnikom pogl\u0105dy J\u0119drzeja Giertycha nie tylko na r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy \u201enacjonalizmami europejskimi\u201d, ale i pomi\u0119dzy innymi pr\u0105dami ideowymi, kt\u00f3re by\u0142y i s\u0105 obecne w Europie. J\u0119drzej Giertych w niniejszej broszurce przedstawi\u0142 tak\u017ce okre\u015blon\u0105 recept\u0119 do naprawy zasta\u0142ej po II wojnie \u015bwiatowej sytuacji w Europie.<\/p>\n

Europa potrzebuje formu\u0142y \u2014 domaga si\u0119 na pocz\u0105tku swej pracy J. Giertych. Co mia\u0142 na my\u015bli? Jako, \u017ce broszura powsta\u0142a tu\u017c po wojnie, w 1948 r., Giertych z bliska obserwowa\u0142 jak tworz\u0105 si\u0119 naprzeciw siebie dwa obozy, Europy Zachodniej i Europy Wschodniej. Zach\u00f3d przygotowywa\u0142 si\u0119 do obrony przed komunistycznym Wschodem. Jednak jak podkre\u015bla\u0142 Giertych by\u0142 na to starcie zupe\u0142nie nieprzygotowany. Z pozycji politycznej m\u00f3g\u0142 sobie jeszcze poradzi\u0107. Z pozycji ideowej by\u0142 kompletnie bezradny. Ruchy \u2014 ludowy, socjalistyczny i chrze\u015bcija\u0144sko\u2013demokratyczny nie by\u0142y w stanie opracowa\u0107 wspomnianej formu\u0142y, kt\u00f3ra sp\u00f3jnie po\u0142\u0105czy\u0142aby Europ\u0119. Oba ruchy ideowe by\u0142y bez wyrazu, zaprawione w politycznych i wyborczych potyczkach, kompletnie nie wiedzia\u0142y jak scementowa\u0107 Stary Kontynent. A podstaw\u0105 \u017cycia Europy jest nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski jak przekonywa\u0142 i podpowiada\u0142 ju\u017c w 1948 r. J\u0119drzej Giertych. Przekonywa\u0142 do obowi\u0105zk\u00f3w, jakie spoczywaj\u0105 na barkach Europejczyk\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w poszczeg\u00f3lnych europejskich narod\u00f3w. Giertych pisze: \u201e\u017bycie polityczne Europy w nowej formie nie odrodzi si\u0119 ani w oparciu o zasad\u0119 obrony interes\u00f3w partykularnych, wyra\u017con\u0105 mechanicznie w przemijaj\u0105cej woli wi\u0119kszo\u015bci, ani w wysuni\u0119ciu na czo\u0142o woli i interes\u00f3w pa\u0144stwa. Podstaw\u0105 politycznego odrodzenia spo\u0142ecze\u0144stw europejskich mo\u017ce by\u0107 tylko zasada s\u0142u\u017cby narodowi i jego dobru \u2014 ale narodowi pomy\u015blanemu po chrze\u015bcija\u0144sku, to znaczy nie uwa\u017canemu za absolut, w\u0142\u0105czonemu harmonijnie w \u017cycie ca\u0142ej ludzko\u015bci, a zw\u0142aszcza ca\u0142ego \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego oraz zwi\u0105zanego na wewn\u0105trz w\u0119z\u0142em, przypominaj\u0105cym w\u0119z\u0142y rodzinne \u2014 nie opartym na przymusie, ale na poczuciu obowi\u0105zku i na mi\u0142o\u015bci (…)\u201d. Giertych udowadnia w dalszej kolejno\u015bci dlaczego zbankrutowa\u0142 nacjonalizm niechrze\u015bcija\u0144ski. Ot\u00f3\u017c bankructwo nacjonalizmu europejskiego ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w tym, i\u017c po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 on z faszyzmem i zamiast wyrzuci\u0107 z siebie resztki z\u0142ych element\u00f3w, jeszcze bardziej je pog\u0142\u0119bi\u0142 i ugruntowa\u0142. W zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119 zmierza\u0142 w\u00f3wczas Polski Ruch Narodowy, kt\u00f3rego przewodnikiem by\u0142 do swej \u015bmierci Roman Dmowski. Giertych \u015bmia\u0142o i autentycznie przybli\u017ca z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 Ruchu Narodowego, szczeg\u00f3\u0142owo omawia tak\u017ce ewolucj\u0119 ideow\u0105 i przej\u015bcie na pozycje \u015bcis\u0142ego zwi\u0105zku my\u015bli narodowej z katolicyzmem. Wymown\u0105 cezur\u0105 tego procesu jest praca Dmowskiego Ko\u015bci\u00f3\u0142, Nar\u00f3d i Pa\u0144stwo (1927).<\/p>\n

