{"id":701,"date":"2025-06-07T22:52:41","date_gmt":"2025-06-07T20:52:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=701"},"modified":"2026-07-08T21:03:43","modified_gmt":"2026-07-08T19:03:43","slug":"talmud-co-zawiera-i-czego-naucza-ks-jozef-kruszynski","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=talmud-co-zawiera-i-czego-naucza-ks-jozef-kruszynski","title":{"rendered":"Talmud \u2014 co zawiera i czego naucza – ks. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski"},"content":{"rendered":"
\n

rok wydania 2001
\nformat A5
\nstr. 60
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 83-88020-32-3<\/p>\n

 <\/p>\n

Ks. J. Kruszy\u0144ski w przyst\u0119pnej formie przedstawia tre\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi \u017byd\u00f3w \u2014 Talmudu. Opracowanie mo\u017cna traktowa\u0107 jako podr\u0119czny przewodnik po zagadnieniach religii \u017cydowskiej. Przewodnik tym bardziej interesuj\u0105cy, gdy\u017c porusza dra\u017cliwe kwestie stosunku \u017byd\u00f3w zar\u00f3wno do chrze\u015bcija\u0144stwa, jak i do samego Pana Jezusa i Matki Boskiej. Zdobyta dzi\u0119ki ksi\u0105\u017cce wiedza z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 przyda si\u0119 w dyskusji o pojednaniu judeo\u2013chrze\u015bcija\u0144skim.<\/p>\n

Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n

PRZEDMOWA
\n1. TALMUD
\n2. MISZNA
\n3. MIDRASZ
\n4. HALAKA
\n5. HAGADA
\n6. KABA\u0141A
\n7. ZNACZENIE TALMUDU W \u017bYCIU \u017bYDOSTWA
\n8. PRZEZNACZENIE TALMUDU
\nZAKO\u0143CZENIE<\/p>\n

Przedmowa<\/strong><\/p>\n

Ca\u0142e \u017cydostwo na \u015bwiecie stanowi jedn\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 sp\u00f3jni\u0119, przeciwstawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 wszystkim narodom i wszystkim wyznaniom. Owa sp\u00f3jnia, czy te\u017c \u201esprzysi\u0119\u017cenie \u017cydowskie\u201d, jak niekiedy lubiano j\u0105 nazywa\u0107, wywo\u0142ywa\u0142a i wywo\u0142uje bardzo \u017cywe zagadnienie. W r\u00f3\u017cnych czasach zadawano sobie pytania, dlaczego \u017cydzi, pomimo rozproszenia na \u015bwiecie, nie stracili solidarno\u015bci narodowej, wyznania oraz nieprzyjaznego nastroju wobec wszystkich nie wyznaj\u0105cych religii \u017cydowskiej? Po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci odpowiedzi brzmi\u0105 jednakowo. Powszechny g\u0142os, oparty na wielowiekowej obserwacji \u017cydostwa, wskazuje na Talmud jako na \u017ar\u00f3d\u0142o etnicznej sp\u00f3jni, zar\u00f3wno jak i specyficznych cech charakteru \u017cydowskiego.<\/p>\n

Talmud jest wielk\u0105 ksi\u0119g\u0105 \u017cydowskiego wychowania, jest pokarmem duchowym, z kt\u00f3rego korzysta ca\u0142e \u017cydostwo od czas\u00f3w swego rozproszenia. Skoro jednak ta ksi\u0119ga nie straci\u0142a swej warto\u015bci i znaczenia, musi posiada\u0107 w poj\u0119ciu \u017cydostwa jak\u0105\u015b niezwyk\u0142\u0105 wag\u0119 i niespo\u017cyt\u0105 moc podtrzymywania nigdy nie gasn\u0105cych d\u0105\u017cno\u015bci. Musi ona w duszach wyznawc\u00f3w nieci\u0107 ognisko przes\u0105d\u00f3w, wiod\u0105cych prost\u0105 drog\u0105 do fanatyzmu, nienawi\u015bci, kt\u00f3ra jest tak siln\u0105, \u017ce ani prze\u015bladowania ani \u015bwiat\u0142o kultury i chrze\u015bcija\u0144skiej cywilizacji zg\u0142adzi\u0107 jej nie mo\u017ce.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami Talmudu jedni b\u0119d\u0105 go wychwalali a inni ganili. Ca\u0142e \u017cydostwo uwa\u017ca Talmud za ksi\u0119g\u0119 udzielon\u0105 przez Opatrzno\u015b\u0107, w celu okazania, jak wyj\u0105tkowym przywi\u0105zaniem darzy B\u00f3g \u017cyd\u00f3w. I Biblia jest ksi\u0119g\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105, ale Talmud jest czym\u015b wy\u017cszym, czym\u015b bardziej, je\u017celi tak rzec mo\u017cna, nadprzyrodzonym. Chrze\u015bcijanie posiadaj\u0105 Bibli\u0119 i uwa\u017caj\u0105 j\u0105 za natchnion\u0105. Musi tedy \u017cydostwo mie\u0107 co\u015b wi\u0119cej, co\u015b zawieraj\u0105cego objawienie Bo\u017ce w formie daleko pe\u0142niejszej i donio\u015blejszej, ani\u017celi Biblia. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie rol\u0119 ma spe\u0142nia\u0107 Talmud.<\/p>\n

