{"id":489,"date":"2025-06-07T10:52:34","date_gmt":"2025-06-07T08:52:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=489"},"modified":"2025-09-16T20:39:48","modified_gmt":"2025-09-16T18:39:48","slug":"hiszpania-bohaterska-jedrzej-giertych","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=hiszpania-bohaterska-jedrzej-giertych","title":{"rendered":"Hiszpania bohaterska – J\u0119drzej Giertych"},"content":{"rendered":"

rok wydania 2013
\nformat A5
\nstr. 404
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-60048-14-6
\nOpracowa\u0142 i s\u0142owem wst\u0119pnym opatrzy\u0142 Micha\u0142 Andrzejczak<\/span><\/p>\n

Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n

S\u0142owo wst\u0119pne (Micha\u0142 Andrzejczak)
\nPrzedmowa
\nPo powrocie z Hiszpanii
\nPierwsze wra\u017cenia
\nW stolicy narodowej Hiszpanii
\nW Sztabie G\u0142\u00f3wnym
\nNa front
\nRozmowa w Talavera de la Reina
\nNa froncie madryckim
\nAlkazar de Toledo
\nZ Toledo do Sewilli
\nW stolicy Andaluzji
\nW zwyci\u0119skiej Sewilli
\nNa krwawym szlaku rewolucji
\nW dawnej stolicy Kalif\u00f3w Zachodu
\nZn\u00f3w na front
\nNa froncie w Porcuna
\nW prowincji Nawarra
\nNa ziemi Bask\u00f3w
\nJak to si\u0119 sko\u0144czy?
\nDlaczego to tak d\u0142ugo trwa?
\nNasze poj\u0119cie o Hiszpanii
\nCudzoziemcy w Hiszpanii
\nZniszczenia wojenne w Hiszpanii
\nZniszczenia rewolucyjne w Hiszpanii
\n\u201eLegalny rz\u0105d” w Hiszpanii
\nKto rz\u0105dzi Hiszpani\u0105 \u201eczerwon\u0105”?
\nZagadnienie Bask\u00f3w
\nSeparatyzmy narodowo\u015bciowe a masoneria
\nMaroka\u0144czycy
\nImperio, Imperio!
\nO hiszpa\u0144sk\u0105 Abisyni\u0119
\nCzy nowa misja dziejowa Hiszpanii?
\nM\u0142odzie\u017c hiszpa\u0144ska
\nNar\u00f3d hiszpa\u0144ski
\nCzyim dzie\u0142em jest powstanie narodowe?
\nArmia hiszpa\u0144ska
\nKarli\u015bci
\nFalanga Hiszpa\u0144ska
\nPrzysz\u0142e oblicze Hiszpanii
\nDo\u015bwiadczenia rewolucji i wojny
\nCharakterystyczne epizody
\nRozporz\u0105dzenie i rozkaz
\nZestawienie chronologiczne
\nAneks – W narodowej Portugalii
\nIndeks nazwisk<\/p>\n

S\u0142owo wst\u0119pne<\/strong><\/p>\n

Wielka Wojna, jak powszechnie okre\u015bla si\u0119 wydarzenia z lat 1914-1918, stanowi\u0142a odzwierciedlenie d\u0105\u017ce\u0144 ekspansjonistycznych \u00f3wczesnych mocarstw. Pa\u0144stwa te, przekonane o swojej misji dziejowej, kt\u00f3rej immanentnym elementem mia\u0142 by\u0107 czynnik cywilizacyjno-tw\u00f3rczy, w przededniu I wojny \u015bwiatowej, jako konsekwencja r\u00f3\u017cnych zapatrywa\u0144 oraz cel\u00f3w politycznych, skupi\u0142y si\u0119 w dw\u00f3ch blokach polityczno-wojskowych: tr\u00f3jprzymierzu oraz tr\u00f3jporozumieniu. Machina wojenna, nap\u0119dzana z mozo\u0142em przez propagand\u0119 tych pa\u0144stw, ostatecznie doprowadzi\u0142a do sytuacji, w kt\u00f3rej \u015bwiat, a szczeg\u00f3lnie Stary Kontynent, sta\u0142 si\u0119 widowni\u0105 krwawych star\u0107, za\u015b ich tragizm przywodzi\u0142 na my\u015bl realizacj\u0119 apokaliptycznych wizji zrodzonych na pocz\u0105tku XX wieku, w wydaniu spenglerowskim.
\nWojna, wywo\u0142ana d\u0105\u017ceniami \u201esp\u00f3\u017anionego narodu\u201d, jak nazywa si\u0119 cz\u0119sto Niemcy wilhelmi\u0144skie, do rewizji ustalonego ju\u017c w XIX wieku podzia\u0142u kolonialnego \u015bwiata, mia\u0142a w swej istocie za cel g\u0142\u00f3wnie okre\u015blenie hegemona w\u015br\u00f3d mocarstw, tudzie\u017c ustalenie mi\u0119dzy nimi hierarchii, oraz ponowne wyznaczenie stref wp\u0142yw\u00f3w:<\/p>\n

