{"id":485,"date":"2025-06-07T10:46:52","date_gmt":"2025-06-07T08:46:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=485"},"modified":"2026-09-22T16:53:54","modified_gmt":"2026-09-22T14:53:54","slug":"historia-ligi-narodowej-okres-1887-1907-stanislaw-kozicki","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=historia-ligi-narodowej-okres-1887-1907-stanislaw-kozicki","title":{"rendered":"Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907) – Stanis\u0142aw Kozicki"},"content":{"rendered":"

rok wydania 2013 (reprint z 1964 r.)
\nformat A5
\nstr. 623
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-60048-29-0<\/span><\/p>\n

SPIS RZECZY<\/strong><\/p>\n

S\u0142owo wst\u0119pne
\nPrzedmowa
\nCZ\u0118\u015a\u0106 I. LIGA POLSKA (1887\u20131893)
\n1. Europa i Polska w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu wieku XIX
\n2. \u201eG\u0142os\u201d (1886\u20131894)
\n3. \u201ePrzegl\u0105d Spo\u0142eczny\u201d
\n4. Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Polskiej (1886\u20131894)
\n5. \u201eRzecz o obronie czynnej i Skarbie Narodowym\u201d
\n6. Za\u0142o\u017cenie Ligi Polskiej
\n7. Centralizacja Ligi Polskiej i jej dzia\u0142alno\u015b\u0107
\n8. Skarb Narodowy i Zwi\u0105zek Wychod\u017atwa Polskiego
\n9. Liga Polska w zaborach austriackim i pruskim
\n10. Liga Polska w zaborze rosyjskim
\n11. Przekszta\u0142cenie Ligi Polskiej na Lig\u0119 Narodow\u0105
\nCZ\u0118\u015a\u0106 II. POLITYKA LIGI NARODOWEJ (1893\u20131904)
\n1. Po\u0142o\u017cenie mi\u0119dzynarodowe. Sprawa polska
\n2. Og\u00f3lny rzut oka na dzieje Ligi Narodowej w okresie 1893\u20131904
\n3. Liga Narodowa w zaborze rosyjskim
\n4. Liga Narodowa na Litwie i Kusi
\n5. Pocz\u0105tki pracy politycznej w zaborze pruskim
\n6. Pocz\u0105tki pracy politycznej Ligi Narodowej w Galicji
\n7. Liga Narodowa na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku
\n8. Na prze\u0142omie wiek\u00f3w
\nCZ\u0118\u015a\u0106 III. POLITYKA LIGI NARODOWEJ W OKRESIE 1904\u20131906
\n1. Rozw\u00f3j wypadk\u00f3w \u015bwiatowych (1904\u20131906)
\n2. Wydarzenia w Polsce i Liga Narodowa
\n3. Stanowisko Ligi Narodowej wobec wojny rosyjsko\u2013japo\u0144skiej
\n4. Dmowski w Japonii
\n5. Stronnictwo opozycyjne rosyjskie i polityka Ligi Narodowej
\n6. Walka o j\u0119zyk polski w gminie
\n7. Walka o szko\u0142\u0119 polsk\u0105
\n8. Walka z anarchi\u0105. Narodowy Zwi\u0105zek Robotniczy
\n9. Organizacja spo\u0142ecze\u0144stwa
\n10. Wypadki od pa\u017adziernika do grudnia 1905 roku
\n11. Pierwsza Duma
\n12. W Galicji
\n13. W zaborze pruskim
\nCZ\u0118\u015a\u0106 IV. DZIA\u0141ALNO\u015a\u0106 WYCHOWAWCZO\u2013POLITYCZNA, O\u015aWIATOWA I KULTURALNA LIGI NARODOWEJ
\n1. Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Polskiej (1898\u20131907)
\n2. Towarzystwo O\u015bwiaty Narodowej (1899\u20131905)
\n3. Trzej dzia\u0142acze
\n4. Praca w\u015br\u00f3d nauczycieli
\n5. Praca w\u015br\u00f3d duchowie\u0144stwa
\n6. Towarzystwo Opieki nad Unitami
\nCZ\u0118\u015a\u0106 V. ORGANIZACJA I IDEOLOGIA
\n1. Organizacja Ligi Narodowej
\n2. Ideologia Ligi Narodowej
\nANEKSY
\n1. Ustawa Ligi Polskiej z grudnia 1887 r.
