{"id":740,"date":"2025-06-09T17:52:20","date_gmt":"2025-06-09T15:52:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=740"},"modified":"2025-07-25T11:07:24","modified_gmt":"2025-07-25T09:07:24","slug":"zyd-obrazy-wspolczesne-jozef-ignacy-kraszewski","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=zyd-obrazy-wspolczesne-jozef-ignacy-kraszewski","title":{"rendered":"\u017byd. Obrazy wsp\u00f3\u0142czesne – J\u00f3zef Ignacy Kraszewski"},"content":{"rendered":"
\n

rok wydania 2014
\nformat A5
\nstr. 405
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-60048-69-6<\/p>\n

 <\/p>\n

[…] J. I. Kraszewski, mieszkaj\u0105c jako redaktor kronenbergowskiej \u201eGazety Codziennej\u201d kilka lat w Warszawie i ocieraj\u0105c si\u0119 o asymilator\u00f3w \u017cydowskich, pozna\u0142 ich z bliska z osobistej obserwacji. Co widzia\u0142 doko\u0142a siebie, na co patrzy\u0142 uwa\u017cnym, badawczym okiem znakomitego psychologa, to wyzyska\u0142 w swej powie\u015bci pt. \u017byd<\/em> (1866 r.).<\/p>\n

Nad krajem zbiera\u0142y si\u0119 czarne chmury, brzemienne w grzmoty i pioruny armat. Bezkrytyczna m\u0142odzie\u017c, odurzona entuzjazmem, obliczaj\u0105c zwyczajem swoim si\u0142y na zamiary, zamiast odwrotnie, pcha\u0142a kraj do czynu, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 od razu wyda\u0107 skutk\u00f3w wymarzonych.<\/p>\n

Zw\u0105chali to wzbogaceni bankierzy i kupcy \u017cydowscy swoim nosem handlarskim, licz\u0105cym od \u015bwitu do zmierzchu, wra\u017cliwym na wszelkie straty.<\/p>\n

Obradowali Polacy za i przeciw powstaniu zbrojnemu, \u201eczerwoni\u201d i \u201ebiali\u201d \u2014 obradowali tak\u017ce w powie\u015bci Kraszewskiego \u201eo\u015bwieceni\u201d asymilatorzy \u017cydowscy. Jak obradowali?…<\/p>\n

Wszyscy finansi\u015bci Kraszewskiego zgadzali si\u0119 na jedno, mianowicie: \u201eW powietrzu czu\u0107 proch, ale dla nas to nic z\u0142ego. Naturalnie, ofiary b\u0119d\u0105, ale trzeba si\u0119 b\u0119dzie wy\u015blizgiwa\u0107, aby nas ko\u0142a tej wielkiej machiny, druzgoc\u0105cej wszystko, nie pochwyci\u0142y. Ostatecznie jednak dla nas wygrana, ktokolwiek z nich wygra. Albo jeden, albo drugi da nam po sko\u0144czonej awanturze r\u00f3wnouprawnienie. Cho\u0107by potrzeba by\u0142o z naszej strony jakich\u015b ofiar pieni\u0119\u017cnych, my si\u0119 zawsze najmniej zrujnujemy, ocalejemy maj\u0105tkowo, bo nasze kapita\u0142y ukryte dobrze, s\u0105 mniej dost\u0119pne od mienia szlacheckiego, od ziemi, widocznej dla ka\u017cdego. Byli\u015bmy d\u0142ugo w pogardzie i poniewierce; korzystajmy z dobrej okazji. Zamiast bawi\u0107 si\u0119 w patriotyzm, asymilacj\u0119 itp. mrzonki, my\u015blmy przede wszystkim o sobie. Ch\u0142op polski nie lubi nas, wiemy o tym, ale ch\u0142op jest g\u0142upi \u2014 nie boimy si\u0119 go. O szlacht\u0119 nam g\u0142\u00f3wnie idzie. Wmiesza si\u0119 ona przez sam punkt honoru w awantur\u0119, p\u00f3jdzie do lasu, na krwawe pola, za co j\u0105 rz\u0105d ukarze, zniszczy, wyt\u0119pi, wydusi, wyw\u0142aszczy, a w\u00f3wczas dla nas droga otwarta\u201d.<\/p>\n

Tak obliczali, rezonowali \u017bydzi Kraszewskiego w chwili, kiedy ci, co si\u0119 rwali do zbrojnego czynu, my\u015bleli szczerze o asymilacji, podawali \u017bydom \u017cyczliw\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>\n

\u201eA w\u00f3wczas dla nas droga otwarta\u201d… Jaka droga?…<\/p>\n

\u201eW ka\u017cdym narodzie musi si\u0119 wyrobi\u0107 \u2014 rezonowali dalej bogacze \u017cydowscy \u2014 ponad masy jaka\u015b inteligencja i rodzaj arystokracji. My jeste\u015bmy materia\u0142em gotowym, my zaw\u0142adniemy krajem, a panujemy ju\u017c przez gie\u0142dy i przez wielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prasy nad po\u0142ow\u0105 Europy. Ale naszym w\u0142a\u015bciwym kr\u00f3lestwem, nasz\u0105 stolic\u0105, naszym Jeruzalem b\u0119dzie Polska. My b\u0119dziemy jej arystokracj\u0105, my tu rz\u0105dzi\u0107 b\u0119dziemy. Kraj ten nale\u017cy do nas, jest nasz\u201d […]<\/p>\n

(Fragment ksi\u0105\u017cki Teodora Jeske-Choi\u0144skiego \u201eHistoria \u017byd\u00f3w w Polsce\u201d)<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J. I. Kraszewski, mieszkaj\u0105c jako redaktor kronenbergowskiej \u201eGazety Codziennej\u201d kilka lat w Warszawie i ocieraj\u0105c si\u0119 o asymilator\u00f3w \u017cydowskich, pozna\u0142 ich z bliska z osobistej obserwacji. Co widzia\u0142 doko\u0142a siebie, na co patrzy\u0142 uwa\u017cnym, badawczym okiem znakomitego psychologa, to wyzyska\u0142 w swej powie\u015bci pt. \u017byd<\/em>\u00a0(1866 r.).<\/p>\n","protected":false},"featured_media":674,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[41,20],"product_tag":[],"class_list":["post-740","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wszystkie-ksiazki","product_cat-zydzi-judaizm","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=740"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=740"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}