Pierwsza wojna \u015bwiatowa \u2014 jak pisze historyk Henryk Batowski \u2014 wybuch\u0142a z ca\u0142kiem innych powod\u00f3w, a nie w zwi\u0105zku z d\u0105\u017ceniami wyzwole\u0144czymi w pa\u0144stwach wielonarodowych. Ale narody te w fakcie starcia mi\u0119dzy ich ciemi\u0119\u017ccami ujrza\u0142y swoj\u0105 szans\u0119 wyzwole\u0144cz\u0105 i postanowi\u0142y j\u0105 wykorzysta\u0107. Prowadz\u0105ce wojn\u0119 dla swoich imperialistycznych cel\u00f3w mocarstwa musia\u0142y zda\u0107 sobie z tego spraw\u0119 i stopniowo, w r\u00f3\u017cnych okresach, w rozmaity spos\u00f3b w walcz\u0105cych obozach i w r\u00f3\u017cnej formie zmuszone by\u0142y to w\u015br\u00f3d swych plan\u00f3w wojennych uwzgl\u0119dni\u0107, mi\u0119dzy innymi dlatego, by w walce z przeciwnikiem wykorzysta\u0107 przeciw niemu tak wa\u017cny czynnik. Rz\u0105dy imperialistyczne oczywi\u015bcie nie podchodzi\u0142y do tych problem\u00f3w szczerze i bezstronnie, lecz tylko dora\u017anie, dla cel\u00f3w taktycznych.<\/em><\/p>\n

Symptomatyczna konstelacja czynnik\u00f3w, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na przebieg, zw\u0142aszcza ko\u0144cowej fazy, Wielkiej Wojny, doprowadzi\u0142a w ostatecznym rozrachunku do upadku trzech wielkich monarchii: Niemiec wilhelmi\u0144skich, carskiej Rosji oraz monarchii austro-w\u0119gierskiej. Na ich zgliszczach powstawa\u0142y nowe pa\u0144stwa narodowe. Upragniona wolno\u015b\u0107 jednych nios\u0142a jednak ze sob\u0105 frustracj\u0119 drugich, a tym samym zarzewie przysz\u0142ych konflikt\u00f3w, tym bardziej, \u017ce pr\u00f3b\u0119 ustalenia porz\u0105dku, \u0142adu powojennego komplikowa\u0142o stanowisko zwyci\u0119zc\u00f3w do pokonanych, ale i do rodz\u0105cych si\u0119 organizm\u00f3w pa\u0144stwowych. Niwelowanie wszelkich kryzysogennych aspekt\u00f3w polityki mi\u0119dzynarodowej stawa\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe wobec dysproporcji w zakresie potrzeb oraz roszcze\u0144 poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. R\u00f3wnie\u017c zwo\u0142ana, z my\u015bl\u0105 o stworzeniu trwa\u0142ego systemu pokoju w Europie, Konferencja w Wersalu, toczy\u0142a si\u0119 w atmosferze napi\u0119cia. Nie by\u0142a r\u00f3wnie\u017c wolna od symboliki oraz gest\u00f3w jednoznacznie wskazuj\u0105cych na ch\u0119\u0107 rewan\u017cu, co nie mog\u0142o by\u0107 dobrym prognostykiem na przysz\u0142o\u015b\u0107.
\n\u0141ad powersalski, b\u0119d\u0105cy w zasadzie systemem pozornego bezpiecze\u0144stwa i pokoju, obejmowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwo, kt\u00f3re w czasie Wielkiej Wojny zachowa\u0142o neutralno\u015b\u0107. Hiszpania, bo o niej mowa, mimo to nie uchroni\u0142a si\u0119 przed konsekwencjami konfliktu z lat 1914-1918. Ojczyzna Cervantesa wchodzi\u0142a w okres eskalacji antagonizm\u00f3w religijnych oraz ideologicznych, kt\u00f3rych korzenie si\u0119ga\u0142y szczeg\u00f3lnie wieku XIX. Specyficzn\u0105 sytuacj\u0119 pa\u0144stwa hiszpa\u0144skiego t\u0142umaczy historyk Manuel Tunon de Lara:<\/p>\n