\n2. Ustawa Ligi Polskiej z sierpnia 1888 r.
\n3. Deklaracja Zygmunta Balickiego o przyst\u0105pieniu do Ligi Polskiej
\n4. Protok\u00f3\u0142 posiedzenia zjazdu Ligi Polskiej z 28 lipca 1888 r.
\n5. Protok\u00f3\u0142 posiedzenia zjazdu Ligi Polskiej z roku 1889
\n6. Sprawozdanie Centralizacji Ligi Polskiej za rok 1888\u20131889
\n7. Odezwa Ligi Polskiej wzywaj\u0105ca do obchodu stuletniej rocznicy Konstytucji 3 Maja
\n8. Program Stronnictwa Narodowego z 1889 r.
\n9. Sprawa niedosz\u0142ych zaburze\u0144 studenckich na Uniwersytecie Warszawskim przed Wielkanoc\u0105 1890 r.
\n10. Ustawa Ligi Narodowej z 1 kwietnia 1893 r.
\n11. Akt zawi\u0105zania Ligi Narodowej w Stanach Zjedn. Ameryki P\u00f3\u0142nocnej dnia 19 wrze\u015bnia 1895 r.
\n12. Ustawa k\u00f3\u0142 wiejskich T.O.N.
\n13. Odezwa wydana z powodu udzia\u0142u student\u00f3w Polak\u00f3w na Uniwersytecie Warszawskim w og\u00f3lnej manifestacji wy\u017cszych szk\u00f3\u0142 rosyjskich na wiosn\u0119 1899 r.
\n14. Odezwa do Finlandczyk\u00f3w z maja 1899 r.
\n15. Odezwa ujawniaj\u0105ca Lig\u0119 Narodow\u0105 z 8 grudnia 1899 r.
\n16. Odezwa Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej wzywaj\u0105ca do \u017c\u0105dania wyk\u0142adu religii w j\u0119zyku polskim w szko\u0142ach \u015brednich na Podlasiu i na Polesiu itd. z grudnia 1901 r.
\n17. Odezwa Ligi Narodowej z powodu wyst\u0105pienia m\u0142odzie\u017cy w sprawie nauki religii w j\u0119zyku polskim, luty 1902 r.
\n18. Odezwa ksi\u0119\u017cy nale\u017c\u0105cych do Ligi Narodowej z powodu wypadk\u00f3w w Siedlcach i w Bia\u0142ej.
\n19. Ustawa Ligi Narodowej z roku 1903.
\n20. Odezwa Towarzystwa Opieki nad Unitami.
\n21. Odezwa Ligi Narodowej z powodu wybuchu wojny rosyjsko\u2013japo\u0144skiej, w 1904 r.
\n22. Odezwa Ligi Narodowej z lutego 1905 r.
\n23. Odezwa Komitetu Centralnego Ligi Narodowej z 8 lutego 1905 r.
\n24. Memoria\u0142 Romana Dmowskiego z\u0142o\u017cony ministrowi spraw zagranicznych baronowi Komura w Tokio 20 lipca 1904 r.
\n25. Odezwa Komitetu Centralnego Ligi Narodowej z 1 sierpnia 1905 r.
\n26. Spis cz\u0142onk\u00f3w Ligi Narodowej.
\nSKOROWIDZ NAZWISK I ORGANIZACJI<\/span><\/p>\n

S\u0141OWO WST\u0118PNE
\n<\/strong>
\nUratowany z po\u017cogi wojennej maszynopis pracy Stanis\u0142awa Kozickiego Historia Ligi Narodowej dotar\u0142 przed kilku laty do Londynu. Oddajemy go obecnie do r\u0105k czytelnik\u00f3w, wype\u0142niaj\u0105c w ten spos\u00f3b luk\u0119, jaka istnia\u0142a w najnowszych dziejach Polski. Ksi\u0105\u017cka Kozickiego obejmuje nieznan\u0105, albo ma\u0142o znan\u0105 histori\u0119 pierwszego dwudziestolecia (1887\u20131907) dzia\u0142alno\u015bci tajnej a bardzo wp\u0142ywowej organizacji ideowo\u2013politycznej, Ligi Narodowej. Dzieje drugiego dwudziestolecia od 1907 roku do rozwi\u0105zania Ligi w 1927 r. nie zosta\u0142y napisane, a zebrane materia\u0142y uleg\u0142y w znacznej mierze zniszczeniu. Okres ten dotyczy odbudowania pa\u0144stwa polskiego po pierwszej wojnie \u015bwiatowej, jest lepiej znany i zosta\u0142 opracowany w ksi\u0105\u017ckach Romana Dmowskiego (Polityka polska i odbudowanie pa\u0144stwa), Mariana Seydy (Polska na prze\u0142omie dziej\u00f3w) i Stanis\u0142awa Kozickiego (Sprawa granic Polski na konferencji pokojowej w Pary\u017cu), \u017ceby wymieni\u0107 pozycje g\u0142\u00f3wne.
