rok wydania 2020 (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1928 r.)
\nformat A5
\nstr. 304
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-65102-19-5<\/p>\n
<\/p>\n
Nota o autorze<\/strong><\/p>\n Roman Rybarski (1887-1942) najbardziej znany jest jako ekonomista i tw\u00f3rca programu gospodarczego obozu narodowego. Ale przecie\u017c to tylko jeden z wielu aspekt\u00f3w jego dzia\u0142alno\u015bci. By\u0142 on nie tylko wybitnym ekonomist\u0105 i historykiem gospodarki, lecz tak\u017ce aktywnym politykiem, parlamentarzyst\u0105 i publicyst\u0105 politycznym.<\/p>\n Bez w\u0105tpienia nale\u017ca\u0142 do tych dzia\u0142aczy Narodowej Demokracji, kt\u00f3rzy swymi poczynaniami odcisn\u0119li niezatarte pi\u0119tno na rozwoju polskiej my\u015bli politycznej. Kiedy pod koniec lat 20. w Stronnictwie zacz\u0119\u0142y krystalizowa\u0107 si\u0119 dwie wyra\u017ane orientacje polityczne, wyst\u0119puj\u0105cy w obronie systemu parlamentarnego Rybarski podszed\u0142 krytycznie do wspieranych przez Dmowskiego m\u0142odych, pr\u00f3buj\u0105cych odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do sukces\u00f3w totalitaryzm\u00f3w zachodnioeuropejskich. W konsekwencji stan\u0105\u0142 na czele grupy w Stronnictwie okre\u015blanej \u201eprofesorsk\u0105\u201d b\u0105d\u017a \u201edemoliberaln\u0105\u201d.<\/p>\n Swoim pogl\u0105dom na ustr\u00f3j pa\u0144stwa Roman Rybarski najdobitniej da\u0142 wyraz w opublikowanej w 1936 r. ksi\u0105\u017cce Si\u0142a i prawo, a zw\u0142aszcza w rozdziale po\u015bwi\u0119conym idei \u201epa\u0144stwa monopolicznego\u201d, gdzie polemizowa\u0142 z tezami \u201em\u0142odych\u201d i przestrzega\u0142 przed skutkami ich koncepcji. W pogl\u0105dach politycznych Romana Rybarskiego na pierwszym planie znajdowa\u0142o si\u0119 poj\u0119cie narodu. \u201ePostulatem idei narodowej \u2014 pisa\u0142 \u2014 jest wiara w nar\u00f3d, w jego warto\u015bci, w jego moc tw\u00f3rcz\u0105. Nie mo\u017cna by\u0107 nacjonalist\u0105, gdy si\u0119 w sw\u00f3j nar\u00f3d nie wierzy. Nie dokona si\u0119 niczego wielkiego, je\u017celi najs\u0142uszniejsze nawet has\u0142a i plany nie uruchamiaj\u0105 si\u0142 narodu, nie budz\u0105 ich i nie mno\u017c\u0105\u201d. A je\u015bli kto\u015b prawdziwie wierzy w nar\u00f3d, to czy\u017c mo\u017ce pozbawi\u0107 go mo\u017cliwo\u015bci decydowania o sobie? Wskazywa\u0142 wi\u0119c na konieczno\u015b\u0107 obrony demokracji, w kt\u00f3rej decyduje nar\u00f3d, by nie ryzykowa\u0107 dyktatury, w kt\u00f3rej mog\u0142yby nadmiernie doj\u015b\u0107 do g\u0142osu \u017cywio\u0142y obce.