rok wydania 2020 (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1921 r.)
\nformat A5
\nstr. 44
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-65102-18-8<\/p>\n
\u00a0<\/strong><\/p>\n Nota o autorze<\/strong><\/p>\n Ks. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski (1877-1953) By\u0142 si\u00f3dmym dzieckiem Franciszka i Konstancji z Doma\u0144skich, rolnik\u00f3w na pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu morgach w kolonii Poraj gminy Parzniewice, parafii Bogdan\u00f3w w powiecie piotrkowskim. Warunki w domu by\u0142y ci\u0119\u017ckie, skoro 3 siostry i 2 braci zmar\u0142o na gru\u017alic\u0119. 11-letni J\u00f3zef zapisa\u0142 si\u0119 do szko\u0142y w Bogdanowie, potem w Parzniewicach uczy\u0142 go Litwin V. Dajlido. Materia\u0142 nauczania 3 i 4 klasy gimnazjum opracowa\u0142 prywatnie i uzyska\u0142 tzw. \u015bwiadectwo \u201eaptekarskie\u201d wystarczaj\u0105ce do zapisu w Seminarium Duchownym, czego dokona\u0142 w czerwcu 1894 r. W 1899 wys\u0142ano go do Akademii w Petersburgu, gdzie uzyska\u0142 \u015bwi\u0119cenia diakonatu, a w 1903 r. w ko\u015bciele \u015bw. Katarzyny \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie. Ju\u017c w seminarium uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w: niemieckiego, w\u0142oskiego i francuskiego. W Akademii jako samouk uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyka perskiego, z czym si\u0119 ukrywa\u0142, ale pasj\u0105 jego sta\u0142 si\u0119 hebrajski, kt\u00f3rego uczy\u0142 s\u0142ynny, maj\u0105cy wp\u0142yw na student\u00f3w ks. Justyn Pranajtis (1917). Kruszy\u0144ski zanotowa\u0142, \u017ce za post\u0119py w hebrajskim uzyska\u0142 pochwa\u0142\u0119 Pranajtisa i podziw koleg\u00f3w. Po dziewi\u0119ciu latach wr\u00f3ci\u0142 do Kr\u00f3lestwa, w sierpniu 1903 r. zosta\u0142 prefektem w Seminarium we W\u0142oc\u0142awku i zacz\u0105\u0142 si\u0119 uczy\u0107 angielskiego. W 1905 r. by\u0142 w Londynie, studiowa\u0142 zabytki archeologiczne w muzeum po 6 godzin dziennie. Tu u\u015bwiadomi\u0142 sobie \u201ezami\u0142owanie naukowe\u201d, cho\u0107 d\u0142ugo nie wiedzia\u0142 \u201ejak je zu\u017cy\u0107, od czego zacz\u0105\u0107\u201d. W \u201eWiadomo\u015bciach Pasterskich\u201d redagowanych przez ks. M. Fulmana, publikowa\u0142 swe prace pod pseudonimem Abel Nahbi. Dalszym wyjazdom na przeszkodzie sta\u0142 brak pieni\u0119dzy, cho\u0107 uzyska\u0142 uposa\u017cenie wikariusza wynosz\u0105ce 150 rs z parafii Bronis\u0142aw i Blizanow z obowi\u0105zkiem cz\u0119\u015bciowego odrabiania tej sumy. W maju 1906 r. ukaza\u0142a si\u0119 jego pierwsza ksi\u0105\u017cka: Komentarz do ewangelii \u015bw. Marka. Teraz masowo wysy\u0142a\u0142 prace do czasopism, w tym do najwa\u017cniejszego w Kr\u00f3lestwie tj.: \u201ePrzegl\u0105du Katolickiego\u201d. W 1907 r. byt w Aleksandrii, na Krecie, dotar\u0142 do Bejrutu, st\u0105d do Damaszku, Palestyny, Neapolu, Rzymu i Padwy. W latach 1909-1923 prowadzi\u0142 biuletyn naukowy w Ateneum Kap\u0142a\u0144skim, w tym specjalny dzia\u0142: \u201eOrientalia\u201d. Szacowa\u0142 publikacje z lat 1909-1913 na 5 tom\u00f3w po 500 ss. Opublikowa\u0142 po dwa wydania Starego i Nowego Testamentu jako podr\u0119czniki dla szk\u00f3\u0142 \u015brednich. W 1911 r. zwiedza\u0142: Wiede\u0144, Budapeszt, Zagrzeb, Mostar, Sarajewo, Dalmacj\u0119, Saloniki, Korynt, Ateny i Konstantynopol.