rok wydania 2024 (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1911 r.)
\nz dodatniem: Encyklika Piusa X Pascendi Dominici gregis (O zasadach modernist\u00f3w)
\nformat A5
\nstr. 203
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN\u00a0 978-83-65102-32-4<\/p>\n
<\/p>\n
Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n Wst\u0119p<\/p>\n I. Z dziej\u00f3w ruchu modernistycznego Dodatek od wydawcy 2024: Encyklika Piusa X Pascendi Dominici gregis (O zasadach modernist\u00f3w) <\/p>\n Wybrane fragmenty ksi\u0105\u017cki:<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Modernizm nie powsta\u0142 i nie rozszerzy\u0142 si\u0119 w jednej chwili. Wiele b\u0142\u0119d\u00f3w tego rodzaju znajduje si\u0119 ju\u017c w pismach teolog\u00f3w sprzed lat kilkudziesi\u0119ciu, a nawet spotka\u0142y si\u0119 prawie wszystkie z pot\u0119pieniem to biskup\u00f3w, to Soboru Watyka\u0144skiego, to papie\u017cy Piusa IX i Leona XIII. Zas\u0142uga Piusa X polega g\u0142\u00f3wnie w tym, \u017ce poszczeg\u00f3lne b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re dot\u0105d nosi\u0142y zwyczajnie nazw\u0119 liberalnego katolicyzmu, zebra\u0142 w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i uwydatniwszy ich charakter niezgodny z katolicyzmem, chrze\u015bcija\u0144stwem i religi\u0105, pokaza\u0142 jasno wszystkim katolikom w og\u00f3le, a profesorom katolickim w szczeg\u00f3lno\u015bci, czego w tym wzgl\u0119dzie maj\u0105 si\u0119 trzyma\u0107. Wobec tego ukazanie si\u0119 encykliki Piusa X trzeba uwa\u017ca\u0107 za wypadek pierwszorz\u0119dnego, a nawet prze\u0142omowego znaczenia w dziejach modernizmu i oko\u0142o niego grupowa\u0107 inne dotycz\u0105ce tej sprawy.<\/p>\n s. 11<\/p>\n <\/p>\n Czy modernizm jest naprawd\u0119 czym\u015b tak nowym i modnym, jak zdaje si\u0119 wskazywa\u0107 jego nazwa? Nic nowego pod s\u0142o\u0144cem \u2014 mo\u017cna i tutaj powiedzie\u0107. Ju\u017c \u015bw. Pawe\u0142 przestrzega\u0142 przed modernizmem, kiedy pisa\u0142 do Tymoteusza (I, 6, 20\u201321): \u201eO Tymoteuszu, strze\u017c tego, co\u0107 powierzono, waruj\u0105c si\u0119 niezbo\u017cnych nowo\u015bci s\u0142\u00f3w i odporno\u015bci fa\u0142szywie nazwanej umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy obiecuj\u0105c odpadli od wiary\u201d. Ilu by\u0142o w ci\u0105gu wiek\u00f3w tw\u00f3rc\u00f3w herezji, tylu \u2014 rzec mo\u017cna \u2014 by\u0142o ju\u017c modernist\u00f3w, bo wszyscy ci kacerze odrzucali jak\u0105\u015b dawn\u0105 nauk\u0119 i g\u0142osili now\u0105, a zawsze pod pretekstem podawania czego\u015b odpowiedniejszego i lepszego. Wyzna\u0107 jednak trzeba, \u017ce nigdy ta \u017c\u0105dza nowo\u015bci nie wyst\u0105pi\u0142a tak silnie i gwa\u0142townie w imi\u0119 wszystkich hase\u0142 nowoczesnych: wolno\u015bci, o\u015bwiaty, cywilizacji, kultury, nauki, post\u0119pu itp., jak w czasach ostatnich, \u017ce nigdy przedtem nie obj\u0119\u0142a tyle naraz dziedzin nauki i \u017cycia i nigdy mo\u017ce przedtem nie ogarn\u0119\u0142a tyle os\u00f3b duchownych i \u015bwieckich; dlatego s\u0142uszniej ni\u017c kiedy indziej otrzyma\u0142a nazw\u0119 modernizmu, a dzisiejsi nowatorzy nazw\u0119 modernist\u00f3w. Kto i kiedy po raz pierwszy u\u017cy\u0142 tego wyrazu odno\u015bnie do katolicyzmu post\u0119powego i jego zwolennik\u00f3w, dok\u0142adnie oznaczy\u0107 nie mo\u017cna. Loisy przypisuje autorstwo katolikom, natomiast niekt\u00f3rzy pisarze katoliccy twierdz\u0105, \u017ce pierwsi moderni\u015bci w\u0142oscy zacz\u0119li si\u0119 sami t\u0105 nazw\u0105 przechwala\u0107. Czy tak czy owak by\u0142o, to w ka\u017cdym razie trzeba powiedzie\u0107, \u017ce nazwa \u201emodernizm\u201d bardzo dobrze si\u0119 nadawa\u0142a dla tego kierunku, o kt\u00f3rym m\u00f3wimy i nie dziw, \u017ce szybko i powszechnie si\u0119 przyj\u0119\u0142a. Inne nazwy jak liberalny katolicyzm, loasyzm, ewolucjonizm ju\u017c tak dobrze nie charakteryzuj\u0105 tego nowoczesnego kierunku religijnego, bo pierwszy jest w\u0142a\u015bciwie tylko poprzednikiem modernizmu, drugi jest kierunkiem co prawda przyw\u00f3dcy modernist\u00f3w, ale jednego tylko, trzeci oznacza g\u0142\u00f3wny punkt w nauce modernist\u00f3w, ale nie jedyny; natomiast nazwa \u201emodernizmu\u201d najlepiej odpowiada temu kierunkowi, kt\u00f3ry za wszelk\u0105 cen\u0119, za cen\u0119 samej prawdy i moralno\u015bci po\u017c\u0105da tego, co nowe, post\u0119powe i modne.