<\/p>\n <\/p>\n Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n Rozdzia\u0142 I Rozdzia\u0142 II Rozdzia\u0142 III III. Prawa jednostki a moralno\u015b\u0107 prywatna Rozdzia\u0142 IV Rozdzia\u0142 V Rozdzia\u0142 VI Rozdzia\u0142 VII Rozdzia\u0142 VIII Rozdzia\u0142 IX Rozdzia\u0142 X Rozdzia\u0142 XI Rozdzia\u0142 XII Rozdzia\u0142 XIII <\/p>\n <\/p>\n Wybrane fragmenty ksi\u0105\u017cki:<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Nar\u00f3d jest wi\u0119c sui generis<\/em> skupieniem spo\u0142ecznym. Jest solidarno\u015bci\u0105, je\u017celi ju\u017c mamy u\u017cywa\u0107, w braku lepszego, tego terminu. Ot\u00f3\u017c powy\u017csze okre\u015blenie narodu stanie si\u0119 ja\u015bniejsze, gdy zdamy sobie spraw\u0119 z rodzaju tej solidarno\u015bci narodowej, z jej stosunku do innych solidarno\u015bci. \u201eCa\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo \u2014 m\u00f3wi Bastiat \u2014 jest og\u00f3\u0142em solidarno\u015bci, kt\u00f3re si\u0119 krzy\u017cuj\u0105\u201d. Trzeba wi\u0119c przypatrzy\u0107 si\u0119 bli\u017cej tym r\u00f3\u017cnym solidarno\u015bciom, ich rozmaitym typom, by na tym tle uwypukli\u0107 cechy charakterystyczne narodowej solidarno\u015bci.<\/p>\n (s. 153)<\/p>\n <\/p>\n Kto chce przywr\u00f3ci\u0107 zachwian\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 spo\u0142eczn\u0105, wzmocni\u0107 w\u0119z\u0142y, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo, mo\u017ce budowa\u0107 dzisiaj tylko na fundamencie narodu. Wszelka inna budowa \u2014 to s\u0105 domki z kart i zamki na lodzie.<\/p>\n (s. 157)<\/p>\n <\/p>\n Idea narodowa nie ka\u017ce gloryfikowa\u0107 charakteru narodowego. Wyra\u017ca ona przekonanie, \u017ce nar\u00f3d w ci\u0105gu swoich dziej\u00f3w ujawni\u0142 pewne trwa\u0142e warto\u015bci, \u017ce ich zachowanie jest konieczne, je\u017celi nar\u00f3d ma istnie\u0107. Niew\u0105tpliwie mamy tu do czynienia \u201ez w\u0119z\u0142em tradycji, idei, uczu\u0107, wierze\u0144, wsp\u00f3lnych sposob\u00f3w my\u015blenia\u201d, jak si\u0119 wyra\u017ca Le Bon. Te rzeczy s\u0105 dla nas cenne, na te rzeczy z\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 nieraz tysi\u0105cletnia praca narodu, i by\u0142oby barbarzy\u0144stwem, gdyby w imi\u0119 post\u0119pu lub innego has\u0142a usi\u0142owa\u0142o si\u0119 te rzeczy przekre\u015bli\u0107. Zreszt\u0105 takie pr\u00f3by by\u0142yby bezskuteczne. Nasza przesz\u0142o\u015b\u0107 narodowa \u017cyje w nas i nic jej z naszych dusz nie wydrze. Mo\u017cna jednak rozlu\u017ania\u0107 ten w\u0119ze\u0142, os\u0142abia\u0107 charakter narodowy. Robi\u0105 to post\u0119powi barbarzy\u0144cy, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 zrozumienia dla historii. Podcinaj\u0105 oni pie\u0144, na kt\u00f3rym wyro\u015bli.<\/p>\n (s. 171-172)<\/p>\n <\/p>\n Przypatrzmy si\u0119 bli\u017cej temu, kto jest propagatorem idei kosmopolitycznych, kto marzy o tym, by os\u0142abi\u0107 narodowe odr\u0119bno\u015bci. Pod tym wzgl\u0119dem \u017bydzi s\u0105 znanymi specjalistami. Rozpowszechnieni po ca\u0142ym \u015bwiecie, maj\u0105c w swych r\u0119kach w znacznym stopniu finanse mi\u0119dzynarodowe, trudni\u0105c si\u0119 handlem, s\u0105 naturalnymi wrogami silnych narodowych ca\u0142o\u015bci: nie lubi\u0105 twardych granic mi\u0119dzy narodami, nie lubi\u0105 w innych mocnej \u015bwiadomo\u015bci narodowej, bo w\u00f3wczas trudniej jest im zdyskontowa\u0107 swoje uprzywilejowane stanowisko, jako po\u015brednik\u00f3w, bo w\u00f3wczas i handel w r\u00f3\u017cnych krajach staje si\u0119 narodowy. St\u0105d te\u017c \u017bydzi reprezentuj\u0105 najg\u0142o\u015bniej i najwymowniej idea\u0142y og\u00f3lnoludzkie. St\u0105d \u017bydzi s\u0105 zawo\u0142anymi przeciwnikami wszelkich \u201eszowinizm\u00f3w\u201d, \u201enacjonalizm\u00f3w\u201d, a tak ha\u0142a\u015bliwie m\u00f3wi\u0105 o og\u00f3lnoludzkim post\u0119pie. Na tym tle mo\u017ce dopiero rozwin\u0105\u0107 si\u0119 pot\u0119ga \u017cydowska i \u017cydowska narodowa indywidualno\u015b\u0107.<\/p>\n (s. 181)<\/p>\n <\/p>\n Zale\u017ca\u0142o mi na tym, by jak najmocniej uwydatni\u0107, \u017ce nar\u00f3d jest czym\u015b, co si\u0119ga daleko w przesz\u0142o\u015b\u0107 i obejmuje przysz\u0142o\u015b\u0107, i stara\u0142em si\u0119 wskaza\u0107 na konsekwencje tego faktu dla stosunku jednostki i ca\u0142ego \u017cyj\u0105cego pokolenia do narodu. Nigdzie jednak ta my\u015bl nie zosta\u0142a wyra\u017cona lepiej ni\u017c w \u201eImprowizacji\u201d A. Mickiewicza. Umiemy na pami\u0119\u0107 poni\u017csze wiersze, wypisujemy je na pomnikach wieszcza, jednak nie ka\u017cdy zastanawia si\u0119 nad ich istotnym znaczeniem.<\/p>\n \u201eAle ta mi\u0142o\u015b\u0107 moja na \u015bwiecie Je\u017celi przypominam te s\u0142owa, to nie w celu literackiej ozdoby osch\u0142ych mo\u017ce wywod\u00f3w. Twierdz\u0119 z ca\u0142ym naciskiem: mo\u017cemy przejrze\u0107 od ko\u0144ca do ko\u0144ca ca\u0142\u0105 bogat\u0105 literatur\u0119 wyja\u015bniaj\u0105c\u0105 istot\u0119 narodowego pierwiastka, a nigdzie nie znajdziemy tak \u015bcis\u0142ego wyra\u017cenia rzeczy najwa\u017cniejszych, jak u naszego wieszcza, kt\u00f3ry swymi skrzyd\u0142ami uderza\u0142 \u201elewym o przesz\u0142o\u015b\u0107, prawym o przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Mickiewicz okre\u015bli\u0142 dok\u0142adnie, czym jest \u201eca\u0142y nar\u00f3d\u201d, \u017ce to s\u0105 \u201ewszystkie przesz\u0142e i przysz\u0142e jego pokolenia\u201d. Jego mi\u0142o\u015b\u0107 spocz\u0119\u0142a \u201enie na jednej rodzinie, nie na jednym wieku\u201d. Mickiewicz chce swoim narodem \u201eca\u0142y \u015bwiat zadziwi\u0107\u201d.<\/p>\n W okresie niewoli mieli\u015bmy sk\u0142onno\u015b\u0107, by u naszych wielkich poet\u00f3w szuka\u0107 wskaza\u0144 politycznych. Poezja sta\u0142a si\u0119 surogatem polityki. Nie by\u0142o to rzecz\u0105 normaln\u0105, gdy\u017c polityka ma swoje prawa, kt\u00f3re nale\u017cy szanowa\u0107. Tote\u017c nie mo\u017cemy w poezji szuka\u0107 konkretnych program\u00f3w, na podstawie cytat\u00f3w poetyckich rozstrzyga\u0107 zawi\u0142ych zagadnie\u0144. Ale tam, gdzie w poezji przejawia si\u0119 dusza narodu, jego istotne uczucia i d\u0105\u017cenia, poezja m\u00f3wi prawd\u0119, mocniej czasami ni\u017c polityczna proza.