Utrata przez Hiszpani\u0119 posiad\u0142o\u015bci kolonialnych, niewielka rola, jak\u0105 odgrywa\u0142a w szalonym wy\u015bcigu ekonomicznym i militarnym, a tak\u017ce trwanie przy archaicznych strukturach pa\u0144stwowych, spycha\u0142o j\u0105 na margines Europy. […]. Mimo i\u017c Hiszpania nie wzi\u0119\u0142a w niej [tj. Wielkiej Wojnie \u2014 przyp. M.A.] bezpo\u015bredniego udzia\u0142u, lata 1914-1918 zadecydowa\u0142y o przebiegu jej ca\u0142ej XX-wiecznej historii; nagle i wbrew w\u0142asnej woli Hiszpania stan\u0119\u0142a wobec wielkich problem\u00f3w spo\u0142ecznych XX wieku.<\/em><\/p>\n

Rozwijaj\u0105c my\u015bl Tu\u00f1ona nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce Hiszpania wkracza\u0142a w okres zachwiania to\u017csamo\u015bci narodowej, co by\u0142o w zasadzie pok\u0142osiem wykwitu du\u017cej ilo\u015bci ideologii o r\u00f3\u017cnorakich odcieniach politycznych, kt\u00f3re w ca\u0142ej masie znalaz\u0142y przysta\u0144 w tamtejszym spo\u0142ecze\u0144stwie, spo\u0142ecze\u0144stwie stanowi\u0105cym aren\u0119 \u015bcierania si\u0119 wp\u0142yw\u00f3w zwolennik\u00f3w tradycjonalizmu oraz modernizacji. Powy\u017cszy opis stanowi wprawdzie jedynie uproszczony obraz \u017cycia spo\u0142eczno-politycznego Hiszpanii, nazwanego, ze wzgl\u0119du na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 zachodz\u0105cych tam proces\u00f3w, przez angielskiego autor Geralda Brenana \u201ehiszpa\u0144skim labiryntem\u201d, to jednak trafnie wskazuje g\u0142\u00f3wne przyczyny tragedii narodu hiszpa\u0144skiego, za jak\u0105 bez w\u0105tpienia nale\u017cy uzna\u0107 wojn\u0119 domow\u0105 z lat 1936-1939.
\nOkre\u015blana powszechnie mianem konfliktu wewn\u0119trznego, ju\u017c na pod\u0142o\u017cu ideologicznym nosi\u0142a znamiona starcia mi\u0119dzynarodowego. Dla zwolennik\u00f3w tzw. republika\u0144skich rz\u0105d\u00f3w, jak stwierdza\u0142 anarchista Gaston Leval, by\u0142a rewolucj\u0105 walcz\u0105c\u0105 o idea\u0142y, czczone jeszcze w okresie Platona, st\u0105d mia\u0142a by\u0107 pierwsz\u0105 \u201ew historii \u015bwiata pr\u00f3b\u0105 realizacji marze\u0144 tych wszystkich, kt\u00f3rzy byli chlub\u0105 ludzko\u015bci\u201d, lub, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w pisarza George’a Orwella, \u201eprzede wszystkim wojn\u0105 polityczn\u0105\u201d. Za\u015b dla tradycjonalist\u00f3w, rozpatruj\u0105cych ca\u0142o\u015b\u0107 zagadnienia w kontek\u015bcie duchowym, wojn\u0105 religijn\u0105:<\/p>\n