<\/p>\n W czasie I wojny \u015bwiatowej bez skutku pr\u00f3bowa\u0142 zosta\u0107 kapelanem wojskowym. Pisa\u0142 nawet broszury o tematyce hagiograficznej, np. o A. Boboli. W \u201eGazecie Kujawskiej\u201d odcinkami opublikowa\u0142 powie\u015b\u0107 Marychna. W czasie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 z wyboru cz\u0142onkiem Rady Miejskiej we W\u0142oc\u0142awku. W latach 1917-1922 by\u0142 kierownikiem Ksi\u0119garni Powszechnej i Drukarni Diecezjalnej oraz wysy\u0142a\u0142 teksty do \u201eWiary i \u017bycia\u201d, do \u201eS\u0142owa Kujawskiego\u201d. Opracowywa\u0142 kalendarze np. Kalendarz Rady Opieku\u0144czej za lata 1917-1919 r. Minister WRiOP mianowa\u0142 go inspektorem skaut\u00f3w na okr\u0119g w\u0142oc\u0142awski. Uczy\u0142 religii, \u0142aciny i historii w \u017ce\u0144skim gimnazjum we W\u0142oc\u0142awku.<\/p>\n Od wrze\u015bnia 1923 r. zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 w Uniwersytecie Lubelskim. Od listopada do lutego r. akad. 1923\/24 mieszka\u0142 w nie zamykanej sali wyk\u0142adowej. Prac\u0119 habilitacyjn\u0105 pisa\u0142 pod kierunkiem ks. J. Archutowskiego profesora UJ. 12 XI 1924 r. uzyska\u0142 habilitacj\u0119 za ca\u0142o\u015b\u0107 pracy naukowej. 8 I 1925 r. Ministerstwo WRiOP zatwierdzi\u0142o wniosek Rady Wydzia\u0142u o mianowanie go docentem Studium Biblijnego na UJ.<\/p>\n 17 IV 1925 r. bp Czes\u0142aw Soko\u0142owski zrzekaj\u0105c si\u0119 funkcji rektora KUL, proponowa\u0142 nast\u0119pc\u0105 Kruszy\u0144skiego. W 2 miesi\u0105ce potem Rada Biskupia do spraw KUL postanowi\u0142a powo\u0142a\u0107 go na stanowisko rektora. Bp Marian Fulman 20 VI 1925 r. pisa\u0142 do Ministerstwa WRiOP o wyborze Kruszy\u0144skiego autora wielu dzie\u0142 biblijnych w j\u0119zyku polskim wydanych na rektora uczelni. Sam elekt zanotowa\u0142, \u017ce oczekuje si\u0119, i\u017c wyp\u0142ata pensji b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142a bardziej regularnie raz na miesi\u0105c, a nie w odst\u0119pach tygodniowych.<\/p>\n Nowy rektor mia\u0142 ogromnie za\u017cy\u0142e kontakty z wielu wp\u0142ywowymi lud\u017ami, w tym z lud\u017ami maj\u0119tnymi. 10 VIII 1925 r. w Poznaniu u rejenta podpisano akt Fundacji Potulickiej, tj. zapis 6000 ha gruntu hr. Anieli Potulickiej dla KUL. Minister kolei \u201e\u0141yszka\u201d przes\u0142a\u0142 mu darmowy bilet 3-miesi\u0119czny na wszystkie poci\u0105gi. Kanclerz bp Fulman za po\u015brednictwem nuncjusza Lauriego uzyska\u0142 dla Kruszy\u0144skiego tytu\u0142 doktorski, gdy\u017c w Petersburgu, gdzie ko\u0144czy\u0142 studia, wyj\u0105tkowo udzielano tytu\u0142u doktorskiego. Kruszy\u0144ski za\u015b stopniowo uzyskiwa\u0142 prawa pa\u0144stwowe dla Uczelni. 