Na koniec wypada odpowiedzie\u0107 naszym czytelnikom na ewentualne pytanie, dlaczego decydujemy si\u0119 na kolejne ju\u017c wydanie broszury J\u0119drzeja Giertycha z 1948 r. Ot\u00f3\u017c, jej bogata zawarto\u015b\u0107 pokr\u00f3tce przedstawiona powy\u017cej daje gwarancj\u0119 ugruntowania wiedzy ju\u017c zdobytej i poszerzenia jej o zawsze aktualne przemy\u015blenia najlepszego i najwierniejszego ucznia Romana Dmowskiego. Wydanie broszury w\u0142a\u015bnie teraz, po wej\u015bciu Polski do Unii Europejskiej, kt\u00f3ra ci\u0105gle nie ma wspomnianej ju\u017c formu\u0142y, nie ma pomys\u0142u na przysz\u0142o\u015b\u0107, w zasadzie zmierza w kierunku przyci\u015bni\u0119cia i nieposzanowania praw europejskich narod\u00f3w jest jak najbardziej na czasie. J\u0119drzej Giertych ju\u017c w 1948 r. ostrzega\u0142 przed \u201efederacj\u0105 europejsk\u0105\u201d. Obawia\u0142 si\u0119, \u017ce jednoczenie Europy bez poszanowania praw pa\u0144stw narodowych doprowadzi do takiej sytuacji analogicznej do tej z bloku sowieckiego. Europejskie \u201enadpa\u0144stwo\u201d w stylu sowieckim lub ka\u017cdym innym by\u0142oby wed\u0142ug Giertycha nieszcz\u0119\u015bciem.<\/p>\n

Bo jak pisze autor broszury: \u201ePrzysz\u0142o\u015b\u0107 Europy wymaga zupe\u0142nie czego\u015b innego. Wymaga przywr\u00f3cenia dawnej, \u015bredniowiecznej rodziny narod\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. Rodziny narod\u00f3w, kt\u00f3ra by konieczn\u0105 europejsk\u0105 jedno\u015b\u0107 pogodzi\u0142a z wolno\u015bci\u0105 i z odr\u0119bnym, niepodleg\u0142ym \u017cyciem ka\u017cdego narodu z osobna\u201d. Wypada nam sobie \u017cyczy\u0107, aby powy\u017csze s\u0142owa J\u0119drzeja Giertycha by\u0142y dobrym prognostykiem na najbli\u017csz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Warto pomy\u015ble\u0107 o przet\u0142umaczeniu tej broszury na j\u0119zyk angielski, tak, aby brukselscy technokraci mieli szans\u0119 poznania polskiego stanowiska sprzed 56 lat, kiedy o Unii Europejskiej nikt jeszcze nie pomy\u015bla\u0142.<\/p>\n