Prze\u015bladowania religijne \u2014 stwierdza Vincente C\u00e1rcel Orti \u2014 z tamtych lat uzmys\u0142awiaj\u0105, jaki historyczny b\u0142\u0105d pope\u0142ni\u0142by ten, kto ocenia\u0142by wojn\u0119 domow\u0105 w Hiszpanii na podstawie samych tylko aspekt\u00f3w spo\u0142ecznych i politycznych: w wojnie tej istotne znaczenie posiada\u0142 tak\u017ce element religijny.<\/em><\/p>\n

Emocje towarzysz\u0105ce wydarzeniom z lata 1936-1939 na P\u00f3\u0142wyspie Pirenejskim, wp\u0142ywa\u0142y w du\u017cej mierze na ich uj\u0119cie oraz interpretacje przez historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy tak\u017ce podzielili si\u0119 w swoich sympatiach na zwolennik\u00f3w rz\u0105du republika\u0144skiego, albo powsta\u0144c\u00f3w genera\u0142a Franco. Bez wzgl\u0119du jednak na panuj\u0105ce tendencje w historiografii, historycy jednog\u0142o\u015bnie oceniaj\u0105 wojn\u0119 w Hiszpanii jako zjawisko wielkiej wagi dla uk\u0142adu si\u0142 w Europie, cz\u0119sto widz\u0105c w niej jeden z akord\u00f3w zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 kataklizmu lat 1939-1945.
\nPowag\u0119 sytuacji doceniali r\u00f3wnie\u017c rodzimi politycy oraz publicy\u015bci z okresu dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, kt\u00f3rych wielop\u0142aszczyznowe uj\u0119cie \u201edramatu hiszpa\u0144skiego\u201d \u015bwiadczy\u0142o o du\u017cym zainteresowaniu konfliktem na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim. Jak sugeruje Pawe\u0142 Skibi\u0144ski:<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce na zainteresowanie Polak\u00f3w wydarzeniami na odleg\u0142ym kra\u0144cu kontynentu europejskiego wp\u0142ywa\u0142o kilka czynnik\u00f3w. Po pierwsze, dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa istotna by\u0142a tocz\u0105ca si\u0119 tam walka z komunizmem i wzrost wp\u0142yw\u00f3w sowieckich i komunistycznych w Europie […]. Poza tym polska opinia katolicka \u015bwiadoma by\u0142a w pewnym stopniu dokonuj\u0105cych si\u0119 w Hiszpanii prze\u015bladowa\u0144 Ko\u015bcio\u0142a.<\/em><\/p>\n

T\u0142o mi\u0119dzynarodowe wojny domowej w Hiszpanii w znacznym stopniu uatrakcyjnia\u0142o problematyk\u0119 konfliktu na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim. W tym tak\u017ce nale\u017cy upatrywa\u0107 szerokie zainteresowanie k\u00f3\u0142 narodowo-demokratycznych walkami mi\u0119dzy rz\u0105dem republika\u0144skim a powsta\u0144cami genera\u0142a Franco. Historyk Seweryn Ajzner, w sporze orientacyjnym na tle wojny domowej w Hiszpanii, umie\u015bci\u0142a polityk\u00f3w i publicyst\u00f3w Narodowej Demokracji w obozie frankist\u00f3w:<\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od wielu dzia\u0142aczy sanacyjnych, narodowcy wolni byli od jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci i waha\u0144 w tym wzgl\u0119dzie. Wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 przy tym wyj\u0105tkow\u0105 z\u0142o\u015bliwo\u015bci\u0105 i oszczerczymi napa\u015bciami na republikan\u00f3w oraz brakiem elementarnych skrupu\u0142\u00f3w w polemice z przeciwnikami. Og\u00f3lnie oceniaj\u0105c \u2014 narodowcy stanowili stra\u017c przedni\u0105 obozu frankistowskiego w Polsce.<\/em><\/p>\n