27 II 1927 r. Ministerstwo WRiOP powo\u0142a\u0142o rz\u0105dow\u0105 komisj\u0119 egzaminacyjn\u0105 dla student\u00f3w Wydzia\u0142u Prawa i Nauk Ekonomicznych. 30 V 1927 r. absolutoria na Wydziale Nauk Humanistycznych zr\u00f3wnano z magisteriami na innych uniwersytetach. 2 III 1928 r. ukaza\u0142 si\u0119 dekret zatwierdzaj\u0105cy statut Uniwersytetu.<\/p>\n By\u0142y te\u017c i g\u0142osy przeciwne rektorowi. 9 X 1928 r. Senat skierowa\u0142 pismo do kanclerza, i\u017c z 17 profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy odeszli, 12 przesz\u0142o na uniwersytety pa\u0144stwowe. 24 VIII 1931 r. na posiedzeniu Rady Episkopatu do spraw Uniwersytetu w 4 punkcie zapisano, i\u017c rektor po 6 latach, ze wzgl\u0119du na stan zdrowia prosi o nast\u0119pc\u0119. Sam rektor w pami\u0119tniku nieco inaczej ocenia\u0142 t\u0119 kwesti\u0119: Jedne tylko by\u0142a rzecz przykra: gdy uniwersytet znajdowa\u0142 si\u0119 bez praw… nikt nie wyci\u0105ga\u0142 r\u0119ki po krzes\u0142o rektorskie. Kanclerz Fulman 4 IX 1933 r. pisa\u0142 do Ministra WRiOP, \u017ce Kruszy\u0144ski z\u0142o\u017cy\u0142 Stolicy Apostolskiej rezygnacj\u0119 ze stanowiska zajmowanego i rezygnacja ta zosta\u0142a przyj\u0119ta. Ust\u0119puj\u0105c z rektorstwa przekaza\u0142 biskupowi czek na 53 000 z\u0142 zbierane na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a akademickiego. W 1936 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 oddano do u\u017cytku, cho\u0107 jak zaznaczy\u0142 Kruszy\u0144ski: Nikt nie wiedzia\u0142 o zbieraniu pieni\u0119dzy na ten cel. Po odej\u015bciu z rektoratu zaj\u0105\u0142 si\u0119 t\u0142umaczeniem ksi\u0105g hebrajskich Pisma \u015bw. na j\u0119zyk polski. Przet\u0142umaczy\u0142 blisko 14 ksi\u0105g. Marzy\u0142 o wydaniu Starego Testamentu w sze\u015bciu tomach.<\/p>\n Wojna przerwa\u0142a systematyczn\u0105 prac\u0119. 11 XI 1939 r. zosta\u0142 osadzony w wi\u0119zieniu na Zamku Lubelskim w grupie 18 duchownych. 27 XI 1939 r. bra\u0142 udzia\u0142 w parodii procesu wobec biskupa lubelskiego Fulmana. 19 IV 1940 r. zosta\u0142 zwolniony. Przez p\u00f3\u0142 roku korzysta\u0142 z go\u015bciny Brunona Vettera by\u0142ego studenta Uniwersytetu, w\u0142a\u015bciciela Jab\u0142onnej. Bp Fulman internowany w Nowym S\u0105czu mianowa\u0142 Kruszy\u0144skiego wikariuszem generalnym i by\u0142 nim w okresie 20 XI 1940 24 IX 1945. Urz\u0119dowa\u0142 przy ko\u015bciele Powizytkowskim przy ul. Narutowicza. Na ten czas przypada pierwsze powstanie zbrojne w Europie przeciw panowaniu Niemc\u00f3w na Zamojszczy\u017anie. Kiedy do obozu na Majdanku zacz\u0119to zwozi\u0107 ludno\u015b\u0107 z Zamojszczyzny, Kruszy\u0144ski 31 VII 1943 r. wystosowa\u0142 memoria\u0142 do gubernatora lubelskiego dr. R. Wendlera, w kt\u00f3rym pisa\u0142 o prze\u015bladowaniu niemieckim ludno\u015bci w regionie Zamojskim, m.in. o zamkni\u0119ciu 41. ko\u015bcio\u0142\u00f3w, o ludno\u015bci zmuszanej przez Niemc\u00f3w do krwawej obrony.