<\/p>\n s. 61-61<\/p>\n <\/p>\n Obecnie, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie g\u0142osy modernist\u00f3w, jakoby poj\u0119cie wiary immanentnej mia\u0142o silny punkt oparcia w nowoczesnej psychologii, pragn\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce rzecz ma si\u0119 raczej przeciwnie, \u017ce raczej istnieje niemo\u017cliwo\u015b\u0107 psychologiczna religii i wiary bez podstaw rozumowych. Mo\u017ce to brzmie\u0107 bardzo pon\u0119tnie, \u017ce religia nie jest teori\u0105, spekulacj\u0105, filozofowaniem, \u201erozwi\u0105zywaniem sprzeczno\u015bci\u201d, \u017ce jest si\u0142\u0105 uczucia i moc\u0105 woli, si\u0142\u0105 i moc\u0105 w\u0142adaj\u0105c\u0105 ca\u0142ym \u017cyciem religijnym cz\u0142owieka i objawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 w gor\u0105cej mi\u0142o\u015bci Boga i bli\u017aniego. Zapyta\u0107 si\u0119 jednak trzeba, czy taka si\u0142a, taka moc wielka uczucia, mo\u017ce powsta\u0107 i istnie\u0107 bez silnych podstaw i zasad teoretycznych, kt\u00f3re trzeba wpierw pozna\u0107, zapami\u0119ta\u0107 sobie i nieraz przypomina\u0107. Uczucia ufno\u015bci, poddania si\u0119, mi\u0142o\u015bci itp. s\u0105 owocem, s\u0105 kwiatem religii, nie s\u0105 jej istot\u0105; \u0142atwo opadaj\u0105, gdy przyjd\u0105 burze nami\u0119tno\u015bci i nieszcz\u0119\u015b\u0107, jak opadaj\u0105 kwiaty, gdy silniejszy wiatr zawieje. Si\u0142a \u017cyciowa drzewa tkwi w korzeniu i pniu, a tymi s\u0105 dla religii niewzruszone prawdy teoretyczne, kt\u00f3re jedynie usposobieniu religijnemu mog\u0105 doda\u0107 si\u0142y i mocy, a nawet opad\u0142e ju\u017c kwiaty uczucia znowu przywr\u00f3ci\u0107. Gdy uczucie religijne samo sobie zostawione i nie kierowane rozumem, to albo wyrodzi si\u0119 w fanatyzm, kt\u00f3ry jest parodi\u0105 religii, albo po jakim\u015b czasie zga\u015bnie jak lampa, kt\u00f3rej braknie powietrza i paliwa i ust\u0105pi miejsca zupe\u0142nej bezreligijno\u015bci. Licznych przyk\u0142ad\u00f3w na jedn\u0105 i drug\u0105 ostateczno\u015b\u0107 dostarcza historia. Sentymentalizm religijny dostateczny jest, aby przekona\u0107 tych, kt\u00f3rzy go posiadaj\u0105, o istnieniu w nich duszy dobrej, czu\u0142ej, pi\u0119knej, lecz jest on religi\u0105 bez obowi\u0105zku, karmion\u0105 pi\u0119knymi s\u0142owami i pragnieniami, jest widmem religii. \u201eReligia \u2014 pisa\u0142 Newman jeszcze jako protestant \u2014 sprowadzona do samego uczucia jest dla mnie marzeniem sennym, chimer\u0105. Czym mi\u0142o\u015b\u0107 synowska bez istnienia ojca, tym pobo\u017cno\u015b\u0107 i uczucie bez uznania Istoty najwy\u017cszej\u201d. s. 88-89<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Autor, obszernie nawi\u0105zuj\u0105c do encykliki Pascendi Dominici gregis<\/em>, uwa\u017ca, \u017ce zas\u0142uga Piusa X polega g\u0142\u00f3wnie w tym, \u017ce poszczeg\u00f3lne b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re dot\u0105d nosi\u0142y zwyczajnie nazw\u0119 liberalnego katolicyzmu, zebra\u0142 w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i uwydatniwszy ich charakter niezgodny z katolicyzmem, chrze\u015bcija\u0144stwem i religi\u0105, pokaza\u0142 jasno wszystkim katolikom w og\u00f3le, a profesorom katolickim w szczeg\u00f3lno\u015bci, czego w tym wzgl\u0119dzie maj\u0105 si\u0119 trzyma\u0107.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":63,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[18,41],"product_tag":[],"class_list":["post-62","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wolnomularstwo-walka-z-kosciolem-katolickim","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/62","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=62"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=62"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=62"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n1. Przed encyklik\u0105 Pascendi
\n2. Po encyklice
\nII. Co to jest modernizm?