Pomijaj\u0105c rugaj\u0105cy ton stosowany przez S. Ajznera, nale\u017cy si\u0119 zgodzi\u0107 z wnioskiem ko\u0144cowym, i\u017c endecy opowiedzieli si\u0119 w \u201edramacie hiszpa\u0144skim\u201d po stronie powsta\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy, w ich opinii, jawili si\u0119 jako obro\u0144cy wiary katolickiej oraz prawa narodu hiszpa\u0144skiego do suwerenno\u015bci i prymatu we w\u0142asnym kraju.
\nNarodowi demokraci z lubo\u015bci\u0105 oddawali si\u0119 analizie wydarze\u0144 w Hiszpanii. Sympatyzuj\u0105c z obozem frankistowskim, jak to podkre\u015bla\u0142 S. Ajzner, przywi\u0105zywali du\u017c\u0105 wag\u0119 do kwestii sposobu o\u015bwietlenia stosunk\u00f3w panuj\u0105cych na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim. Sugerowali, \u017ce obraz wydarze\u0144, jaki przedstawia\u0142a prasa polska, szczeg\u00f3lnie lewicowa, wypacza\u0142 faktyczny stan rzeczy. Niejasno\u015b\u0107 doniesie\u0144 z Hiszpanii, gdzie, jak g\u0142oszono na \u0142amach \u201eKuriera Pozna\u0144skiego\u201d, zbiera\u0142 \u017cniwo mi\u0119dzynarodowy komunizm realnie poparty przez Sowiety, wymaga\u0142a reakcji ze strony zwolennik\u00f3w oraz cz\u0142onk\u00f3w endecji. Wobec powy\u017cszego, redakcja dziennika podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o wys\u0142aniu do Hiszpanii, jako korespondenta gazety, J\u0119drzeja Giertych, najwybitniejszego przedstawiciela m\u0142odzie\u017cy narodowo-demokratycznej, w\u00f3wczas ju\u017c dojrza\u0142ego publicyst\u0119. Swoj\u0105 decyzj\u0119 redakcja wyja\u015bnia\u0142a nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Spe\u0142niaj\u0105c ten obowi\u0105zek [wydelegowania rzetelnego korespondenta \u2014 przyp. M.A.] wobec ruchu narodowego dajemy wyraz przekonaniu, \u017ce wys\u0142anie do Hiszpanii na szereg tygodni przedstawiciela naszego w osobie jednego z najzdolniejszych polskich publicyst\u00f3w narodowych, obdarzonego nader \u017cyw\u0105 umys\u0142owo\u015bci\u0105 i zdolno\u015bci\u0105 obserwacyjn\u0105, odpowiada w pe\u0142ni \u017cyczeniom czytelnik\u00f3w naszych.<\/em><\/p>\n

J\u0119drzej Giertych sp\u0119dzi\u0142 w Hiszpanii, spowitej wojn\u0105, siedemna\u015bcie dni. Reporta\u017ce, kt\u00f3re, zgodnie z celem swojej misji, nadsy\u0142a\u0142 do \u201eKuriera Pozna\u0144skiego\u201d, cieszy\u0142y si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, co zapewne te\u017c wi\u0105za\u0142o si\u0119 z pewn\u0105 estym\u0105, jak\u0105 darzono autora Tragizmu los\u00f3w Polski. Prasa za\u015b narodowo-demokratyczna traktowa\u0142a je jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy na temat wydarze\u0144 w Hiszpanii.
\nPozytywny odd\u017awi\u0119k, z jakim spotka\u0142a si\u0119 korespondencja J. Giertycha, zaowocowa\u0142 wydaniem, w 1937 roku, ca\u0142o\u015bci w postaci ksi\u0105\u017cki, o wymownym tytule, Hiszpania bohaterska.
\nKsi\u0105\u017cka Hiszpania bohaterska, podobnie jak publikowane wcze\u015bniej na \u0142amach prasy narodowo-demokratycznej reporta\u017ce, by\u0142a dla narodowych demokrat\u00f3w wa\u017cnym wydarzeniem publicystycznym. Jan Bielatowicz, jeden z \u201em\u0142odych\u201d endecji, zwraca\u0142 uwag\u0119 g\u0142\u00f3wnie na fakt, \u017ce ksi\u0105\u017cka Giertycha wype\u0142nia\u0142a powa\u017cn\u0105 luk\u0119 w rodzimej ofercie wydawniczej dotycz\u0105cej wojny domowej w Hiszpanii, tym bardziej, \u017ce sprawa ta by\u0142a niezwykle istotna dla Polak\u00f3w:<\/p>\n

J\u0119drzej Giertych, autor obszernej ksi\u0105\u017cki \u00bbHiszpania bohaterska\u00ab by\u0142 wymarzonym wys\u0142annikiem polskich sfer narodowych do wojuj\u0105cej Hiszpanii, jako do\u015bwiadczony publicysta i reporta\u017cysta, \u017co\u0142nierz i polityk, a nade wszystko jako \u017co\u0142nierz sprawy narodowej […].<\/em><\/p>\n