Autorzy \u017cydowscy wszystkich odcieni nie umiej\u0105 w s\u0142owach wyrazi\u0107 zachwytu nad t\u0105 ksi\u0119g\u0105. Por\u00f3wnuj\u0105 j\u0105 niekiedy z Pismem \u015bw., ale przypisuj\u0105 Talmudowi daleko szerszy zakres i wi\u0119ksze znaczenie. Gdyby nie by\u0142o Talmudu, Biblia nie mog\u0142aby zast\u0105pi\u0107 jego roli. \u017bydostwo nie posiada\u0142oby \u017ar\u00f3d\u0142a zasilaj\u0105cego jego wiar\u0119, podtrzymuj\u0105cego nadziej\u0119 i kieruj\u0105cego d\u0105\u017ceniami \u201ewybranego narodu\u201d, nie rozstaj\u0105cego si\u0119 nigdy z przekonaniami, \u017ce on tylko jeden, jedyny, zosta\u0142 powo\u0142any do g\u0142oszenia mesjanizmu w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n

Pisarz \u017cydowski, Emanuel Deutsch (\u201eCo to jest Talmud\u201d, polski przek\u0142ad I. Kramst\u00fccka, Wyd. 2, Warszawa 1905, s. 25) m\u00f3wi, \u017ce \u201eTalmud jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c zbiorem praw, jest to mikrokosmos obejmuj\u0105cy, tak jak Biblia, niebo i ziemi\u0119. I zdaje si\u0119, i\u017c ca\u0142a proza i ca\u0142a poezja, ca\u0142a nauka, ca\u0142a wiara i wszelka filozofia \u015bwiata staro\u017cytnego… w nim si\u0119 ze\u015brodkowa\u0142a\u201d. Niepodobie\u0144stwem tu wylicza\u0107 wszystkich pochwa\u0142, jakimi \u017cydzi obdarzaj\u0105 Talmud; z tego, co pisz\u0105, wynika jasno, \u017ce gdyby nie Talmud, nie byliby tym, czym s\u0105, nie zaj\u0119liby tego stanowiska, jakie dzisiaj w \u015bwiecie posiadaj\u0105.<\/p>\n

Ca\u0142kiem inne spotykamy zdania o Talmudzie, gdy zwr\u00f3cimy uwag\u0119 na ob\u00f3z poza\u017cydowski. Je\u017celi natrafimy na opinie nie pot\u0119piaj\u0105ce wprost Talmudu, albo te\u017c wzgl\u0119dem niego oboj\u0119tne, b\u0119d\u0105 one z pewno\u015bci\u0105 pochodzi\u0107 od ludzi, kt\u00f3rzy nie mieli mo\u017cliwo\u015bci wg\u0142\u0119bienia si\u0119 w nauk\u0119 talmudow\u0105. Ci za\u015b wszyscy, co znali Talmud, czytaj\u0105c go w oryginale, wyg\u0142aszaj\u0105 bardzo ujemne s\u0105dy o religijnej ksi\u0119dze \u017cydowskiej. Z moralno\u015bci Talmudu wyp\u0142ywaj\u0105 te wszystkie przywary duszy \u017cydowskiej, kt\u00f3re nie pozwalaj\u0105 jej na wytworzenie harmonii z wyznawcami innych religii.<\/p>\n