Maciej Twar\u00f3g
\nRedaktor Naczelny \u201eWszechpolaka\u201d<\/p>\n

Wst\u0119p do drugiego wydania<\/strong><\/p>\n

Nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski pi\u00f3ra mego Ojca czyta\u0142em gdzie\u015b oko\u0142o roku 1958. Teraz, gdy Wydawnictwo WERS zaproponowa\u0142o ponowne wydanie tej ksi\u0105\u017ceczki, przeczyta\u0142em j\u0105 po 40 latach jeszcze raz. Oczy przecieram! Przecie\u017c to by\u0142o pisane w 1948 roku, a nie dzisiaj. Autor ju\u017c 5 lat nie \u017cyje. Zacytuj\u0119 tylko jedno zdanie: \u201e… nie tylko w systemie sowieckim, ale i w systemie federacji europejskiej… narody mniejsze by\u0142yby w praktyce w politycznej i gospodarczej niewoli\u201d. Mo\u017cna by cytowa\u0107 dziesi\u0105tki podobnych. Aktualno\u015b\u0107 te\u017c jest tak uderzaj\u0105ca, \u017ce mia\u0142oby si\u0119 ochot\u0119 pow\u0105tpiewa\u0107, czy to rzeczywi\u015bcie tak stare dzie\u0142ko. Ale przecie\u017c mam w r\u0119ku oryginalny, sprzedawany w Anglii egzemplarz. Po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e kartki. Cena 3 szylingi. Szyling\u00f3w nie ma ju\u017c \u0107wier\u0107 wieku. Wydawnictwo WERS pozna\u0142o si\u0119 na aktualno\u015bci tej pracy i chwa\u0142a mu za to. Obecne wydanie II okre\u015blone jest jako poprawione. Dotyczy to tylko pisowni. M\u00f3j Ojciec, w \u015blad za praktyk\u0105 literatury narodowej okresu przedwojennego, trzyma\u0142 si\u0119 jeszcze kilka lat po wojnie pisowni sprzed reformy ortografii dokonanej w latach trzydziestych. Innych poprawek nie ma.<\/p>\n

Ta ksi\u0105\u017ceczka rzeczywi\u015bcie powsta\u0142a bezpo\u015brednio po drugiej wojnie \u015bwiatowej. By\u0142 to czas, gdy totaln\u0105 kl\u0119sk\u0119 ponios\u0142y nacjonalizmy antychrze\u015bcija\u0144skie. Tworzony by\u0142 \u0142ad powojenny, sowiecki system niewoli narod\u00f3w, ale i rozpocz\u0119to budow\u0119 sfederowanej Europy, maj\u0105cej na celu podobne zniewolenie narod\u00f3w, rzekomo na ich w\u0142asne \u017cyczenie. Tymczasem Europa to tradycyjnie kontynent z\u0142o\u017cony z pa\u0144stw, kt\u00f3re s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 swoich narod\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych pa\u0144stw zosta\u0142a wychowana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki, kt\u00f3ry narzuci\u0142 im swoj\u0105 etyk\u0119, etyk\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 jednakowo w \u017cyciu prywatnym, jak i w \u017cyciu zbiorowym, r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwowym i mi\u0119dzynarodowym. \u017be ta etyka by\u0142a wielokrotnie \u0142amana, podobnie jak \u0142amana jest w \u017cyciu osobistym, to fakt, ale tym niemniej ona w \u015bwiadomo\u015bci zar\u00f3wno jednostek, jak i narod\u00f3w obowi\u0105zuje.<\/p>\n

Nacjonalizm, budowany na egoizmie narodowym, stanowi\u0142 odej\u015bcie od etyki katolickiej. Jako pr\u0105d ideowy wykolei\u0142 si\u0119, zdzicza\u0142 i wypali\u0142. Oczywi\u015bcie spotka\u0142 si\u0119 z ostrym pot\u0119pieniem ze strony Ko\u015bcio\u0142a i to grubo jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Rzecz znamienna jednak, \u017ce to zdziczenie nie dotkn\u0119\u0142o Polski. U nas ruch narodowy by\u0142 starszy od w\u0142oskiego faszyzmu czy niemieckiego hitleryzmu. Od pocz\u0105tku osadzony by\u0142 w tradycji katolickiej, nigdy si\u0119 jej nie sprzeniewierzy\u0142, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 wi\u0119zi z etyk\u0105 katolick\u0105 stale w nim wzrasta\u0142a. By\u0142 nie tyle \u201eizmem\u201d, jednym z wielu pr\u0105d\u00f3w umys\u0142owych, co wyrazem zbiorowej woli narodu jako ca\u0142o\u015bci. St\u0105d u\u017cywa si\u0119 termin\u00f3w \u201eruch narodowy\u201d, \u201eidea narodowa\u201d, \u201eStronnictwo Narodowe\u201d itd., a s\u0142owo \u201enacjonalizm\u201d cz\u0119\u015bciej funkcjonuje w repertuarze zarzut\u00f3w stawianych przez przeciwnik\u00f3w tej formacji ni\u017c w niej samej. Je\u017celi ju\u017c u\u017cywa si\u0119 tego terminu w ruchu narodowym to koniecznie z przymiotnikiem \u201echrze\u015bcija\u0144ski\u201d. Tymczasem \u015brodowiska liberalne i socjalistyczne walcz\u0105 z ruchem narodowym, oskar\u017caj\u0105c go o grzechy nacjonalizmu antychrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie sam z socjalizmu i liberalizmu wyr\u00f3s\u0142.<\/p>\n