Bielatowicz nazwa\u0142 Hiszpani\u0119 bohatersk\u0105<\/em> \u201enauk\u0105 Polaka, wyci\u0105gni\u0119t\u0105 z krwawych p\u00f3l iberyjskich, na nasz w\u0142asny u\u017cytek\u201d, kt\u00f3rej warto\u015b\u0107 opiera\u0142a si\u0119 przede wszystkim na pokazaniu oszczerczo\u015bci i k\u0142amstw, jakie towarzyszy\u0142y \u00f3wczesnym relacjom z teatru wojny w Hiszpanii oraz \u201ezdefiniowaniu rewolucji jako \u015bwi\u0119tej wojny\u201d. Wobec powy\u017cszego, w pewnym uproszczeniu, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce wyprawa J\u0119drzeja Giertycha do Hiszpanii, w roli korespondenta \u201eKuriera Pozna\u0144skiego\u201d, uczyni\u0142a ze\u0144 specjalist\u0119 od zagadnienia hiszpa\u0144skiego. Jako znawca i naoczny \u015bwiadek \u201edramatu hiszpa\u0144skiego\u201d by\u0142 zapraszany, g\u0142\u00f3wnie przez m\u0142odzie\u017c narodow\u0105, na odczyty, gdzie wyja\u015bnia\u0142 zawi\u0142o\u015bci stosunk\u00f3w panuj\u0105cych na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim.<\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

Hiszpania bohaterska<\/em>, to ksi\u0105\u017cka pisana z punktu widzenia narodowo-katolickiego. Autor, jeden z prominent\u00f3w Narodowej Demokracji, ucze\u0144 Romana Dmowskiego i kontynuator jego linii politycznej, postawi\u0142 sobie za cel przybli\u017cenie Czytelnikowi wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z wojn\u0105 domow\u0105 w Hiszpanii. Holistyczne uj\u0119cie \u201edramatu hiszpa\u0144skiego\u201d rozwa\u017ca\u0142 jednak w kontek\u015bcie symptomatyczno\u015bci charakteru narodowego mieszka\u0144c\u00f3w najwi\u0119kszego pa\u0144stwa P\u00f3\u0142wyspu Pirenejskiego. Przede wszystkim jednak, jak sam autor stwierdza\u0142, ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce \u201eHiszpania le\u017cy daleko od Polski \u2014 ale to, co si\u0119 w niej dzi\u015b dzieje, obchodzi nasz nar\u00f3d bardzo blisko\u201d. Donios\u0142o\u015b\u0107 konfliktu hiszpa\u0144skiego sprowokowa\u0142a J\u0119drzeja Giertycha do nast\u0119puj\u0105cego stwierdzenia:<\/span><\/p>\n

Przyznaj\u0119, \u017ce z przykro\u015bci\u0105 i uczuciem pewnego niesmaku przebywa\u0142em w Hiszpanii w roli obserwatora, o ma\u0142o nie powiedzia\u0142em gapia, bezczynnie przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 bohaterstwu innych. Wszak to i o nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 na tym przeciwleg\u0142ym kra\u0144cu Europy toczy si\u0119 walka! Od zwyci\u0119stwa narodowc\u00f3w hiszpa\u0144skich zale\u017c\u0105 w niema\u0142ej mierze losy Europy, losy cywilizacji zachodniej, losy wiary katolickiej. A wi\u0119c i nasze losy r\u00f3wnie\u017c!<\/em><\/p>\n