<\/p>\n (s. 229-230)<\/p>\n <\/p>\n Liberalizm wyr\u00f3s\u0142 na Zachodzie na tle rewolucji przemys\u0142owej, przewrotu, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do powstania przemys\u0142u fabrycznego, nie potrzebuj\u0105cego ju\u017c kierowniczej r\u0119ki pa\u0144stwa, a tylko niczym nieskr\u0119powanego zbytu i wolno\u015bci konkurencyjnej. Byli u nas pisarze, kt\u00f3rzy biernie przejmowali te programy. Nie s\u0105 to wielcy pisarze \u2014 s\u0105 to popularyzatorzy cudzych idei. Ale znale\u017ali si\u0119 tacy, jak Stanis\u0142aw Staszic, kt\u00f3rzy umieli prze\u0142ama\u0107 urok modnych idei, kt\u00f3rzy umieli je przezwyci\u0119\u017cy\u0107. Do teorii odnosili si\u0119 oni z ca\u0142ym poszanowaniem, ale z drugiej strony, maj\u0105c oczy otwarte na stosunki polskie, odm\u00f3wili jej w wielu dziedzinach konkretnej racji. Staszic k\u0142adzie mocny nacisk na to, \u017ce Polska musi si\u0119 przystosowa\u0107 do \u201epolitycznego kraj\u00f3w zwi\u0105zku\u201d. W epoce, w kt\u00f3rej g\u0142oszono has\u0142o praw naturalnych cz\u0142owieka, w kt\u00f3rej wolno\u015b\u0107 by\u0142a \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105, a zaczyna\u0142y rz\u0105dzi\u0107 abstrakcyjne zasady, pisa\u0142 St. Staszic: \u201eJak w przyrodzonych, tak i w czasach politycznych, tylko do\u015bwiadczenie niezawodnym jest nauczycielem cz\u0142owieka. B\u0142ahe s\u0105 te rozumowania ludzkie, kt\u00f3rym si\u0119 do\u015bwiadczenie przeciwi. Otw\u00f3rzmy ksi\u0119g\u0119 dziej\u00f3w narodu polskiego. Historia jest r\u00f3\u017cnych przez ludzkie towarzystwa do\u015bwiadcze\u0144 opisem. Polacy dwa razy pod dziedzicznymi kr\u00f3lami \u017cyli i dwa razy rzeczpospolita polska kwit\u0142a. Ju\u017c drugi raz wolne kr\u00f3l\u00f3w obranie mamy i drugi raz rzeczpospolita ohydnie gin\u0105\u0107 zaczyna\u201d. Staszic wychodzi z za\u0142o\u017ce\u0144 prawa natury, zaznacza np., \u201e\u017ce opr\u00f3cz prawa, wol\u0105 towarzystwa stanowionego, \u017caden inny cz\u0142owiek w\u0142\u0105dn\u0105\u0107 nie b\u0119dzie w\u0142asno\u015bci\u0105 jego\u201d, ale ka\u017ce si\u0119 liczy\u0107 z tym, co jest dzisiaj w Europie, z faktem, \u017ce jeden nar\u00f3d na drugi czyha; wobec tego tylko szybko dzia\u0142aj\u0105cy rz\u0105d mo\u017ce by\u0107 skuteczny; \u201ewi\u0119c smutna prawda, dzi\u015b o\u015bwiecony despotyzm jest rz\u0105dem najlepszym… Wi\u0119kszego z\u0142ego chroni\u0105c si\u0119, obieraj mniejsze. Aby twojej ziemi nie dzielono; aby\u015b si\u0119 m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 w jednym towarzystwie; aby\u015b nie by\u0142 odleg\u0142\u0105 prowincj\u0105 kraju obcego, ale nar\u00f3d wolny i kraj ca\u0142y sk\u0142ada\u0142; ustan\u00f3w sobie, dop\u00f3k\u0105d ci wolno, jednodzier\u017cstwo, rz\u0105d absolutny\u201d.