rok wydania 2014
\nformat A5
\nstr. 185
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-60048-49-8<\/p>\n
\u201eCzerwoni carowie Rosji\u201d na salonach dyplomatycznych – Miejsce Rosji porewolucyjnej w systemie bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzywojnia na \u0142amach prasy narodowo-demokratycznej w latach 1922-1939<\/p>\n
<\/p>\n
Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n Wst\u0119p<\/p>\n Rozdzia\u0142 I. Wok\u00f3\u0142 Genui Rozdzia\u0142 II. Na drodze do zbiorowego bezpiecze\u0144stwa Rozdzia\u0142 III. Liga Narod\u00f3w Zako\u0144czenie <\/p>\n Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n \u201eW oczekiwaniu takich moment\u00f3w wyj\u0105tkowych, takich czyn\u00f3w p\u0142omiennych ducha, nie wie, co ma pocz\u0105\u0107 z sob\u0105, wszystko mu jedno, w t\u0119sknocie i nudzie mo\u017ce trwa\u0107 d\u0142ugie lata gdziekolwiek b\u0105d\u017a jakkolwiek. Ale gdy czas chwili takiej przychodzi, gdy kto\u015b lub co\u015b da z zewn\u0105trz znak, \u017ce ju\u017c godzina jej wybi\u0142a, b\u0105d\u017a gdy w sobie samym poczuje nagle jej narodziny, w\u00f3wczas got\u00f3w jest na wszystko. W\u00f3wczas ogarnia go sza\u0142 \u015bwi\u0119ty, op\u0119tanie wzywa na b\u00f3j \u015bmiertelny, a ka\u017cdy czyn jego nosi charakter gwa\u0142tu i samowoli\u201d. Przytoczony powy\u017cej cytat pochodzi z ksi\u0105\u017cki W\u0142adys\u0142awa Jab\u0142onowskiego, Dooko\u0142a Sfinksa<\/em>, stanowi\u0105cej pr\u00f3b\u0119 odpowiedzi na pytanie o symptomatyczno\u015b\u0107 \u201eduszy rosyjskiej\u201d, tego zbiorowego \u201eja\u201d, kt\u00f3re, po przewrocie bolszewickim w roku 1917, opisa\u0142 Niko\u0142aj Bierdajew w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eAntychryst objawia si\u0119 w tym, co nadchodzi, jego pokusy s\u0105 pokusami przysz\u0142o\u015bci, nawiedzaj\u0105cymi ludzko\u015b\u0107. W starym z\u0142u nie ma owego wyrazistego powabu mglistych i dwuznacznych kszta\u0142t\u00f3w przysz\u0142o\u015bci. Nie ma na \u015bwiecie narodu, kt\u00f3ry do tego stopnia by\u0142by nara\u017cony na owe pokusy mglistych i dwuznacznych kszta\u0142t\u00f3w przysz\u0142o\u015bci, kszta\u0142t\u00f3w antychrystowych, jak m\u00f3j nar\u00f3d, nar\u00f3d rosyjski\u201d.<\/p>\n Bez wzgl\u0119du na to, czy odpowiedzialno\u015bci\u0105 za udany przewr\u00f3t bolszewicki obarczymy nar\u00f3d rosyjski, czy te\u017c inne czynniki, nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rok 1917 by\u0142 prze\u0142omowy w dziejach Rosji. Obalenie caratu i przej\u0119cie w\u0142adzy w imperium Romanow\u00f3w przez W\u0142odzimierza Lenina i jego otoczenie, zainicjowa\u0142o proces kszta\u0142towania si\u0119 nowego tworu pa\u0144stwowego, w mniemaniu jego organizator\u00f3w, diametralnie r\u00f3\u017cnego od w\u00f3wczas istniej\u0105cych.<\/p>\n Zainteresowanie towarzysz\u0105ce przemianom w Rosji zbieg\u0142o si\u0119 z obawami o lini\u0119 polityki zagranicznej, po kt\u00f3rej mieliby kroczy\u0107 nast\u0119pcy Romanow\u00f3w. Bolszewicka Rosja, tocz\u0105ca w\u00f3wczas walk\u0119 z bia\u0142ogwardzistami, nie wesz\u0142a w sk\u0142ad konferencji w Wersalu, zatem nie bra\u0142a udzia\u0142u w tworzeniu tzw. \u0142adu wersalskiego.