Jeszcze w \u015bredniowieczu, gdy w ko\u0142ach chrze\u015bcija\u0144skich by\u0142a bardzo s\u0142abo rozwini\u0119ta znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w semickich, a zw\u0142aszcza hebrajskiego i aramejskiego, \u017cydzi t\u0142umaczyli, \u017ce chrze\u015bcijanie, nie znaj\u0105c j\u0119zyka Talmudu, nie rozumiej\u0105 jego poucze\u0144, a zarazem nies\u0142usznie pot\u0119piaj\u0105 to, czego nie znaj\u0105. Braki te usuni\u0119to. Papie\u017c Klemens V w r. 1307 zaleca, aby na wszechnicach katolickich za\u0142o\u017cy\u0107 katedry j\u0119zyk\u00f3w semickich. My\u015bl ta zosta\u0142a wcielona w czyn po koncylium w Viennes we Francji, odbytym w r. 1311. W uniwersytetach w Pary\u017cu, w Salamance, w Bolonii i Oksfordzie zosta\u0142y erygowane katedry semickie.<\/p>\n

Znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w semickich nie wywo\u0142a\u0142a zmiany w pogl\u0105dach na warto\u015b\u0107 i znaczenie Talmudu. Uczeni wskazywali na wyj\u0105tkowe wyodr\u0119bnienie (ekskluzywizm), jakie ta ksi\u0119ga zajmuje w stosunku do wszystkich nie \u017cyd\u00f3w. Znajdywano w niej \u017ar\u00f3d\u0142o wiecznego fanatyzmu i \u017cydowskiej ob\u0142udy w stosunku do chrze\u015bcijan. Niezdrowy wreszcie spos\u00f3b wyk\u0142adu r\u00f3\u017cnych obja\u015bnie\u0144 i poucze\u0144 rabinicznych, zawartych w Talmudzie, okrytych szat\u0105 tajemniczo\u015bci, owianych nimbem mistycyzmu, m\u00f3g\u0142 otwiera\u0107 na o\u015bcie\u017c drog\u0119 wszelkim nadu\u017cyciom. Te okoliczno\u015bci zmusza\u0142y niejednokrotnie panuj\u0105cych do wydawania rozporz\u0105dze\u0144 w celu niszczenia Talmudu.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie XVI wieku sze\u015b\u0107 razy og\u0142aszano dekrety nakazuj\u0105ce masowe palenie ksi\u0105g talmudycznych. Zniszczono tych ksi\u0105g bardzo wiele w r\u00f3\u017cnych miastach niemieckich, zw\u0142aszcza w latach 1553, 1555, 1559 i 1566.<\/p>\n

Bywa\u0142y niejednokrotnie wypadki, \u017ce sami \u017cydzi, poznawszy \u015bwiat\u0142o nauki Chrystusowej i nie odnosz\u0105cy si\u0119 bynajmniej nieprzyjacielsko wzgl\u0119dem swoich dawnych wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, u\u015bwiadamiali w\u0142adze chrze\u015bcija\u0144skie o szkodliwo\u015bci Talmudu i wtajemniczali w sekretny wyk\u0142ad rabin\u00f3w, maj\u0105cy na wzgl\u0119dzie r\u00f3\u017cne orzeczenia autor\u00f3w talmudowych. Do takich nale\u017ca\u0142 przede wszystkim Pfefferkorn w pierwszej po\u0142owie XVI wieku w Kolonii. Autorzy \u017cydowscy do dnia dzisiejszego nie mog\u0105 tego zapomnie\u0107 Pfefferkornowi i nie szcz\u0119dz\u0105 mu barw najczarniejszych.<\/p>\n

Ruchy wolno\u015bciowe, kt\u00f3re sz\u0142y wraz z rozwojem protestantyzmu, os\u0142abi\u0142y walk\u0119 z Talmudem. Zacz\u0119to Talmud drukowa\u0107, przerabia\u0107 i ustala\u0107 tekst, kt\u00f3ry by obowi\u0105zywa\u0142 ca\u0142e \u017cydostwo.<\/p>\n