<\/p>\n Kruszy\u0144ski by\u0142 cz\u0142owiekiem nauki. Niemal samotnie tworzy\u0142 o\u015brodek bada\u0144 biblijnych w tworz\u0105cym si\u0119 uniwersytecie. Owocem tych bada\u0144 by\u0142o ponad 100 rozpraw naukowych i ponad 1000 artyku\u0142\u00f3w i recenzji. Jeszcze 5 VI 1945 r. na sesji Senatu wybrano go honorowym profesorem Wydzia\u0142u Teologicznego. W marcu 1953 r. uczniowie zorganizowali mu jubileusz 50-lecia kap\u0142a\u0144stwa we W\u0142oc\u0142awku. Zmar\u0142 we W\u0142oc\u0142awku 10 VIII 1953 r.<\/p>\n Ks. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych znawc\u00f3w problematyki \u017cydowskiej w mi\u0119dzywojennej Polsce. Jego publikacje na ten temat to m.in.: \u017bydzi i kwestia \u017cydowska, W\u0142oc\u0142awek 1920; D\u0105\u017cenia \u017cyd\u00f3w w dobie obecnej, W\u0142oc\u0142awek 1921; Polityka \u017cydowska, W\u0142oc\u0142awek 1921; \u017bargon \u017cydowski, W\u0142oc\u0142awek 1921; O narodowy j\u0119zyk \u017cyd\u00f3w, W\u0142oc\u0142awek 1921; \u017bydzi a Polska, Pozna\u0144 1921; Religia \u017cyd\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, W\u0142oc\u0142awek 1923; Rola \u015bwiatowa \u017cydostwa, W\u0142oc\u0142awek 1923; Dlaczego wyst\u0119puj\u0119 przeciwko \u017cydom?, Kielce 1923; Niebezpiecze\u0144stwo \u017cydowskie, W\u0142oc\u0142awek 1923; Antysemityzm, Antyjudaizm, Antygoizm, W\u0142oc\u0142awek 1924, \u017bydzi a \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski, W\u0142oc\u0142awek 1924; Stanis\u0142aw Staszic a kwestia \u017cydowska, Lublin 1925; Talmud co zawiera i co naucza, Lublin 1925.<\/p>\n <\/p>\n KWESTIA \u017bYDOWSKA<\/strong> Na wsp\u00f3\u0142czesne przemiany w \u017cydostwie, zar\u00f3wno jak i na stosunek \u017byd\u00f3w do nas, jako do narodu korzystaj\u0105cego od niedawna z niepodleg\u0142o\u015bci politycznej, zbyt ma\u0142o zwracamy uwagi. Porusza\u0142em t\u0119 spraw\u0119 w mej pracy \u201e\u017bydzi i kwestia \u017cydowska\u201d (W\u0142oc\u0142awek 1920 r.), wp\u0142ywa\u0142em na niekt\u00f3re czynniki mog\u0105ce nakre\u015bli\u0107 szersze ramy dla pracy zmierzaj\u0105cej przynajmniej do powolnego regulowania stosunk\u00f3w pomi\u0119dzy ludno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 a polsk\u0105, lecz wysi\u0142ki te nie odnios\u0142y \u017cadnego skutku. Sprawa pozostaje w u\u015bpieniu jak za czas\u00f3w niewoli, gdy \u017cycie narodowe tylko wegetowa\u0142o. Nie mogli\u015bmy pod\u00f3wczas kre\u015bli\u0107 szerszych plan\u00f3w ani rozwija\u0107 pracy odrodzeniowej dla przysz\u0142o\u015bci. \u017bydzi, znajduj\u0105c si\u0119 w podobnych warunkach, prowadzili mniej wi\u0119cej ten sam tryb \u017cycia, gdy chodzi o zapatrywania polityczne. Pewien bezw\u0142ad, czy brak inicjatywy w regulowaniu stosunk\u00f3w \u017cydowskich, by\u0142 znamienn\u0105 cech\u0105 naszych zapatrywa\u0144 na rozw\u00f3j \u017cycia i naszej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Taki stan rzeczy przed wojn\u0105 europejsk\u0105 m\u00f3g\u0142 by\u0107 do pewnego stopnia usprawiedliwiony, dzisiaj wszak\u017ce stosunki og\u00f3lnonarodowe uleg\u0142y tak zasadniczej zmianie, \u017ce podobny