<\/p>\n O pozycji Rosji na Starym Kontynencie, bezpo\u015brednio po rewolucji pa\u017adziernikowej, wiele m\u00f3wi\u0105 s\u0142owa Georges\u2019a Clemenceau, kt\u00f3ry \u201erzuci\u0142 has\u0142o, aby Rosj\u0119 otoczy\u0107 drutem kolczastym, \u2014 tj., aby nie zaczyna\u0107, wzgl\u0119dnie zerwa\u0107 z ni\u0105 wszelkie stosunki, zar\u00f3wno polityczne jak i ekonomiczne\u201d.<\/p>\n Umacnianie si\u0119 w\u0142adzy bolszewik\u00f3w nie sprzyja\u0142o proponowanej przez Clemenceau izolacji Rosji porewolucyjnej, tym bardziej \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 mocarstw zachodnich oczekiwa\u0142o ustabilizowania sytuacji po upadku Romanow\u00f3w i wyra\u017anie zdradza\u0142o zainteresowanie \u201enow\u0105 Rosj\u0105\u201d, cho\u0107by na p\u0142aszczy\u017anie gospodarczej. Taka konstelacja pozwala\u0142a bolszewikom wydoby\u0107, ju\u017c w\u00f3wczas Kraj Rad, z odosobnienia na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n Udzia\u0142 Rosji bolszewickiej w konferencjach i spotkaniach okresu mi\u0119dzywojennego sprawia\u0142, \u017ce nale\u017ca\u0142o na ni\u0105 patrze\u0107, jako element, a w pewnym momencie czynnik, szeroko rozumianej polityki mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3rej celem, przynajmniej tym oficjalnym, by\u0142o stworzenie systemu bezpiecze\u0144stwa, opartego na wsp\u00f3\u0142pracy i wzajemnej \u017cyczliwo\u015bci.<\/p>\n Narodziny \u201enowej Rosji\u201d oraz wej\u015bcie jej, po Wielkiej Wojnie, do koncertu mocarstw, spotka\u0142o si\u0119 z \u017cywym zainteresowaniem publicyst\u00f3w narodowo-demokratycznych. W pewnym stopniu wynika\u0142o ono z tradycyjnego my\u015blenia o Rosji w og\u00f3le, ale tak\u017ce polityki prowadzonej wobec niej przed 1917 rokiem, nazywanej cz\u0119sto, nieco sp\u0142ycaj\u0105c istot\u0119 zagadnienia, orientacj\u0105 na Rosj\u0119. Faktycznie jednak, wobec odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, pojawia\u0142 si\u0119 aspekt holistycznego traktowania polityki, co wyra\u017anie mo\u017cna dostrzec w s\u0142owach Bohdana Wasiuty\u0144skiego: \u201ePolska panuje [\u2026] nad dogodnymi wrotami, prowadz\u0105cymi z Zachodu na Wsch\u00f3d. W pewnej mierze jest to sytuacja korzystna, gdy\u017c przez Polsk\u0119 powinna i\u015b\u0107 wymiana handlowa drogami l\u0105dowymi mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Z drugiej wszak\u017ce strony jest to po\u0142o\u017cenie niebezpieczne: na ni\u0105 skierowuje si\u0119 parcie Niemiec na Wsch\u00f3d, a parcie Rosji, zmierzaj\u0105cej do odgrywania roli w Europie, ku Zachodowi\u201d.