<\/p>\n (s. 233-234)<\/p>\n <\/p>\n Ale jest szereg zasad, kt\u00f3re s\u0105, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 ca\u0142ego narodu, bo stanowi\u0105 niezb\u0119dny kapita\u0142 jego idei przewodnich. Nar\u00f3d, w kt\u00f3rym wszystko jest sporne, w kt\u00f3rym wszystko podlega zakwestionowaniu, taki nar\u00f3d nie mo\u017ce istnie\u0107, bo staje si\u0119 zupe\u0142nie lu\u017an\u0105 zbiorowo\u015bci\u0105. Nar\u00f3d musi mie\u0107 swoje dogmaty i swoje \u015bwi\u0119to\u015bci. Nie mo\u017ce pozwala\u0107, by ktokolwiek im si\u0119 przeciwstawia\u0142, by je zniewa\u017ca\u0142. Spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym wszystko jest pozwolone, w kt\u00f3rym mo\u017cna stawia\u0107 wszystko pod znakiem zapytania, takie spo\u0142ecze\u0144stwo jest na drodze do upadku i rozk\u0142adu. Narody mocno skonsolidowane maj\u0105 mocny ko\u015bciec moralno-polityczny. Narody, kt\u00f3re dopiero si\u0119 formuj\u0105, ubogie s\u0105 w te pierwiastki swojego istnienia, z wolna dopiero zdobywaj\u0105 je sobie, nieraz nawet za cen\u0119 walk i ofiar.<\/p>\n (s. 282)<\/p>\n <\/p>\n Istot\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa nie jest wolno\u015b\u0107, lecz ograniczenie indywidualnej wolno\u015bci. A chodzi tu nie tylko o represj\u0119 szkodliwych czyn\u00f3w, lecz tak\u017ce o niewzruszalny grunt podstawowych idei.<\/p>\n (s. 282-283)<\/p>\n <\/p>\n Wynika z tego, \u017ce do kierunku narodowego nie dadz\u0105 si\u0119 zastosowa\u0107 bez zastrze\u017ce\u0144 zwyczajne szablony klasyfikuj\u0105ce stronnictwa polityczne. Czy ludzie, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 dobro narodu za najwy\u017csze wskazanie s\u0105 konserwatywni, czy post\u0119powi? Kierunki narodowe umieszcza si\u0119 zwykle na \u201eprawicy\u201d. Ale czasem zarzuca si\u0119 im radykalizm, przeciwstawia si\u0119 im has\u0142a rzekomo naprawd\u0119 umiarkowane.<\/p>\n Prawda, \u017ce kierunek narodowy nie jest \u201epost\u0119powym\u201d w tym znaczeniu, by wierzy\u0142 w mechaniczny, r\u00f3wnomierny post\u0119p we wszystkich dziedzinach, by apoteozowa\u0142 zmian\u0119, dlatego, \u017ce jest zmian\u0105. Idea narodowa wyra\u017ca warto\u015bci trwa\u0142e, przechodz\u0105ce z pokolenia w pokolenie, nie odnosi si\u0119 wi\u0119c negatywnie do przesz\u0142o\u015bci, do tradycji \u2014 bo nie przypuszcza, by ka\u017cdego dnia mo\u017cna by\u0142o \u015bwiat budowa\u0107 na nowo. Idea narodowa nie ma \u015blepego kultu dla nowo\u015bci, nie ma pogardy dla tego, co ju\u017c by\u0142o. Przeciwnie, wiemy, \u017ce budowa\u0107 mo\u017cna tylko na fundamentach, kt\u00f3re wznios\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107, i tylko licz\u0105c si\u0119 z materia\u0142em, kt\u00f3rym si\u0119 rozporz\u0105dza.