\n\u0179r\u00f3d\u0142owa praca Kozickiego o pocz\u0105tkach Ligi i pracach organizacyjno\u2013politycznych, kt\u00f3re pozwoli\u0142y przeprowadzi\u0107 program odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, oparta jest o przewa\u017cnie nieistniej\u0105ce ju\u017c archiwalia i st\u0105d ma warto\u015b\u0107 pierwszorz\u0119dnego dokumentu. Czyta\u0107 j\u0105 b\u0119dzie zar\u00f3wno historyk, jak i ka\u017cdy zainteresowany dziejami swego narodu. Trudno bowiem zrozumie\u0107 dzie\u0144 dzisiejszy, je\u015bli si\u0119 nie zna wczorajszego i trudno i\u015b\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107, je\u015bli si\u0119 nie zna przesz\u0142o\u015bci.
\nW latach 1887\u20131907, w dobie czarnej nocy niewoli i podzia\u0142u mi\u0119dzy trzy mocarstwa rozbiorcze, zosta\u0142a dokonana przez Lig\u0119 Narodow\u0105 olbrzymia praca polityczno\u2013wychowawcza i organizacyjna. Obj\u0119\u0142a ona te warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa, jak ch\u0142op\u00f3w, rzemie\u015blnik\u00f3w i robotnik\u00f3w, kt\u00f3re nie bra\u0142y dot\u0105d udzia\u0142u w \u017cyciu politycznym i przyspieszy\u0142a proces formowania si\u0119 nowoczesnego narodu. W tym okresie skrystalizowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c program dzia\u0142ania i stanowisko wobec zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 starcia mi\u0119dzy rozbiorcami. Podstaw\u0105 polityki Ligi Narodowej by\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce najwi\u0119ksze niebezpiecze\u0144stwo grozi Polsce ze strony Prus i \u017ce g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest nie dopu\u015bci\u0107 do zwyci\u0119stwa i hegemonii Niemiec. St\u0105d w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej polityka narodowa opowiedzia\u0142a si\u0119 po stronie koalicji, w kt\u00f3rej obok Anglii i Francji by\u0142a Rosja, a przeciw \u2014 Niemcom. Tylko bowiem na gruzach pot\u0119gi pruskiej mo\u017cna by\u0142o odbudowa\u0107 zjednoczone z trzech zabor\u00f3w, oparte o morze i zdolne do samodzielnego \u017cycia pa\u0144stwo polskie.
\nPolityka ta, kt\u00f3rej zr\u0119by zosta\u0142y ustalone przez Lig\u0119 Narodow\u0105 w pierwszym okresie jej dzia\u0142ania, triumfowa\u0142a w momencie pokonania Niemiec przez koalicj\u0119 w 1918 r. Podpis jednego z tw\u00f3rc\u00f3w Ligi Narodowej, Romana Dmowskiego, pod traktatem wersalskim, kt\u00f3ry nas wprowadza\u0142 po latach niewoli do rodziny wolnych narod\u00f3w, by\u0142 ukoronowaniem dzia\u0142alno\u015bci Ligi i spe\u0142nieniem jej cel\u00f3w. Tematem ksi\u0105\u017cki Kozickiego jest w\u0142a\u015bnie przedstawienie wielorakiej dzia\u0142alno\u015bci Ligi w latach 1887\u20131907.