\n1. Modernistyczna filozofia religii
\n2. Wiara modernist\u00f3w
\n3. Teologia modernist\u00f3w
\n4. Historia i krytyka modernist\u00f3w
\n5. Apologetyka modernist\u00f3w
\n6. Modernistyczne reformy
\n7. Poj\u0119cie modernizmu
\n8. Nazwa modernizmu
\nIII. \u0179r\u00f3d\u0142a modernizmu
\n1. \u0179r\u00f3d\u0142a zewn\u0119trzne
\n2. \u0179r\u00f3d\u0142a wewn\u0119trzne
\nIV. Ocena modernizmu
\n1. Modernizm w \u015bwietle wiary
\n2. Modernizm w \u015bwietle wiedzy
\n3. Reformizm
\nZako\u0144czenie
\nLiteratura<\/p>\n
\nPlan encykliki
\nCz\u0119\u015b\u0107 I. Analiza doktryn modernist\u00f3w
\nModernista-filozof
\nModernista-wierz\u0105cy
\nModernista-teolog
\nModernista-historyk
\nModernista-krytyk
\nModernista-apologeta
\nModernista-reformator
\nWniosek z pierwszej cz\u0119\u015bci
\nCz\u0119\u015b\u0107 II. Przyczyny modernizmu
\nCz\u0119\u015b\u0107 III. \u015arodki zaradcze
\nZako\u0144czenie encykliki<\/p>\n
\nPodobnie silna i wytrwa\u0142a energia woli do pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w religijnych pochodzi\u0107 mo\u017ce tylko z silnych przekona\u0144 i zasad teoretycznych, kt\u00f3re woli wskazuj\u0105 motywy dzia\u0142ania i cel, do kt\u00f3rego ma zd\u0105\u017ca\u0107. Woluntaryzm czy pragmatyzm o tyle tylko mo\u017ce tu mie\u0107 zastosowanie, o ile w d\u0105\u017cno\u015bci woli naszej do tego co dobre, cnotliwe, po\u017cyteczne, niepewny jeszcze s\u0105d rozumu co do podstaw teoretycznych doznaje pomocy i podpory, wynikaj\u0105cej z tego s\u0142usznego przypuszczenia, \u017ce dobre owoce nie mog\u0105 pochodzi\u0107 ze z\u0142ego drzewa.
\nJe\u017celi modernizm ze swej zasady immanencji religijnej wyprowadza wniosek o rozdzieleniu wiary i wiedzy, to my na podstawie dotychczasowych uwag musimy taki rozdzia\u0142 uzna\u0107 za niemo\u017cliwo\u015b\u0107 psychologiczn\u0105 i poni\u017cenie religii. Jak\u017ce bowiem mogliby\u015bmy wierzy\u0107 w co\u015b, je\u017celi nie wiemy, czy jest. Uczuciem i wol\u0105 mog\u0119 pragn\u0105\u0107, \u017cyczy\u0107 sobie, \u017ceby co\u015b by\u0142o \u2014 ale \u017cyczy\u0107 sobie np., \u017ceby by\u0142 B\u00f3g, nie jest jeszcze przekonaniem o Jego rzeczywistym istnieniu. Tego rodzaju rozdzia\u0142 u tego samego cz\u0142owieka mi\u0119dzy g\u0142ow\u0105 a sercem, mi\u0119dzy w\u0105tpieniem a przekonaniem, mi\u0119dzy \u201etak\u201d rozumu a \u201enie\u201d uczucia \u2014 to sprzeczno\u015bci nie do przyj\u0119cia ze stanowiska logiki i psychologii. Na poz\u00f3r wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce najprostszym i najlepszym rozwi\u0105zaniem kwestii stosunku wiedzy do wiary, gdy si\u0119 pierwsz\u0105 przydzieli rozumowi, a drug\u0105 uczuciu, w rzeczywisto\u015bci jest to rozwi\u0105zanie najgorsze, bo skazuje na zag\u0142ad\u0119 i jedn\u0105, i drug\u0105. Wed\u0142ug nauki Ko\u015bcio\u0142a mi\u0119dzy prawdziw\u0105 wiar\u0105 i prawdziw\u0105 wiedz\u0105 nie ma i by\u0107 nie mo\u017ce sprzeczno\u015bci, bo jedna jest tylko prawda i jedno \u017ar\u00f3d\u0142o, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa.<\/p>\n