<\/p>\n Z drugiej strony jednak idea narodowa nie jest, jak wiemy, biernym uwielbieniem tego, co jest. Ka\u017ce leczy\u0107 si\u0119 z b\u0142\u0119d\u00f3w nabytych przez poprzednie pokolenia. Ka\u017ce we wsp\u00f3\u0142zawodnictwie mi\u0119dzynarodowym stosowa\u0107 te metody, kt\u00f3re w danym momencie dziejowym s\u0105 najbardziej skuteczne. Nie odgradza si\u0119 od stosunk\u00f3w z obcymi, lecz chce przetwarza\u0107 obce wp\u0142ywy, przy ich pomocy wydobywa\u0107 nowe warto\u015bci z \u017cycia narodowego. Jak szybko za\u015b chce przeprowadza\u0107 zmiany w tym, co jest, to zale\u017cy od warunk\u00f3w czasu i miejsca. Chodzi o to, czy istniej\u0105ce w danej chwili formy \u017cycia narodowego s\u0105 zdrowe, czy zabezpieczaj\u0105 narodowi pe\u0142ni\u0119 jego rozwoju. I zale\u017cnie od tego, jak wypadnie odpowied\u017a na to pytanie, kierunek narodowy mo\u017ce si\u0119 przedstawia\u0107 na zewn\u0105trz jako konserwatywny, post\u0119powy lub reakcyjny.<\/p>\n (s. 290-291)<\/p>\n <\/p>\n Kierunek narodowy nie daje stanowczej i bezwzgl\u0119dnej odpowiedzi, czy nale\u017cy stosowa\u0107 i w jakich rozmiarach nale\u017cy stosowa\u0107 protekcjonizm celny. Nie rozstrzyga stanowczo, jaki ma by\u0107 system ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Nie g\u0142osi zasady, \u017ce pa\u0144stwo powinno by\u0107 centralistycznie rz\u0105dzone lub \u017ce nale\u017cy przeprowadzi\u0107 daleko posuni\u0119t\u0105 decentralizacj\u0119. Nie przes\u0105dza raz na zawsze pytania, \u017ce szkolnictwo powszechne powinno by\u0107 w r\u0119kach samorz\u0105du. Nie uwa\u017ca pi\u0119cioprzymiotnikowego g\u0142osowania za niewzruszony kanon ani te\u017c nie g\u0142osi, \u017ce nar\u00f3d nie mo\u017ce \u017cy\u0107 i rozwija\u0107 si\u0119 bez parlamentaryzmu w dzisiejszej jego formie. Republik\u0119 czy monarchi\u0119 uwa\u017ca za rzeczy wzgl\u0119dne. Ani wolny handel nie jest jego bo\u017cyszczem, kt\u00f3remu zawsze si\u0119 ho\u0142duje, ani te\u017c nie oczekuje zbawienia od interwencji pa\u0144stwa w \u017cycie gospodarcze. S\u0142owem, w praktycznych zagadnieniach \u017cycia politycznego, spo\u0142ecznego i ekonomicznego nie zna dogmat\u00f3w, nigdy niewzruszalnych.<\/p>\n (s. 292)<\/p>\n <\/p>\n A grzeszy\u0107 przeciw narodowi mo\u017cna tak samo per commissionem<\/em>, jak i per omissionem<\/em>; zar\u00f3wno przez to, \u017ce si\u0119 \u017ale robi, jak i przez to, \u017ce si\u0119 nie robi tego, co si\u0119 powinno robi\u0107. Nar\u00f3d, gdy chce naprawd\u0119 si\u0119 rozwija\u0107, musi t\u0119pi\u0107 pokolenie Pi\u0142at\u00f3w. A zw\u0142aszcza dzisiaj niegro\u017ane dla nas s\u0105 pr\u0105dy przewrotowe, lecz gro\u017ana jest apatia warstw, kt\u00f3re powinny my\u015ble\u0107 o Polsce. Gro\u017ana jest ich oboj\u0119tno\u015b\u0107, ich brak ofiarno\u015bci politycznej. Zbyt wiele ludzie my\u015bl\u0105 o sobie i o swoim maj\u0105tku. Zanadto l\u0119kaj\u0105 si\u0119 pracy i walki politycznej. Oczywi\u015bcie, \u017ce masa zawsze b\u0119dzie bierna. Ale musi si\u0119 znale\u017a\u0107 w narodzie grupa ludzi, dla kt\u00f3rych polityka naprawd\u0119 stanie si\u0119 s\u0142u\u017cb\u0105 narodow\u0105, pos\u0142annictwem, a nie zawodem, nie or\u0119downictwem partykularnych interes\u00f3w. Ludzie ci na niejedno si\u0119 nara\u017c\u0105. Zaszczyty mog\u0105 ich omin\u0105\u0107, t\u0142um im posk\u0105pi poklasku. Zamiast wygodnego \u017cycia \u2014 czeka ich walka.