Poniewa\u017c i w czasach dzisiejszych ksi\u0119ga ta nie przestaje zajmowa\u0107 szerokiego og\u00f3\u0142u chrze\u015bcija\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, a zw\u0142aszcza u nas, gdzie kwestia \u017cydowska w dobie powojennej staje si\u0119 szczeg\u00f3lnie \u017cywotn\u0105, uwa\u017cam za stosowne poda\u0107 o Talmudzie cho\u0107by elementarne wiadomo\u015bci w \u015bwietle obiektywnym, aby czytelnik mia\u0142 sposobno\u015b\u0107 obznajomienia si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi okre\u015bleniami, jak: Talmud, Miszna, Gemara itd. W ko\u0144cu zwr\u00f3cimy uwag\u0119 na znaczenie Talmudu w \u017cyciu \u017cydowskim, zar\u00f3wno jak i na cel, jaki wytkn\u0119li sobie tw\u00f3rcy tej ksi\u0119gi.<\/p>\n

Nie czuj\u0119 potrzeby t\u0142umaczenia si\u0119 przed czytelnikiem, gdy\u017c sam to najlepiej sprawdzi, \u017ce pisz\u0105c to dzie\u0142ko, daleki by\u0142em od jakiejkolwiek stronniczo\u015bci czy niech\u0119ci. O ile jakiekolwiek sprawy, zwi\u0105zane z \u017cyciem \u017cydowskim, nie s\u0105 tak o\u015bwietlane, jak my\u015bl\u0105 \u017cydzi, ale podane s\u0105 bezstronnie, tj. w \u015bwietle prawdy, autor nara\u017cony jest na bezustanne zarzuty ze strony \u017cyd\u00f3w. Nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce i moj\u0105 skromn\u0105 prac\u0119 takie same czekaj\u0105 losy. Nie mog\u0119 si\u0119 jednak tym zra\u017ca\u0107, bo pragn\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 prawdzie i o\u015bwieci\u0107 polskiego czytelnika w rzeczach, kt\u00f3re przez wzgl\u0105d na zagadnienia \u017cydowskie w Odrodzonej Polsce nie mog\u0105 by\u0107 dla nikogo oboj\u0119tne.<\/p>\n

Lublin, w dniu \u015bw. Hieronima 1924 r.
\nKs. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski<\/p>\n

Nota o autorze<\/strong><\/p>\n

Ks. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski (1877-1953)
\nRektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
\nw latach 1925-1933<\/p>\n