bezw\u0142ad \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie da si\u0119 obroni\u0107. Dzi\u0119ki zmienionym warunkom \u017cycie idzie naprz\u00f3d, wytyka sobie nowe drogi, powstaj\u0105 nowe potrzeby, stawiane s\u0105 nowe \u017c\u0105dania. Wszystko to nie mo\u017ce by\u0107 oboj\u0119tne dla og\u00f3\u0142u. Odk\u0105d zacz\u0119li\u015bmy korzysta\u0107 z wolnego \u017cycia politycznego, u\u015bwiadomienie co do d\u0105\u017cno\u015bci narodowych powinno przenika\u0107 jak najszersze sfery \u2014 s\u0142owem powinni\u015bmy sobie jasno zdawa\u0107 spraw\u0119 o celach naszej pracy i wszelkich zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z \u017cyciem politycznym. O ile by\u015bmy si\u0119 nie starali rozwija\u0107 takiego u\u015bwiadomienia, nasze prace, podejmowane w celu budowy gmachu lepszej przysz\u0142o\u015bci, b\u0119d\u0105 niepewne i najpi\u0119kniejsze zamiary oka\u017c\u0105 si\u0119 bardzo niesta\u0142e.<\/p>\n Nie s\u0105dzimy wszak\u017ce, aby tylko na nas ci\u0105\u017cy\u0142 obowi\u0105zek pracy odrodzeniowej, aby nowe pr\u0105dy tylko nas dotyczy\u0142y. Przenikaj\u0105 one w r\u00f3wnej mierze, a nawet mo\u017ce silniej, mieszkaj\u0105cych obok nas \u017byd\u00f3w. Od czasu rozwoju pr\u0105d\u00f3w nacjonalistycznych w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata, daleko \u017cywszym t\u0119tnem bi\u0142y owe pr\u0105dy w\u015br\u00f3d tych narod\u00f3w, kt\u00f3rych nadzieje co do urzeczywistnienia niepodleg\u0142ego bytu by\u0142y bardziej dalekie.<\/p>\n \u017bydzi posiadali kiedy\u015b sw\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Utraciwszy, zostali rozproszeni po ca\u0142ym \u015bwiecie i przechodzili niezmiernie smutne koleje \u017cycia. W najniebezpieczniejszych chwilach i pod jarzmem najci\u0119\u017cszej niewoli pozostali sob\u0105, atoli \u017cycie ich duchowe zyska\u0142o mn\u00f3stwo krzywizn, kt\u00f3re w przysz\u0142o\u015bci stawa\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 nowych zaburze\u0144 i prze\u015bladowa\u0144. Po dwutysi\u0105cletnim rozproszeniu nie rozstali si\u0119 ze swoimi wierzeniami i d\u0105\u017cno\u015bciami. Mo\u017cna wi\u0119c wyobrazi\u0107 sobie, jak silnie musia\u0142y rozwin\u0105\u0107 si\u0119 te d\u0105\u017cno\u015bci w zetkni\u0119ciu z pr\u0105dami nacjonalistycznymi.<\/p>\n Istotnie jeste\u015bmy \u015bwiadkami niepomiernego ruchu na polu odrodzenia narodowego we wsp\u00f3\u0142czesnym \u017cydostwie. \u017bydzi na ca\u0142ym \u015bwiecie porozumieli si\u0119 pomi\u0119dzy sob\u0105. Poczuli \u017ce s\u0105 silni, bogaci, rozporz\u0105dzaj\u0105 wielkimi \u015brodkami materialnymi i nie mniejszymi wp\u0142ywami. Zbadali dok\u0142adnie nier\u00f3wnomierno\u015b\u0107 uwarstwienia spo\u0142ecznego w \u017cydostwie. W jednych krajach byli \u017cywio\u0142em nielicznym, ale bogatym, stoj\u0105cym na wy\u017cszym stopniu kultury (Holandia, Anglia, Francja), w innych za\u015b znajdowali si\u0119 w zwartej masie, lecz pod wzgl\u0119dem kultury i zamo\u017cno\u015bci bardzo ust\u0119powali pierwszym. Do