<\/p>\n Dar, czy przekle\u0144stwo? W taki spos\u00f3b mo\u017cna uj\u0105\u0107 rozwa\u017cania Wasiuty\u0144skiego nad kwesti\u0105 po\u0142o\u017cenia geograficznego Polski. Wobec powy\u017cszego naturalnym by\u0142 fakt, \u017ce z du\u017c\u0105 uwag\u0105 \u015bledzono w okresie mi\u0119dzywojnia efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 dyplomat\u00f3w bolszewickich, kt\u00f3rzy z mozo\u0142em, ale i sprytem budowali pozycj\u0119 Rosji porewolucyjnej na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n Niniejsza praca stanowi pr\u00f3b\u0119 ukazania stosunku publicyst\u00f3w narodowo-demokratycznych do tego wa\u017cnego tematu. Uwydatnia nie tylko pewne schematy my\u015blowe istniej\u0105ce w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w obozu wszechpolskiego, ale tak\u017ce prezentuje ewolucj\u0119 ich pogl\u0105d\u00f3w na konkretne zjawiska, kt\u00f3rych elementem by\u0142a Rosja bolszewicka.<\/p>\n Zaproponowane przeze mnie uj\u0119cie zagadnienia stosunku publicyst\u00f3w endeckich do omawianej w niniejszej monografii problematyki, nie znajduje odpowiednika w rodzimej historiografii, co nie oznacza jednak, \u017ce poruszone w ksi\u0105\u017cce kwestie nie by\u0142y wzmiankowane w literaturze przedmiotu. Pewne informacje, dotycz\u0105ce interesuj\u0105cej mnie materii, znajduj\u0105 si\u0119 w pracach: Krzysztofa Kawalca, Ewy Maj, Mariana Mroczko, Waldemara Plennikowskiego, Janusza Tereja, Alberta Kotowskiego, Henryka Lisiaka, Tomasza Kozie\u0142\u0142y, Olafa Bergmanna, Marka Bia\u0142okura, Janusza Farysia, Marka Kornata, Jacka Misztala, Mariana Sobczaka.<\/p>\n Pewnego wyja\u015bnienia wymagaj\u0105 tytu\u0142 oraz podtytu\u0142 pracy: \u201eCzerwoni carowie Rosji\u201d na salonach dyplomatycznych. Miejsce Rosji porewolucyjna w systemie bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzywojnia na \u0142amach prasy narodowo-demokratycznej w latach 1922-1939. <\/em>Okre\u015blenie \u201eczerwoni carowie Rosji\u201d by\u0142o cz\u0119sto stosowanym w publicystyce endeckiej ekwiwalentem terminologicznym dla \u201erz\u0105dz\u0105cych w Rosji bolszewik\u00f3w\u201d. Zastosowane sformu\u0142owania w du\u017cej mierze odpowiada na mog\u0105ce pojawi\u0107 si\u0119 pytanie, czym by\u0142 dla cz\u0142onk\u00f3w obozu wszechpolskiego przewr\u00f3t bolszewicki, a tym samym czym by\u0142a Rosja porewolucyjna i w jakim stopniu odwzorowywa\u0142a, czy te\u017c stanowi\u0142a antytez\u0119 Rosji carskiej.<\/p>\n Znacznie bardziej klarowny wydaje si\u0119 podtytu\u0142 pracy, cho\u0107 i tu zasadne s\u0105 pewne u\u015bci\u015blenia. Pozwolono sobie na u\u017cycie uniwersalnego nazewnictwa dla Rosji po przewrocie bolszewickim, tj. \u201eRosja porewolucyjna\u201d. Zabieg ten by\u0142 konieczny, bowiem zar\u00f3wno w publicystyce narodowo-demokratycznej, ale r\u00f3wnie\u017c w pisarstwie naukowym panuje w tej materii wyra\u017ana swoboda terminologiczna.<\/p>\n W toku ca\u0142ej pracy stara\u0142em si\u0119 odpowiedzie\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce pytania: czy endeccy publicy\u015bci, poprzez pisarstwo polityczne, starali si\u0119 okre\u015bli\u0107 mo\u017cliwo\u015bci znalezienia modus vivendi <\/em>mi\u0119dzy porewolucyjn\u0105 Rosj\u0105 a pa\u0144stwami \u201ebur\u017cuazyjnymi\u201d, tym samym i II Rzeczpospolit\u0105; w jakim stopniu Rosja porewolucyjna by\u0142a elementem, a w jakim czynnikiem rzeczywisto\u015bci