By\u0142 si\u00f3dmym dzieckiem Franciszka i Konstancji z Doma\u0144skich, rolnik\u00f3w na pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu morgach w kolonii Poraj gminy Parzniewice, parafii Bogdan\u00f3w w powiecie piotrkowskim. Warunki w domu by\u0142y ci\u0119\u017ckie, skoro 3 siostry i 2 braci zmar\u0142o na gru\u017alic\u0119. 11-letni J\u00f3zef zapisa\u0142 si\u0119 do szko\u0142y w Bogdanowie, potem w Parzniewicach uczy\u0142 go Litwin V. Dajlido. Materia\u0142 nauczania 3 i 4 klasy gimnazjum opracowa\u0142 prywatnie i uzyska\u0142 tzw. \u015bwiadectwo \u201eaptekarskie\u201d wystarczaj\u0105ce do zapisu w Seminarium Duchownym, czego dokona\u0142 w czerwcu 1894 r. W 1899 wys\u0142ano go do Akademii w Petersburgu, gdzie uzyska\u0142 \u015bwi\u0119cenia diakonatu, a w 1903 r. w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie. Ju\u017c w seminarium uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w: niemieckiego, w\u0142oskiego i francuskiego. W Akademii jako samouk uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyka perskiego, z czym si\u0119 ukrywa\u0142, ale pasj\u0105 jego sta\u0142 si\u0119 hebrajski, kt\u00f3rego uczy\u0142 s\u0142ynny, maj\u0105cy wp\u0142yw na student\u00f3w ks. Justyn Pranajtis (1917). Kruszy\u0144ski zanotowa\u0142, \u017ce za post\u0119py w hebrajskim uzyska\u0142 pochwa\u0142\u0119 Pranajtisa i podziw koleg\u00f3w. Po dziewi\u0119ciu latach wr\u00f3ci\u0142 do Kr\u00f3lestwa, w sierpniu 1903 r. zosta\u0142 prefektem w Seminarium we W\u0142oc\u0142awku i zacz\u0105\u0142 si\u0119 uczy\u0107 angielskiego. W 1905 r. by\u0142 w Londynie, studiowa\u0142 zabytki archeologiczne w muzeum po 6 godzin dziennie. Tu u\u015bwiadomi\u0142 sobie \u201ezami\u0142owanie naukowe\u201d, cho\u0107 d\u0142ugo nie wiedzia\u0142 \u201ejak je zu\u017cy\u0107, od czego zacz\u0105\u0107\u201d. W \u201eWiadomo\u015bciach Pasterskich\u201d redagowanych przez ks. M. Fulmana, publikowa\u0142 swe prace pod pseudonimem Abel Nahbi. Dalszym wyjazdom na przeszkodzie sta\u0142 brak pieni\u0119dzy, cho\u0107 uzyska\u0142 uposa\u017cenie wikariusza wynosz\u0105ce 150 rs z parafii Bronis\u0142aw i Blizanow z obowi\u0105zkiem cz\u0119\u015bciowego odrabiania tej sumy. W maju 1906 r. ukaza\u0142a si\u0119 jego pierwsza ksi\u0105\u017cka: Komentarz do ewangelii \u015bw. Marka. Teraz masowo wysy\u0142a\u0142 prace do czasopism, w tym do najwa\u017cniejszego w Kr\u00f3lestwie tj.: \u201ePrzegl\u0105du Katolickiego\u201d. W 1907 r. byt w Aleksandrii, na Krecie, dotar\u0142 do Bejrutu, st\u0105d do Damaszku, Palestyny, Neapolu, Rzymu i Padwy. W latach 1909-1923 prowadzi\u0142 biuletyn naukowy w Ateneum Kap\u0142a\u0144skim, w tym specjalny dzia\u0142: \u201eOrientalia\u201d. Szacowa\u0142 publikacje z lat 1909-1913 na 5 tom\u00f3w po 500 ss. Opublikowa\u0142 po dwa wydania Starego i Nowego Testamentu jako podr\u0119czniki dla szk\u00f3\u0142 \u015brednich. W 1911 r. zwiedza\u0142: Wiede\u0144, Budapeszt, Zagrzeb, Mostar, Sarajewo, Dalmacj\u0119, Saloniki, Korynt, Ateny i Konstantynopol.<\/p>\n

W czasie I wojny \u015bwiatowej bez skutku pr\u00f3bowa\u0142 zosta\u0107 kapelanem wojskowym. Pisa\u0142 nawet broszury o tematyce hagiograficznej, np. o A. Boboli. W \u201eGazecie Kujawskiej\u201d odcinkami opublikowa\u0142 powie\u015b\u0107 Marychna. W czasie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 z wyboru cz\u0142onkiem Rady Miejskiej we W\u0142oc\u0142awku. W latach 1917-1922 by\u0142 kierownikiem Ksi\u0119garni Powszechnej i Drukarni Diecezjalnej oraz wysy\u0142a\u0142 teksty do \u201eWiary i \u017bycia\u201d, do \u201eS\u0142owa Kujawskiego\u201d. Opracowywa\u0142 kalendarze np. Kalendarz Rady Opieku\u0144czej za lata 1917-1919 r. Minister WRiOP mianowa\u0142 go inspektorem skaut\u00f3w na okr\u0119g w\u0142oc\u0142awski. Uczy\u0142 religii, \u0142aciny i historii w \u017ce\u0144skim gimnazjum we W\u0142oc\u0142awku.<\/p>\n

Od wrze\u015bnia 1923 r. zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 w Uniwersytecie Lubelskim. Od listopada do lutego r. akad. 1923\/24 mieszka\u0142 w nie zamykanej sali wyk\u0142adowej. Prac\u0119 habilitacyjn\u0105 pisa\u0142 pod kierunkiem ks. J. Archutowskiego profesora UJ. 12 XI 1924 r. uzyska\u0142 habilitacj\u0119 za ca\u0142o\u015b\u0107 pracy naukowej. 8 I 1925 r. Ministerstwo WRiOP zatwierdzi\u0142o wniosek Rady Wydzia\u0142u o mianowanie go docentem Studium Biblijnego na UJ.<\/p>\n