\nAutor, jeden z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Dmowskiego, cz\u0142onek Polskiego Komitetu Narodowego w Pary\u017cu, sekretarz generalny delegacji polskiej na konferencji paryskiej, w wolnej Polsce pose\u0142 Rzplitej przy Kwirynale, pose\u0142 na Sejm i senator, pisarz i publicysta, by\u0142 jak ma\u0142o kto powo\u0142any do napisania dziej\u00f3w Ligi, w kt\u00f3rej tak wybitn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142. Umia\u0142 si\u0119 zdoby\u0107 na s\u0105d bezstronny, si\u0119gn\u0105\u0142 do \u017ar\u00f3de\u0142 i w spos\u00f3b beznami\u0119tny szuka\u0142 prawdy. Zebrane dokumenty zaopatrzy\u0142 obszernymi komentarzami i rzuci\u0142 na szerokie t\u0142o \u00f3wczesnego po\u0142o\u017cenia mi\u0119dzynarodowego i pr\u0105d\u00f3w politycznych, nurtuj\u0105cych w Polsce na prze\u0142omie 19 i 20 wieku. Nie doczeka\u0142 si\u0119 ukazania swej pracy w druku. Zmar\u0142 w Polanicy\u2013Zdroju na Dolnym \u015al\u0105sku dnia 28 wrze\u015bnia 1958 roku, na ziemi \u015bl\u0105skiej, tak dawno oderwanej od Polski, a dzi\u015b zn\u00f3w stanowi\u0105cej integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stwa polskiego.
\nPrac\u0119 Kozickiego wydajemy w stulecie urodzin Romana Dmowskiego, tw\u00f3rcy i znakomitego szermierza polskiej idei narodowej. Pozwoli ona lepiej pozna\u0107, zg\u0142\u0119bi\u0107 i zrozumie\u0107 ogrom dzie\u0142a dokonanego przez naszych poprzednik\u00f3w z Ligi Narodowej.
\nPragniemy na koniec podkre\u015bli\u0107 z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105, \u017ce wydanie ksi\u0105\u017cki Stanis\u0142awa Kozickiego umo\u017cliwione zosta\u0142o dzi\u0119ki zasi\u0142kowi Instytutu im. Romana Dmowskiego w Stanach Zjednoczonych oraz znacznej liczbie przedp\u0142at nades\u0142anych ze wszystkich kraj\u00f3w osiedlenia polskiego w wolnym \u015bwiecie.<\/p>\n

WYDAWCY
\nLondyn, w sierpniu 1964 r.<\/p>\n

PRZEDMOWA<\/strong><\/p>\n

Inicjatorem opracowania historii Ligi Narodowej by\u0142 Dmowski. Przy jego udziale utworzy\u0142 si\u0119 komitet wydawniczy, do kt\u00f3rego weszli dr Wac\u0142aw \u0141api\u0144ski, Marian Seyda, Roman Leitgeber, Feliks Godlewski, Karol Raczkowski i inni. Komitet zaj\u0105\u0142 si\u0119 zebraniem pieni\u0119dzy na koszty wydawnictwa, a opracowanie historii powierzy\u0142 profesorowi Uniwersytetu Pozna\u0144skiego Zygmuntowi Wojciechowskiemu.
\nProf. Wojciechowski zarz\u0105dzi\u0142 przepisanie dokument\u00f3w dotycz\u0105cych Ligi Polskiej i Ligi Narodowej, znajduj\u0105cych si\u0119 w Bibliotece Rapperswilskiej, a nast\u0119pnie opracowa\u0142 kwestionariusz i rozes\u0142a\u0142 go wszystkim \u017cyj\u0105cym w\u00f3wczas by\u0142ym cz\u0142onkom Ligi Narodowej z pro\u015bb\u0105 o napisanie na tej podstawie wspomnie\u0144 dotycz\u0105cych ich udzia\u0142u w pracach Ligi. Na kwestionariusz ten nadesz\u0142o sto kilkadziesi\u0105t odpowiedzi.
\nW r. 1937 prof. Wojciechowski zrzek\u0142 si\u0119 podj\u0119tej pracy. W\u00f3wczas komitet wydawniczy powierzy\u0142 opracowanie historii Ligi autorowi niniejszej ksi\u0105\u017cki.
\nOtrzymawszy od prof. Wojciechowskiego zar\u00f3wno kopie materia\u0142\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 w Bibliotece Rapperswilskiej, jak i odpowiedzi na kwestionariusz, zaj\u0105\u0142em si\u0119 opracowaniem historii Ligi. W porozumieniu z dr. \u0141api\u0144skim podzieli\u0142em j\u0105 na dwie cz\u0119\u015bci: pierwsza zawarta w tomie pierwszym obejmuje okres od r. 1887 do r. 1907. Drugi tom mia\u0142 obejmowa\u0107 histori\u0119 udzia\u0142u Ligi w odbudowaniu pa\u0144stwa polskiego, a wi\u0119c okres od r. 1907 do r. 1927, gdy Liga zosta\u0142a rozwi\u0105zana.