po Wielkiej Wojnie; czy publicystyka narodowo-demokratyczna dowodzi\u0142a istnienia w\u015br\u00f3d endek\u00f3w pewnego schematu my\u015blowego, wykrystalizowanego jeszcze w okresie przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, czy te\u017c wskazywa\u0142a raczej na ewolucj\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105, tworzenie konstrukcji my\u015blowych dostosowanych do reali\u00f3w powojennych. Stara\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na warto\u015b\u0107 prezentowanych wypowiedzi, ich ewentualn\u0105 przypadkowo\u015b\u0107, czy te\u017c staranno\u015b\u0107 analiz i jasno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w oraz wniosk\u00f3w.<\/p>\n Ca\u0142o\u015b\u0107 pracy zosta\u0142a podzielona na trzy rozdzia\u0142y. Tytu\u0142y rozdzia\u0142\u00f3w oraz podrozdzia\u0142\u00f3w wywo\u0142uj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce zastosowany zosta\u0142 uk\u0142ad chronologiczny, jednak ze wzgl\u0119du na realizacj\u0119 jednego z za\u0142o\u017ce\u0144 pracy, tj. pr\u00f3b\u0119 prze\u015bledzenia stanowiska narodowych demokrat\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych zagadnieniach na przestrzeni XX-lecia mi\u0119dzywojennego, praca przybra\u0142 ostatecznie uk\u0142ad problemowy.<\/p>\n Rozdzia\u0142 pierwszy, pt. Wok\u00f3\u0142 Genui<\/em>, dotyczy w zasadzie zagadnienia miejsca Rosji bolszewickiej w koncepcjach Lloyd George\u2019a, kt\u00f3rych zmaterializowan\u0105 form\u0105 mia\u0142y by\u0107 konferencje mi\u0119dzynarodowe. Narodowi demokraci z uwag\u0105 \u015bledzili wydarzenia zwi\u0105zane z konferencj\u0105 w Cannes, a przede wszystkim ze spotkaniem w Genui, kt\u00f3rego \u201eefektem ubocznym\u201d by\u0142 uk\u0142ad w Rapallo. Ostatnim za\u015b akordem rozgrywki prowadzonej przez premiera brytyjskiego, tak\u017ce \u017cywo komentowanym w kr\u0119gach endeckich, by\u0142y konferencje w Hadze oraz Lozannie, w kt\u00f3rych upatrywano tak\u017ce kl\u0119sk\u0119 polityczn\u0105 Walijczyka.<\/p>\n Rozdzia\u0142 drugi, pt. Na drodze do zbiorowego bezpiecze\u0144stwa<\/em>, stanowi kompilacj\u0119 zjawisk politycznych okresu XX-lecia mi\u0119dzywojennego, kt\u00f3rych kamieniem w\u0119gielnym by\u0142a idea stworzenia systemu zbiorowego bezpiecze\u0144stwa, przeciwdzia\u0142ania zakusom pa\u0144stw zorientowanych na rozwi\u0105zywania si\u0142owe konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych oraz pr\u00f3by ustalenia definicji agresora. Okre\u015blenie stanowiska narodowych demokrat\u00f3w w tej materii, przy koncentracji uwagi na udziale w tego typu inicjatywach Rosji porewolucyjnej, w du\u017cej mierze pozwala wydestylowa\u0107 te elementy sk\u0142adowe wypowiedzi endeckich publicyst\u00f3w, kt\u00f3re w jakiej\u015b mierze stanowi\u0142 ich pogl\u0105d na kierunki, jakimi winna by\u0142a i\u015b\u0107 rodzima polityka zagraniczna.