17 IV 1925 r. bp Czes\u0142aw Soko\u0142owski zrzekaj\u0105c si\u0119 funkcji rektora KUL, proponowa\u0142 nast\u0119pc\u0105 Kruszy\u0144skiego. W 2 miesi\u0105ce potem Rada Biskupia do spraw KUL postanowi\u0142a powo\u0142a\u0107 go na stanowisko rektora. Bp Marian Fulman 20 VI 1925 r. pisa\u0142 do Ministerstwa WRiOP o wyborze Kruszy\u0144skiego autora wielu dzie\u0142 biblijnych w j\u0119zyku polskim wydanych na rektora uczelni. Sam elekt zanotowa\u0142, \u017ce oczekuje si\u0119, i\u017c wyp\u0142ata pensji b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142a bardziej regularnie raz na miesi\u0105c, a nie w odst\u0119pach tygodniowych.<\/p>\n

Nowy rektor mia\u0142 ogromnie za\u017cy\u0142e kontakty z wielu wp\u0142ywowymi lud\u017ami, w tym z lud\u017ami maj\u0119tnymi. 10 VIII 1925 r. w Poznaniu u rejenta podpisano akt Fundacji Potulickiej, tj. zapis 6000 ha gruntu hr. Anieli Potulickiej dla KUL. Minister kolei \u201e\u0141yszka\u201d przes\u0142a\u0142 mu darmowy bilet 3-miesi\u0119czny na wszystkie poci\u0105gi. Kanclerz bp Fulman za po\u015brednictwem nuncjusza Lauriego uzyska\u0142 dla Kruszy\u0144skiego tytu\u0142 doktorski, gdy\u017c w Petersburgu, gdzie ko\u0144czy\u0142 studia, wyj\u0105tkowo udzielano tytu\u0142u doktorskiego. Kruszy\u0144ski za\u015b stopniowo uzyskiwa\u0142 prawa pa\u0144stwowe dla Uczelni. 27 II 1927 r. Ministerstwo WRiOP powo\u0142a\u0142o rz\u0105dow\u0105 komisj\u0119 egzaminacyjn\u0105 dla student\u00f3w Wydzia\u0142u Prawa i Nauk Ekonomicznych. 30 V 1927 r. absolutoria na Wydziale Nauk Humanistycznych zr\u00f3wnano z magisteriami na innych uniwersytetach. 2 III 1928 r. ukaza\u0142 si\u0119 dekret zatwierdzaj\u0105cy statut Uniwersytetu.<\/p>\n

By\u0142y te\u017c i g\u0142osy przeciwne rektorowi. 9 X 1928 r. Senat skierowa\u0142 pismo do kanclerza, i\u017c z 17 profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy odeszli, 12 przesz\u0142o na uniwersytety pa\u0144stwowe. 24 VIII 1931 r. na posiedzeniu Rady Episkopatu do spraw Uniwersytetu w 4 punkcie zapisano, i\u017c rektor po 6 latach, ze wzgl\u0119du na stan zdrowia prosi o nast\u0119pc\u0119. Sam rektor w pami\u0119tniku nieco inaczej ocenia\u0142 t\u0119 kwesti\u0119: Jedne tylko by\u0142a rzecz przykra: gdy uniwersytet znajdowa\u0142 si\u0119 bez praw… nikt nie wyci\u0105ga\u0142 r\u0119ki po krzes\u0142o rektorskie. Kanclerz Fulman 4 IX 1933 r. pisa\u0142 do Ministra WRiOP, \u017ce Kruszy\u0144ski z\u0142o\u017cy\u0142 Stolicy Apostolskiej rezygnacj\u0119 ze stanowiska zajmowanego i rezygnacja ta zosta\u0142a przyj\u0119ta. Ust\u0119puj\u0105c z rektorstwa przekaza\u0142 biskupowi czek na 53 000 z\u0142 zbierane na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a akademickiego. W 1936 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 oddano do u\u017cytku, cho\u0107 jak zaznaczy\u0142 Kruszy\u0144ski: Nikt nie wiedzia\u0142 o zbieraniu pieni\u0119dzy na ten cel. Po odej\u015bciu z rektoratu zaj\u0105\u0142 si\u0119 t\u0142umaczeniem ksi\u0105g hebrajskich Pisma \u015bw. na j\u0119zyk polski. Przet\u0142umaczy\u0142 blisko 14 ksi\u0105g. Marzy\u0142 o wydaniu Starego Testamentu w sze\u015bciu tomach.<\/p>\n