\nG\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pracy nad histori\u0105 Ligi wykona\u0142em w r. 1939 i w pierwszych dw\u00f3ch latach wojny. Zdo\u0142a\u0142em wyko\u0144czy\u0107 tom pierwszy, a prac\u0119 nad tomem drugim musia\u0142em przerwa\u0107 wskutek trudno\u015bci w korzystaniu z bibliotek publicznych.
\nWszystkie materia\u0142y, na kt\u00f3rych oparta jest niniejsza praca, a wi\u0119c kopie dokument\u00f3w rapperswilskich i zbi\u00f3r wspomnie\u0144 osobistych by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Ligi, by\u0142y z\u0142o\u017cone w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Gdy wojska niemieckie zaj\u0119\u0142y gmachy uniwersyteckie, materia\u0142y te zosta\u0142y usuni\u0119te i umieszczone u kilku os\u00f3b prywatnych. W czasie powstania warszawskiego we wrze\u015bniu r. 1944 wszystko to uleg\u0142o zniszczeniu. Uratowa\u0142 si\u0119 tylko jeden egzemplarz tomu pierwszego historii Ligi i cz\u0119\u015b\u0107 tomu drugiego. Wobec zniszczenia wspomnie\u0144 by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Ligi i wobec tego, \u017ce wielu autor\u00f3w tych wspomnie\u0144 ju\u017c nie \u017cyje, a ilo\u015b\u0107 \u017cyj\u0105cych by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Ligi jest bardzo niewielka, z tych wspomnie\u0144 osobistych uratowa\u0142o si\u0119 tylko to, co jest cytowane w pierwszym tomie niniejszej pracy.
\nPrzy pisaniu historii Ligi by\u0142em w sta\u0142ych stosunkach z dr. Wac\u0142awem \u0141api\u0144skim, kt\u00f3ry jako d\u0142ugoletni dzia\u0142acz w Lidze posiada\u0142 nie tylko liczne materia\u0142y jej dotycz\u0105ce, lecz tak\u017ce pami\u0119ta\u0142 wiele wydarze\u0144 z dzia\u0142alno\u015bci Ligi. Korzysta\u0142em te\u017c z cennych rad bliskiego wsp\u00f3\u0142pracownika tw\u00f3rc\u00f3w ideologii Ligi Narodowej, p. Zygmunta Wasilewskiego. Bardzo wiele zawdzi\u0119czam pomocy dr. Adama Lewaka, kt\u00f3ry najprz\u00f3d jako dyrektor Biblioteki Rapperswilskiej, a p\u00f3\u017aniej jako dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej bardzo \u017cyczliwie odnosi\u0142 si\u0119 do mej pracy i pomaga\u0142 w czasie okupacji niemieckiej w bardzo ci\u0119\u017ckich warunkach, nara\u017caj\u0105c si\u0119 na niebezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Kozicki<\/p>\n

 <\/p>\n

RECENZJA Z „MY\u015aLI POLSKIEJ”<\/strong><\/p>\n

[…] Praca ukaza\u0142a si\u0119 pierwotnie w Londynie w 1964 r. nak\u0142adem tygodnika \u201eMy\u015bl Polska\u201d. Ponowne wydanie \u201eHistorii Ligi\u2026\u201d postulowa\u0142 ostatnio na \u0142amach swoich \u201eMy\u015bli nowoczesnego endeka\u201d Rafa\u0142 Ziemkiewicz. Zamys\u0142 napisania pracy powsta\u0142 ju\u017c w latach 30. ubieg\u0142ego wieku. Pierwotnie zadanie opracowania dziej\u00f3w tajnej organizacji kieruj\u0105cej dzia\u0142aniami Narodowej Demokracji w trzech zaborach powierzone zosta\u0142o z inicjatywy Romana Dmowskiego prof. Zygmuntowi Wojciechowskiemu. Po wyst\u0105pieniu Z. Wojciechowskiego ze Stronnictwa Narodowego \u201ekomitet, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 zaj\u0105\u0107 przygotowaniem i wydaniem Historii Ligi Narodowej, za zgod\u0105 Dmowskiego, powierzy\u0142 Kozickiemu napisanie tej pracy. Po wyra\u017ceniu zgody przej\u0105\u0142 on od prof. Z. Wojciechowskiego zebrany materia\u0142 i w 1938 roku zabra\u0142 si\u0119 do realizacji tego dzie\u0142a. Pierwszy tom Historii Ligi, obejmuj\u0105cy lata 1887-1907, Kozicki uko\u0144czy\u0142 ju\u017c w czasie okupacji. Przed wybuchem powstania warszawskiego nie zd\u0105\u017cy\u0142 wszak\u017ce napisa\u0107 tomu drugiego. Zachowa\u0142y si\u0119 jedynie jego fragmenty\u201d (W. Plennikowski, \u201eStanis\u0142aw Kozicki. W kr\u0119gu propagandy idei i polityki Narodowej Demokracji\u201d, Toru\u0144 2008).