J\u0119drzej Giertych pisze w roku 1948 o ideowej pustce w Europie, pustce, kt\u00f3r\u0105 musi co\u015b wype\u0142ni\u0107. Sugeruje, \u017ce mo\u017ce to uczyni\u0107 nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski, na wz\u00f3r polskiego ruchu narodowego. Dzi\u015b te\u017c mamy pustk\u0119 ideow\u0105 w Europie. Tygiel unifikacyjny pozbawia Europ\u0119 to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3rej ona szuka i kt\u00f3rej b\u0119dzie szuka\u0107. Znale\u017a\u0107 j\u0105 mo\u017ce w idei narodowej, w idei nacjonalizmu chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3ry wymaga by s\u0105siednie narody, tak jak s\u0105siednie rodziny, \u017cy\u0142y w zgodzie i prawdzie, by \u0142\u0105czy\u0142a je wsp\u00f3lnie uznawana praworz\u0105dno\u015b\u0107 z etyki katolickiej rodem.<\/p>\n

Narody europejskie nie wytrzymaj\u0105 centralnego sterowania z Brukseli (a tym bardziej z Berlina). Pozbawione suwerenno\u015bci, pozbawione armii narodowych, narodowej polityki, narodowej waluty, w\u0142asnego ustawodawstwa, upomn\u0105 si\u0119 o t\u0119 suwerenno\u015b\u0107. Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej Unia Europejska si\u0119 rozleci, jak rozlecia\u0142a si\u0119 Jugos\u0142awia czy Zwi\u0105zek Sowiecki. Miejmy jednak nadziej\u0119, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 to na wz\u00f3r rozpadu Czechos\u0142owacji, przy uszanowaniu woli odr\u0119bnych narod\u00f3w, czyli zanim nast\u0105pi totalne ich wymieszanie i wykorzenienie z europejskiej tradycji. W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki chrze\u015bcija\u0144skiemu charakterowi europejskich nacjonalizm\u00f3w mo\u017cna na to liczy\u0107. O taki ich charakter trzeba jednak walczy\u0107. Widzieli\u015bmy jak \u0142atwo pozbawiony etyki narodowy socjalizm przerodzi\u0142 si\u0119 w egoizm narodowy i zwyk\u0142e barbarzy\u0144stwo. Trzeba pilnowa\u0107 obecno\u015bci etyki katolickiej w pr\u0105dach ideowych przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Polski ruch narodowy, oparty mocno o \u015bwiadomy katolicyzm, wierny etyce katolickiej, ale zarazem nie anga\u017cuj\u0105cy Ko\u015bcio\u0142a w polityk\u0119, jak czyni\u0105 to chadecje, b\u0119dzie nieraz jeszcze przydatny nie tylko Polsce, ale i ca\u0142ej Europie jako model. O tym traktuje niniejsza ksi\u0105\u017ceczka.<\/p>\n

Maciej Giertych
\nK\u00f3rnik, 26 I 1998 r.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najwi\u0119kszym umi\u0142owaniem cz\u0142owieka tu na ziemi jest ojczyzna. Dobro ojczyzny jest te\u017c, w krajach chrze\u015bcija\u0144skich, g\u0142\u00f3wnym i najbardziej usprawiedliwionym celem polityki<\/em> (fragment ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n","protected":false},"featured_media":518,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[27,41],"product_tag":[],"class_list":["post-831","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-mysl-narodowa","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","outofstock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=831"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=831"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}