tych ostatnich uwarstwie\u0144 nale\u017celi \u017bydzi przede wszystkim w Polsce, w Rumunii i w Rosji. Zagraniczne inteligentne ko\u0142a \u017cydowskie oddzia\u0142ywa\u0142y na ma\u0142o u\u015bwiadomione masy, kt\u00f3re rozbuja\u0142y si\u0119 jak morze pod wp\u0142ywem niewidzialnego ci\u015bnienia powietrza. Polem do najbardziej energicznego oddzia\u0142ywania przez \u017cydowskie o\u015brodki zagraniczne sta\u0142a si\u0119 Polska, czyli w\u0142a\u015bciwie \u017cydostwo polskie, dzi\u0119ki temu, \u017ce z jednej strony by\u0142o najmniej u\u015bwiadomione, a z drugiej \u2014 najliczniejsze procentowo w stosunku do rdzennej ludno\u015bci kraju.<\/p>\n W okresie wojny europejskiej \u015bwiatopogl\u0105d \u017cydowski uleg\u0142 zasadniczej zmianie. Wytworzy\u0142 si\u0119 tak zwany nacjonalizm, czyli terytorializm, kt\u00f3ry urzeczywistnienie swych plan\u00f3w narodowych stawia na gruncie daleko podatniejszym i wed\u0142ug ich mniemania \u0142atwiejszym do osi\u0105gni\u0119cia ani\u017celi syjonizm. Oto pragnie wytworzy\u0107 \u017cydowski stan jako niezale\u017cn\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 narodow\u0105 na tych terytoriach, na kt\u00f3rych obecnie \u017bydzi mieszkaj\u0105, Oczywi\u015bcie realizacja takich pogl\u0105d\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 najwi\u0119ksze zastosowanie u nas, poniewa\u017c, jak to wszyscy wiemy, na naszej ziemi mieszka najwi\u0119kszy odsetek \u017byd\u00f3w.<\/p>\n My\u015bli tej chwyci\u0142o si\u0119 \u017cydostwo zagraniczne i stosownie do swego temperamentu, nie bacz\u0105c na okoliczno\u015bci i dalsze konsekwencje, jakie z tego wynikn\u0105\u0107 mog\u0105, popiera j\u0105 przy pomocy wszystkich rozporz\u0105dzanych \u015brodk\u00f3w. Wytworzywszy sobie koncepcj\u0119 \u201emniejszo\u015bci narodowej\u201d, czyli ustaliwszy poj\u0119cie o Judeo-Polsce, to samo \u017cydostwo musi by\u0107 mocno nieprzychylne naszej silnej pa\u0144stwowo\u015bci, gdy\u017c ta krzy\u017cowa\u0142aby jego plany. Nieprzychylno\u015b\u0107 umiej\u0119tnie wyzyskali na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107 Niemcy, popychaj\u0105c \u017byd\u00f3w niemieckich w kierunku nacjonalistycznych po\u017c\u0105da\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 urzeczywistnione na ziemiach polskich. Dzi\u0119ki agitacji \u017byd\u00f3w niemieckich robota antypolska posz\u0142a dalej. St\u0105d te\u017c widzimy, \u017ce nie tylko ko\u0142a \u017cydowskie w Niemczech, lecz tak\u017ce w Holandii, w Anglii, we Francji i w Ameryce s\u0105 dla nas bardzo wrogie. Jeszcze w okresie, gdy toczy\u0142y si\u0119 zapasy wojenne, \u017bydzi niemieccy, nie mog\u0105c bezpo\u015brednio oddzia\u0142ywa\u0107 na potentat\u00f3w \u017cydowskich w Anglii i we Francji, wp\u0142ywali na \u017byd\u00f3w holenderskich i w Holandii najprz\u00f3d rozwin\u0119\u0142a si\u0119 burzycielska praca, podkopuj\u0105ca wszystkie zamierzenia polskie w kierunku odbudowy niepodleg\u0142ego bytu. Ko\u0142a \u017cydowskie w Holandii sta\u0142y si\u0119 pierwszym o\u015brodkiem wszelkich intryg i antypolskich poczyna\u0144. Dzisiaj plany roboty antypolskiej rozpowszechnione s\u0105 po wszystkich krajach, gdzie tylko istniej\u0105 wp\u0142ywowe \u015brodowiska \u017cydowskie.