<\/p>\n Ostatni rozdzia\u0142, Liga Narod\u00f3w <\/em>(LN), obrazuje pogl\u0105d publicyst\u00f3w narodowo-demokratycznych na swoist\u0105 konfrontacj\u0119 w dwojaki spos\u00f3b postrzeganego poj\u0119cia \u201emi\u0119dzynarodowy\u201d, tj. w uj\u0119ciu genewskim, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 siedziba Ligi Narod\u00f3w oraz w rozumieniu \u201eczerwonych car\u00f3w Rosji\u201d. Zaprezentowanie stanowiska endeckich publicyst\u00f3w w kwestii okoliczno\u015bci wej\u015bcia ZSRR do LN pozwala tak\u017ce na okre\u015blenie stosunku narodowych demokrat\u00f3w do genewskiej instytucji.<\/p>\n W realizacji przyj\u0119tych za\u0142o\u017ce\u0144 badawczych niezb\u0119dna okaza\u0142a si\u0119 istniej\u0105ca ju\u017c literatura przedmiotu, przede wszystkim autorstwa badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 dziejami Narodowej Demokracji. Niezast\u0105pione by\u0142y tak\u017ce prace historyka Stanis\u0142awa Sierpowskiego, kt\u00f3rego spostrze\u017cenia w znacznym stopniu pozwala\u0142y ustali\u0107 trafno\u015b\u0107 wnioskowania endeckich publicyst\u00f3w.<\/p>\n Poza monografiami i artyku\u0142ami naukowymi skorzysta\u0142em r\u00f3wnie\u017c z archiwali\u00f3w, zgromadzonych w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz spu\u015bcizn Klaudiusza Hrabyka, Stanis\u0142aw Kozickiego oraz Konstantego Skirmunta, znajduj\u0105cych si\u0119 w Bibliotece Zak\u0142adu Narodowego im. Ossoli\u0144skich we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n R\u00f3wnie pomocne w przygotowaniu pracy okaza\u0142y si\u0119 wydawnictwa \u017ar\u00f3d\u0142owe, pami\u0119tniki, reporta\u017ce oraz wspomnienia, pozwalaj\u0105ce w wi\u0119kszym stopniu zrozumie\u0107 charakter epoki oraz towarzysz\u0105cych jej przeobra\u017ce\u0144 rzeczywisto\u015bci spo\u0142eczno-politycznej.<\/p>\n Podstaw\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 niniejszego opracowania jest narodowo-demokratyczna publicystyka prasowa. Skorzystano z tekst\u00f3w zamieszczonych w tytu\u0142ach o charakterze teoretycznym, tj. \u201eMy\u015bl Narodowa\u201d (\u201eMN\u201d), czy te\u017c \u201ePrzegl\u0105d Wszechpolski\u201d (\u201ePW\u201d) oraz \u201ePolityka Narodowy\u201d (\u201ePN\u201d), jak i tych przeznaczonych dla szerszego grona odbiorc\u00f3w, w tym g\u0142\u00f3wnie dziennik\u00f3w endeckich: \u201eDziennik Wile\u0144ski\u201d (\u201eDW\u201d), \u201eGazeta Bydgoska\u201d (\u201eGB\u201d), \u201eGazeta Warszawska\u201d (\u201eGW\u201d), \u201eGazeta Warszawska Poranna\u201d (\u201eGWP\u201d), \u201eGazeta Warszawska 2 grosze\u201d (\u201eGW2gr\u201d), \u201eG\u0142os Lubelski\u201d (\u201eGL\u201d), \u201eKurier Lwowski\u201d (\u201eKL\u201d), \u201eKurier Pozna\u0144ski\u201d (\u201eKP\u201d), \u201eS\u0142owo Polskie\u201d (\u201eSPol\u201d), \u201eS\u0142owo Pomorskie\u201d (\u201eSPom\u201d), \u201eWarszawski Dziennik Narodowy\u201d (\u201eWDN\u201d).<\/p>\n W znacznie mniejszym stopniu posi\u0142kowano si\u0119 endeck\u0105 publicystyk\u0105 ksi\u0105\u017ckow\u0105.