Wojna przerwa\u0142a systematyczn\u0105 prac\u0119. 11 XI 1939 r. zosta\u0142 osadzony w wi\u0119zieniu na Zamku Lubelskim w grupie 18 duchownych. 27 XI 1939 r. bra\u0142 udzia\u0142 w parodii procesu wobec biskupa lubelskiego Fulmana. 19 IV 1940 r. zosta\u0142 zwolniony. Przez p\u00f3\u0142 roku korzysta\u0142 z go\u015bciny Brunona Vettera by\u0142ego studenta Uniwersytetu, w\u0142a\u015bciciela Jab\u0142onnej. Bp Fulman internowany w Nowym S\u0105czu mianowa\u0142 Kruszy\u0144skiego wikariuszem generalnym i by\u0142 nim w okresie 20 XI 1940 24 IX 1945. Urz\u0119dowa\u0142 przy ko\u015bciele Powizytkowskim przy ul. Narutowicza. Na ten czas przypada pierwsze powstanie zbrojne w Europie przeciw panowaniu Niemc\u00f3w na Zamojszczy\u017anie. Kiedy do obozu na Majdanku zacz\u0119to zwozi\u0107 ludno\u015b\u0107 z Zamojszczyzny, Kruszy\u0144ski 31 VII 1943 r. wystosowa\u0142 memoria\u0142 do gubernatora lubelskiego dr. R. Wendlera, w kt\u00f3rym pisa\u0142 o prze\u015bladowaniu niemieckim ludno\u015bci w regionie Zamojskim, m.in. o zamkni\u0119ciu 41. ko\u015bcio\u0142\u00f3w, o ludno\u015bci zmuszanej przez Niemc\u00f3w do krwawej obrony.<\/p>\n

Kruszy\u0144ski by\u0142 cz\u0142owiekiem nauki. Niemal samotnie tworzy\u0142 o\u015brodek bada\u0144 biblijnych w tworz\u0105cym si\u0119 uniwersytecie. Owocem tych bada\u0144 by\u0142o ponad 100 rozpraw naukowych i ponad 1000 artyku\u0142\u00f3w i recenzji. Jeszcze 5 VI 1945 r. na sesji Senatu wybrano go honorowym profesorem Wydzia\u0142u Teologicznego. W marcu 1953 r. uczniowie zorganizowali mu jubileusz 50-lecia kap\u0142a\u0144stwa we W\u0142oc\u0142awku. Zmar\u0142 we W\u0142oc\u0142awku 10 VIII 1953 r.<\/p>\n

Ks. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych znawc\u00f3w problematyki \u017cydowskiej w mi\u0119dzywojennej Polsce. Jego publikacje na ten temat to m.in.: \u017bydzi i kwestia \u017cydowska, W\u0142oc\u0142awek 1920; D\u0105\u017cenia \u017cyd\u00f3w w dobie obecnej, W\u0142oc\u0142awek 1921; Polityka \u017cydowska, W\u0142oc\u0142awek 1921; \u017bargon \u017cydowski, W\u0142oc\u0142awek 1921; O narodowy j\u0119zyk \u017cyd\u00f3w, W\u0142oc\u0142awek 1921; \u017bydzi a Polska, Pozna\u0144 1921; Religia \u017cyd\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, W\u0142oc\u0142awek 1923; Rola \u015bwiatowa \u017cydostwa, W\u0142oc\u0142awek 1923; Dlaczego wyst\u0119puj\u0119 przeciwko \u017cydom?, Kielce 1923; Niebezpiecze\u0144stwo \u017cydowskie, W\u0142oc\u0142awek 1923; Antysemityzm, Antyjudaizm, Antygoizm, W\u0142oc\u0142awek 1924, \u017bydzi a \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski, W\u0142oc\u0142awek 1924; Stanis\u0142aw Staszic a kwestia \u017cydowska, Lublin 1925; Talmud co zawiera i co naucza, Lublin 1925.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ks. J. Kruszy\u0144ski w przyst\u0119pnej formie przedstawia tre\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi \u017byd\u00f3w \u2014 Talmudu. Opracowanie mo\u017cna traktowa\u0107 jako podr\u0119czny przewodnik po zagadnieniach religii \u017cydowskiej…<\/p>\n","protected":false},"featured_media":652,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[41,20],"product_tag":[],"class_list":["post-701","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wszystkie-ksiazki","product_cat-zydzi-judaizm","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=701"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=701"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}