\nPraca Kozickiego oparta zosta\u0142a na licznych relacjach cz\u0142onk\u00f3w Ligi Narodowej oraz na bogatej dokumentacji znajduj\u0105cej si\u0119 w zbiorach Biblioteki Rapperswilskiej. Poza opisem struktur obozu narodowego, kolejnych dzia\u0142a\u0144 prowadzonych na wszystkich niemal polach spo\u0142ecznych, jest praca Kozickiego z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 najpe\u0142niejszym, po pracach Dmowskiego, wyk\u0142adem metody i filozofii obozu wszechpolskiego. Wnikliwy czytelnik dzie\u0142a Kozickiego odnajdzie w niej jednak tak\u017ce szereg wskaz\u00f3wek i prawide\u0142 odnosz\u0105cych si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Szereg ustale\u0144 mo\u017cna zastosowa\u0107 tak\u017ce do spor\u00f3w trawi\u0105cych od kilku ju\u017c lat \u015brodowiska narodowe. Czy\u017c nie zajmuje na przyk\u0142ad Kozicki stanowiska w sporze o zaanga\u017cowanie narodowc\u00f3w w dobie PRL? Przeczytajmy:
\n\u201eTylko umys\u0142y niepolityczne mog\u0105 s\u0105dzi\u0107, \u017ce polityka Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego w trzech zaborach, zmuszonego do liczenia si\u0119 z istniej\u0105cymi warunkami politycznymi, by\u0142a odst\u0119pstwem od programu budowania w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci. Programy minimalne \u2013 czy to by\u0142 program obrony przed wynarodowieniem i usuni\u0119ciem z ziemi w zaborze pruskim, czy program rozszerzenia autonomii krajowej w Galicji, czy wreszcie program walki o prawo na terenie samorz\u0105du gminnego, a p\u00f3\u017aniej autonomii Kr\u00f3lestwa Polskiego \u2013 by\u0142y tylko etapami na drodze do g\u0142\u00f3wnego celu i nie sta\u0142y z tym celem w sprzeczno\u015bci. Bo polityka prowadz\u0105ca do odbudowania pa\u0144stwa nie mog\u0142a polega\u0107 li tylko na g\u0142oszeniu has\u0142a niepodleg\u0142o\u015bci, na zdawkowych frazesach przeznaczonych na to, by zdobywa\u0107 popularno\u015b\u0107 dla tych, co je wyg\u0142aszali, lecz na konkretnych czynach, kt\u00f3re do celu zbli\u017ca\u0142y, a takimi czynami by\u0142y: organizowanie si\u0142 narodowych i rozszerzanie stanu posiadania i praw Polak\u00f3w w trzech zaborach. Cz\u0142onkowie Ligi nie nazywali si\u0119 nigdy \u00abniepodleg\u0142o\u015bciowcami\u00bb, a swej pracy \u00abniepodleg\u0142o\u015bciow\u0105\u00bb. Nie tylko dlatego, \u017ce s\u0105 to obrzydliwe nowotwory j\u0119zykowe, lecz dlatego przede wszystkim, \u017ce dzia\u0142anie polityczne maj\u0105ce na celu odbudowanie pa\u0144stwa polskiego uwa\u017cali za co\u015b tak prostego i naturalnego, \u017ce nie wymaga\u0142o osobistej nazwy, ani ci\u0105g\u0142ego powtarzania\u201d.