<\/p>\n (s. 298-299)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kto chce przywr\u00f3ci\u0107 zachwian\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 spo\u0142eczn\u0105, wzmocni\u0107 w\u0119z\u0142y, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo, mo\u017ce budowa\u0107 dzisiaj tylko na fundamencie narodu. Wszelka inna budowa \u2014 to s\u0105 domki z kart i zamki na lodzie.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":561,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[27,41],"product_tag":[],"class_list":["post-572","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-mysl-narodowa","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=572"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=572"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nKRYZYS IDEI XVIII WIEKU<\/p>\n\n
\n2. Idee XVIII wieku
\n3. Ich losy i przeobra\u017cenie<\/li>\n<\/ol>\n
\nWIARA W NAUK\u0118<\/p>\n\n
\n2. Nauka a religia
\n3. Nauka a demokracja
\n4. \u201eNauka uszlachetnia\u201d
\n5. Nauka a dobrobyt
\n6. Przewidywanie przysz\u0142o\u015bci i niezmienne prawa w naukach spo\u0142ecznych
\n7. Tak zwana socjologia
\n8. Przyk\u0142ad teorii ekonomii
\n9. Moralno\u015b\u0107 naukowa
\n10. Polityka, jako nauka
\n11. Istotne znaczenie nauki<\/li>\n<\/ol>\n
\nPRAWA JEDNOSTKI<\/p>\n\n
\n1. Kryzys instytucji demokratycznych
\n2. Narzucanie idealnego ustroju
\n3. Zale\u017cno\u015b\u0107 ustroj\u00f3w od \u015brodowiska
\n4. Jednostka, jako punkt wyj\u015bcia ustroju
\n5. Wychowawczy wp\u0142yw idei praw jednostki
\n6. Wnioski og\u00f3lne<\/li>\n
\n1. Sprzeczno\u015b\u0107 interes\u00f3w gospodarczych a psychologia liberalizmu
\n2. Zasada wolno\u015bci w obrocie mi\u0119dzynarodowym
\n3. Idea kontraktu
\n4. Harmonia interesu prywatnego z og\u00f3lnym
\n5. Warto\u015bci gospodarcze na pierwszym planie
\n6. Interes gospodarczy podstaw\u0105 stosunk\u00f3w mi\u0119dzy lud\u017ami<\/li>\n<\/ol>\n
\n1. Humanitaryzm a zbrodniczo\u015b\u0107
\n2. Kult erotyzmu
\n3. Neomaltuzjanizm
\n4. Walka z rodzin\u0105 i rozwody<\/p>\n\n
\nIDEA\u0141 OG\u00d3LNOLUDZKI I \u201eSOLIDARYZM\u201d<\/p>\n\n
\n2. Ludzko\u015b\u0107 w historii
\n3. Warto\u015b\u0107 idea\u0142u og\u00f3lnoludzkiego
\n4. Idea solidarno\u015bci
\n5. R\u00f3\u017cnorodne solidarno\u015bci<\/li>\n<\/ol>\n
\nIDEA WALKI KLAS<\/p>\n\n
\n2. Walka klas w Manife\u015bcie komunistycznym
\n3. Klasa robotnicza
\n4. Socjalizm a idea narodowa
\n5. Zanik jednolito\u015bci ruchu socjalistycznego
\n6. Socjalizm a nauka
\n7. Socjalizm a \u017cycie moralne
\n8. Krytyka socjalizmu przez syndykalizm
\n9. Wychowawczy wp\u0142yw materializmu i idei walki klas
\n10. Mesjanizm klasowy
\n11. Psychologia klasowa a idee XVIII wieku<\/li>\n<\/ol>\n
\nSI\u0141A POCZUCIA NARODOWEGO W XIX i XX WIEKU<\/p>\n\n
\n2. Reakcja przeciw uniwersalizmowi rewolucji francuskiej