<\/p>\n Olbrzymie masy \u017cydostwa polskiego poruszane s\u0105 ow\u0105 niewidzialn\u0105 r\u0119k\u0105, kt\u00f3ra kieruje nimi wed\u0142ug w\u0142asnej woli. Przyw\u00f3dcy \u017cydowscy u nas s\u0105 wtajemniczeni w t\u0119 robot\u0119, natomiast szeroki og\u00f3\u0142 dzia\u0142a nie\u015bwiadomie. Poniewa\u017c wsp\u00f3\u0142czesne pr\u0105dy nacjonalistyczne zosta\u0142y wyzyskane umiej\u0119tnie, przeto nieu\u015bwiadomione masy da\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 pr\u0119dko poruszy\u0107 i dzisiaj s\u0105 \u015blepym narz\u0119dziem w ich r\u0119ku.<\/p>\n Og\u00f3\u0142 \u017cydowski jest usposobiony jak najnieprzychylniej dla pa\u0144stwowo\u015bci polskiej. Nieprzychylno\u015b\u0107 ta wzrasta prawie z ka\u017cdym dniem i wprost olbrzymieje. Stoimy wobec faktu gruntownej przemiany poj\u0119\u0107 \u017cydowskich. O tym musimy wiedzie\u0107 i w og\u00f3le zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z ca\u0142ego procesu przekszta\u0142cenia obop\u00f3lnych stosunk\u00f3w.<\/p>\n Antagonizmy polsko-\u017cydowskie ci\u0105gle si\u0119 rozwijaj\u0105 i bardzo cz\u0119sto umys\u0142y gor\u0105ce bez g\u0142\u0119bszego zastanowienia si\u0119 rozdmuchuj\u0105 je do takich rozmiar\u00f3w, \u017ce mog\u0105 powsta\u0107 bardzo niepo\u017c\u0105dane konflikty. Powinni\u015bmy za wszelk\u0105 cen\u0119 unika\u0107 takich zatarg\u00f3w, kt\u00f3re nie zmierzaj\u0105 do rozwik\u0142ania kwestii \u017cydowskiej, lecz do tym wi\u0119kszego jej zagmatwania, a nawet rzucania plamy na charakter polski.<\/p>\n W interesie najszerszego og\u00f3\u0142u polskiego le\u017cy, aby kwesti\u0119 \u017cydowsk\u0105 pozna\u0142 i aby dok\u0142adnie u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne d\u0105\u017cno\u015bci \u017cydowskie id\u0105 ca\u0142kiem po innej linii ani\u017celi nasza sprawa narodowa. Ta rzecz zas\u0142uguje na najszersz\u0105 popularyzacj\u0119, oczywi\u015bcie nie w tym celu, i\u017cby podnieca\u0107 antagonizmy i wywo\u0142ywa\u0107 zatargi, kt\u00f3re obydw\u00f3m stronom tylko szkod\u0119 wyrz\u0105dzi\u0107 mog\u0105.<\/p>\n Polacy wygrali jedn\u0105 wielk\u0105 spraw\u0119, odzyskuj\u0105c w konflikcie wojny \u015bwiatowej niepodleg\u0142y byt polityczny. Po utrwaleniu pa\u0144stwowo\u015bci posiadaj\u0105 jeszcze drug\u0105 wielk\u0105 spraw\u0119 do wygrania, a jest ni\u0105 rozwi\u0105zanie kwestii \u017cydowskiej.<\/p>\n Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie powinno wiedzie\u0107, \u017ce kwestia \u017cydowska wisi nad nim jak miecz Damoklesa, a z tego u\u015bwiadomienia, jako ze \u017ar\u00f3d\u0142a, powinna wyp\u0142yn\u0105\u0107 inicjatywa rz\u0105du, skierowana do rozstrzygania kwestii \u017cydowskiej. Nie kto inny, tylko rz\u0105d polski powinien wytworzy\u0107 platform\u0119, kt\u00f3ra by s\u0142u\u017cy\u0142a do uleczenia niezdrowych stosunk\u00f3w na tle \u017cycia polsko-\u017cydowskiego.