\nPrzez niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w narodowcy, w wyniku przyj\u0119cia opisywanej przez Kozickiego strategii, byli ods\u0105dzani od czci i wiary za rzekom\u0105 \u201ezdrad\u0119\u201d. W licznych enuncjacjach pojawia\u0142y si\u0119 formu\u0142owane pod adresem Narodowej Demokracji epitety w rodzaju: carskie s\u0142ugusy, moskiewskie pacho\u0142ki, zaprza\u0144cy i zdrajcy. W artykule zatytu\u0142owanym \u201e\u00abNacjonalizm na mod\u0142\u0119 prusk\u0105\u00bb: endecja w oczach jej przeciwnik\u00f3w w \u015bwietle wybranej literatury polemicznej\u201d (\u201eDzieje Najnowsze\u201d, nr 3\/2011) Wojciech Turek pisze m.in.: \u201eoceny endecji jako si\u0142y wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cej z caratem formu\u0142owali polemi\u015bci z r\u00f3\u017cnych stron sceny politycznej. Autor broszury Narodowa Demokracja a ruch rewolucyjny w zaborze rosyjskim z 1907 r. konstatowa\u0142, \u017ce ewolucja doprowadzi\u0142a endecj\u0119 na pozycje reprezentowane przez ugodowc\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 \u00abKraju\u00bb: \u00abz t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce kiedy organ Piltza chcia\u0142 uzyskiwa\u0107 stopniowe ust\u0119pstwa dla \u017cywio\u0142u polskiego w drodze bezwzgl\u0119dnej ugody, to oni m\u00f3wili o \u201enielegalnej walce\u201d\u00bb. Pogl\u0105du tego nie uniewa\u017cnia\u0142 przytoczony w tej samej publikacji fakt, i\u017c po nieudanej misji delegacji polskiej do Moskwy i spotkaniu Dmowskiego z Siergiejem Juljewiczem Wittem pod koniec 1905 r., w konsekwencji wprowadzenia stanu wojennego rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania endek\u00f3w \u00abniemal na r\u00f3wni z rewolucjonistami\u00bb, co stanowi\u0142o \u2013 w oczach polemisty \u2013 dow\u00f3d bankructwa polityki narodowo-demokratycznej\u201d. Czy czego\u015b aby nam to nie przypomina? Podobie\u0144stwo jest tym wi\u0119ksze, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni niepodleg\u0142o\u015bciowcy oraz propagatorzy mitu \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d \u2013 jedynych prawdziwych przedstawicieli obozu narodowego \u2013 z lubo\u015bci\u0105 por\u00f3wnuj\u0105 Polsk\u0119 Ludow\u0105 z kolejnym zaborem\u2026 Aktualnych wskaz\u00f3wek w pracy Kozickiego jest zreszt\u0105 bez liku, wyj\u0105tkowo wypada zgodzi\u0107 si\u0119 z przywo\u0142anym na wst\u0119pie red. Ziemkiewiczem, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 \u201eHistori\u0119 Ligi Narodowej\u201d jako \u201edoskona\u0142y podr\u0119cznik pozytywnego dzia\u0142ania\u201d. Reasumuj\u0105c, fakt wznowienia pierwszorz\u0119dnej z punktu widzenia tradycji wszechpolskiej pozycji stanowi bardzo wa\u017cny krok na drodze do jej poznania i zrozumienia, wype\u0142nia przy okazji istotn\u0105 luk\u0119 wydawnicz\u0105. […]<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0179r\u00f3d\u0142owa praca Kozickiego o pocz\u0105tkach Ligi i pracach organizacyjno\u2013politycznych, kt\u00f3re pozwoli\u0142y przeprowadzi\u0107 program odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, oparta jest o przewa\u017cnie nieistniej\u0105ce ju\u017c archiwalia i st\u0105d ma warto\u015b\u0107 pierwszorz\u0119dnego dokumentu. Czyta\u0107 j\u0105 b\u0119dzie zar\u00f3wno historyk, jak i ka\u017cdy zainteresowany dziejami swego narodu. Trudno bowiem zrozumie\u0107 dzie\u0144 dzisiejszy, je\u015bli si\u0119 nie zna wczorajszego i trudno i\u015b\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107, je\u015bli si\u0119 nie zna przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":446,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[30,41],"product_tag":[],"class_list":["post-485","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-historia","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","sold-individually","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=485"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=485"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}