<\/p>\n Micha\u0142 Andrzejczak<\/p>\n <\/p>\n Nota o autorze<\/strong><\/p>\n Micha\u0142 Andrzejczak (ur. 1985), historyk, nauczyciel historii\u00a0w Zespole Szk\u00f3\u0142 Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych w \u0141asku-Kolumnie. Przygotowuje rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 stosunkowi rodzimego obozu narodowego do Rosji, pod kierunkiem prof. dra hab. Paw\u0142a Samusia w Katedrze Historii Polski Najnowszej Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Publikuje teksty historyczne na \u0142amach periodyku \u201eMy\u015bl Polska\u201d oraz \u201eImponderabilia. Biuletyn Pi\u0142sudczykowski\u201d. Autor ksi\u0105\u017cki Faszyzm w\u0142oski i hitleryzm w publicystyce Romana Dmowskiego w latach 1922-1939<\/em> oraz wydawnictwa \u017ar\u00f3d\u0142owego Curriculum vitae J\u0119drzeja Giertycha<\/em>. Wsp\u00f3\u0142autora wydawnictw \u017ar\u00f3d\u0142owych: O Romanie Dmowskim. Wybrane wspomnienia z prasy obozu narodowego z 1939 roku<\/em> oraz Peowiacy. Wspomnienia o ludziach z okresu walk o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 1918-1921<\/em>.<\/p>\n <\/p>\n Z recenzji prof. nadzw. dra hab. Przemys\u0142awa Waingertnera <\/strong><\/p>\n Niew\u0105tpliwym atutem monografii M. Andrzejczaka jest okre\u015blony przez niego trafnie i bardzo ambitnie, interdyscyplinarnie (\u0142\u0105cz\u0105cy bowiem w\u0105tki charakterystyczne dla nauki historycznej, refleksji z zakresu studi\u00f3w mi\u0119dzynarodowych oraz prasoznawstwa) \u2013 temat, kt\u00f3ry jak dot\u0105d nie by\u0142 przedmiotem bardziej wnikliwej analizy ze strony dziejopis\u00f3w. [\u2026] Czytelnik mo\u017ce tak\u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 za narracj\u0105 Autora, kt\u00f3ry z talentem rasowego pisarza historycznego \u2013 ujawnionym zreszt\u0105 w jego wcze\u015bniejszych publikacjach \u2013 \u0142\u0105czy prezentacj\u0119 fakt\u00f3w z zakresu relacji mi\u0119dzynarodowych i polityki zagranicznej ZSRS w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego z opiniami publicyst\u00f3w polskiego obozu narodowego, w\u0142asnymi refleksjami i analizami [\u2026].<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eCzerwoni carowie Rosji\u201d na salonach dyplomatycznych – Miejsce Rosji porewolucyjnej w systemie bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzywojnia na \u0142amach prasy narodowo-demokratycznej w latach 1922-1939.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":433,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[30,27,41],"product_tag":[],"class_list":["post-744","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-historia","product_cat-mysl-narodowa","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","shipping-taxable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=744"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=744"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>1. W przededniu Genui. Konferencja w Cannes
\n2. Konferencja genue\u0144ska
\n3. Uk\u0142ad w Rapallo
\n4. Pok\u0142osie Genui. Konferencje w Hadze i Lozannie<\/p>\n
\n<\/strong>1. Pakt Brianda-Kelloga
\n2. Protok\u00f3\u0142 Litwinowa
\n3. Rozbrojenie
\n4. Definicja agresora
\n5. Pakt wschodni<\/p>\n
\n<\/strong>1. Antecedencja
\n2. Akces<\/p>\n
\nBibliografia
\nIndeks nazwisk<\/p>\n