\n3. Zasada narodowo\u015bci
\n4. Odr\u0119bno\u015bci narodowe w XX wieku i \u201enacjonalizm\u201d ekonomiczny
\n5. D\u0105\u017cenia narodowe w\u015br\u00f3d ras pozaeuropejskich<\/li>\n<\/ol>\n
\nCZYM JEST NAR\u00d3D?<\/p>\n\n
\n2. Poj\u0119cie narodu
\n3. R\u00f3\u017cne rodzaje solidarno\u015bci
\n4. Znaczenie solidarno\u015bci narodowej
\n5. R\u00f3\u017cne przejawy solidarno\u015bci narodowej i jej wzrost<\/li>\n<\/ol>\n
\nWARTO\u015aCI NARODOWE<\/p>\n\n
\n2. Charakter narodowy
\n3. Kryteria narodowych warto\u015bci
\n4. Idea narodu wybranego<\/li>\n<\/ol>\n
\nWALKA NAROD\u00d3W I ETYKA NARODOWA<\/p>\n\n
\n2. B\u0142\u0119dy racjonalizmu w pojmowaniu \u017cycia narod\u00f3w
\n3. Stosunki mi\u0119dzynarodowe a sprawiedliwo\u015b\u0107
\n4. Prawo w stosunkach mi\u0119dzynarodowych
\n5. Rola pacyfizmu
\n6. Obowi\u0105zki moralne w \u017cyciu mi\u0119dzynarodowym
\n7. Narz\u0119dzie walki narodowej
\n8. Idea\u0142 przezwyci\u0119\u017cenia wsp\u00f3lno\u015bci narodowej
\n9. Warto\u015b\u0107 moralna idei narodowej<\/li>\n<\/ol>\n
\nPRZESZ\u0141O\u015a\u0106 I PRZYSZ\u0141O\u015a\u0106 W \u017bYCIU NARODU<\/p>\n\n
\n2. Przeciwie\u0144stwo przysz\u0142o\u015bci i dora\u017anego interesu w \u017cyciu narodu
\n3. Tradycja narodowa
\n4. Czego uczy przesz\u0142o\u015b\u0107 naszego narodu
\n5. Pierwiastek ofiary i po\u015bwi\u0119cenia
\n6. Stosunek moralny jednostki do narodu<\/li>\n<\/ol>\n
\nWP\u0141YWY OBCE I ASYMILACJA<\/p>\n\n
\n2. Specjalny charakter sprawy \u017cydowskiej
\n3. Ewolucja pogl\u0105d\u00f3w na nar\u00f3d u \u017byd\u00f3w
\n4. Asymilacja
\n5. Wp\u0142yw \u017byd\u00f3w na otaczaj\u0105ce ich spo\u0142ecze\u0144stwa
\n6. Wnioski praktyczne<\/li>\n<\/ol>\n
\nNAR\u00d3D A PA\u0143STWO<\/p>\n\n
\n2. \u017bycie pa\u0144stwa a \u017cycie narodu
\n3. Pa\u0144stwo narodowe a pa\u0144stwo narodowo\u015bci
\n4. Polska ideologia pa\u0144stwa narodowo\u015bci
\n5. Ewolucja historyczna w kierunku pa\u0144stwa narodowego
\n6. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a u nas idea pa\u0144stwa narodowo\u015bci?
\n7. Znaczenie tw\u00f3rcze idei pa\u0144stwa narodowego
\n8. Stosunek do mniejszo\u015bci<\/li>\n<\/ol>\n
\nCHARAKTER POLITYKI NARODOWEJ I CHARAKTER W POLITYCE<\/p>\n\n
\n2. Bezwzgl\u0119dne zasady \u017cycia narodowego i pa\u0144stwowego
\n3. Polityka narodowa jako jedna ca\u0142o\u015b\u0107
\n4. Relatywny charakter narz\u0119dzi politycznego dzia\u0142ania
\n5. Charakter w polityce<\/li>\n<\/ol>\n
\nTa mi\u0142o\u015b\u0107 nie na jednym spocz\u0119\u0142a cz\u0142owieku,
\nJak owad na r\u00f3\u017cy kwiecie,
\nNie na jednej rodzinie, nie na jednym wieku:
\nJa kocham ca\u0142y nar\u00f3d! Obj\u0105\u0142em w ramiona
\nWszystkie przesz\u0142e i przysz\u0142e jego pokolenia,
\nPrzycisn\u0105\u0142em tu, do \u0142ona,
\nJak przyjaciel, kochanek, ma\u0142\u017conek, jak ojciec;
\nChc\u0119 go d\u017awign\u0105\u0107, uszcz\u0119\u015bliwi\u0107,
\nChc\u0119 nim ca\u0142y \u015bwiat zadziwi\u0107\u201d…<\/p>\n