Hiszpania, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 poligonem dla eksperyment\u00f3w spo\u0142eczno-politycznych, interesowa\u0142a J. Giertycha r\u00f3wnie\u017c z punktu widzenia metod walki z, jak to cz\u0119sto okre\u015bla\u0142, \u201eczerwonym\u201d niebezpiecze\u0144stwem. Tak rozumiana waga dziejowa wojny na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim nabiera\u0142a dodatkowego kolorytu w chwili, kiedy postrzegano \u201edramat hiszpa\u0144ski\u201d jako nauk\u0119 dla obozu narodowego w Polsce, kt\u00f3ry \u201ecoraz wi\u0119cej odpowiedzialno\u015bci za losy Polski na swych barkach d\u017awiga, a kt\u00f3ry nied\u0142ugo we\u017amie na siebie za nie odpowiedzialno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czn\u0105 […]\u201d. Ten optymistyczny dla endecji akcent, o rych\u0142ym przej\u0119ciu w\u0142adzy w pa\u0144stwie, wynika\u0142 z zastosowanej przez Giertycha metody por\u00f3wnawczej. Paralela Hiszpanii i Polski, kt\u00f3ra swoje tradycje czerpa\u0142a jeszcze z XIX wieku, okaza\u0142a si\u0119 w przypadku J\u0119drzeja Giertycha metod\u0105 zawodn\u0105, bowiem by\u0142a zastosowana do wydarze\u0144 jemu wsp\u00f3\u0142czesnych, kt\u00f3rych dynamizm utrudnia\u0142 trafno\u015b\u0107 bie\u017c\u0105cych s\u0105d\u00f3w, a tym bardziej nie pozwala\u0142 na prorokowanie. Przepowiednie J. Giertycha, o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 zwyci\u0119stwie endecja w II Rzeczypospolitej, mog\u0105 o tyle dziwi\u0107, je\u015bli zauwa\u017cymy, \u017ce z respektem podchodzi\u0142 do \u201ezagadnienia hiszpa\u0144skiego\u201d:<\/p>\n

Wdawanie si\u0119 w jakiekolwiek proroctwa jest zawsze rzecz\u0105 ryzykown\u0105. To te\u017c wyst\u0119powa\u0107 z prognostykami i przewidywaniami nie \u015bmiem. Nie \u015bmiem zw\u0142aszcza dlatego, \u017ce widzia\u0142em tylko jedn\u0105 walcz\u0105c\u0105 stron\u0119, a o stronie przeciwnej mam tylko informacje z drugiej r\u0119ki.<\/em><\/p>\n

Kontekst polski, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 na karty Hiszpanii bohaterskiej J\u0119drzej Giertych, stanowi drug\u0105 warstw\u0119 poznawcz\u0105, obok \u201ezagadnienia hiszpa\u0144skiego\u201d. Dotyczy ona rodzimego obozu narodowego. J. Giertych sytuuje go w obszarze ugrupowa\u0144 tradycjonalistycznych, st\u0105d liczne por\u00f3wnania do karlist\u00f3w hiszpa\u0144skich, odcinaj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie od skrajnych formacji, do kt\u00f3rych zalicza Ruch Narodowo-Radykalny.
\nZ\u0142o\u017cono\u015b\u0107 zagadnie\u0144 poruszonych w Hiszpanii bohaterskiej<\/em> decyduje o warto\u015bci ksi\u0105\u017cki. Stanowi ona cenne \u017ar\u00f3d\u0142o do bada\u0144 nad my\u015bl\u0105 polityczn\u0105 nie tylko rodzimego obozu narodowego, ale r\u00f3wnie\u017c inteligencji II Rzeczypospolitej. Poruszane przez J\u0119drzeja Giertycha problemy uj\u0119te zosta\u0142y w spos\u00f3b subiektywny, bo z punktu widzenia polityka, a przede wszystkim ideologa jednej z najpot\u0119\u017cniejszych formacji polskiej sceny politycznej w XX-leciu mi\u0119dzywojennym. Tym te\u017c nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 bezgraniczn\u0105 sympati\u0119 dla hiszpa\u0144skiego ruchu narodowego oraz poczyna\u0144 genera\u0142a Franco. Mimo to, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce interpretacja wojny
\ndomowej w Hiszpanii, autorstwa J. Giertycha, w wielu miejscach, nie odbiega od tej przyjmowanej w historiografii.<\/p>\n

Micha\u0142 Andrzejczak<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hiszpania bohaterska<\/em>, to ksi\u0105\u017cka pisana z punktu widzenia narodowo-katolickiego. Autor, jeden z prominent\u00f3w Narodowej Demokracji, ucze\u0144 Romana Dmowskiego i kontynuator jego linii politycznej, postawi\u0142 sobie za cel przybli\u017cenie Czytelnikowi wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z wojn\u0105 domow\u0105 w Hiszpanii.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":449,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[30,41],"product_tag":[],"class_list":["post-489","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-historia","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=489"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=489"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}