<\/p>\n Uprzedzenie obydw\u00f3ch stron dosz\u0142o ju\u017c do takiego napi\u0119cia, \u017ce dalsza zw\u0142oka z punktu dobra naszego pa\u0144stwa jest niedopuszczalna. Nie mo\u017cemy poprzesta\u0107, aby tylko prasa porusza\u0142a rozmaite dra\u017cni\u0105ce sceny i rozstrzyga\u0142a spory. Wypada wyrazi\u0107 uznanie dla stanowiska prasy narodowej w kwestii \u017cydowskiej, zaznaczy\u0107 jednak musimy, \u017ce w prasie ze strony obydw\u00f3ch oboz\u00f3w ukazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119stokro\u0107 takie o\u015bwietlenia, kt\u00f3re jeno przepa\u015b\u0107 kopi\u0105.<\/p>\n Celem niniejszej pracy nie jest podawanie gotowego programu czynnikom miarodajnym, mog\u0105cym w wielkiej mierze przyczyni\u0107 si\u0119 do uzdrowienia stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Ich rzecz\u0105 i obowi\u0105zkiem jest, aby rozwin\u0119\u0142y w\u0142a\u015bnie prac\u0119 w tej intencji, o jakiej tutaj mowa. Wypowiadaj\u0105c te uwagi, mia\u0142em przede wszystkim na wzgl\u0119dzie popularne wyja\u015bnienie sprawy, \u017ce \u017cydostwo prawie ca\u0142e jest nam na wskro\u015b nieprzychylne, a ta za\u015b nieprzychylno\u015b\u0107 w samym zaraniu podkopuje nasz byt pa\u0144stwowy. Musz\u0119 si\u0119 nast\u0119pnie zastrzec, \u017ce nie powoduje mn\u0105 antagonizm, ani ch\u0119\u0107 rozwijania antysemityzmu. Rzecz bior\u0119 ca\u0142kiem obiektywnie i przyst\u0119puj\u0119 do niej z zimn\u0105 krwi\u0105, o kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy si\u0119 stara\u0107 w chwili, gdy niebezpiecze\u0144stwo jest na progu.<\/p>\n W ostatnim rozdziale czytelnik pozna programy partii \u017cydowskich, zmierzaj\u0105ce do uregulowania stosunk\u00f3w i \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce. Programy owe b\u0119d\u0105 najoczywistszym potwierdzeniem moich s\u0142\u00f3w o niebezpiecze\u0144stwie wyp\u0142ywaj\u0105cym z zaognionej kwestii \u017cydowskiej.<\/p>\n Zanim przyst\u0105pimy do rozpatrzenia poszczeg\u00f3lnych program\u00f3w, wprz\u00f3d nale\u017cy wspomnie\u0107 o samych stronnictwach.<\/p>\n <\/p>\n Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n KWESTIA \u017bYDOWSKA<\/p>\n STRONNICTWA \u017bYDOWSKIE PROGRAMY PARTII \u017bYDOWSKICH ZAKO\u0143CZENIE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Antagonizmy polsko-\u017cydowskie ci\u0105gle si\u0119 rozwijaj\u0105 i bardzo cz\u0119sto umys\u0142y gor\u0105ce bez g\u0142\u0119bszego zastanowienia si\u0119 rozdmuchuj\u0105 je do takich rozmiar\u00f3w, \u017ce mog\u0105 powsta\u0107 bardzo niepo\u017c\u0105dane konflikty. Powinni\u015bmy za wszelk\u0105 cen\u0119 unika\u0107 takich zatarg\u00f3w, kt\u00f3re nie zmierzaj\u0105 do rozwik\u0142ania kwestii \u017cydowskiej, lecz do tym wi\u0119kszego jej zagmatwania, a nawet rzucania plamy na charakter polski.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":435,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[41,20],"product_tag":[],"class_list":["post-475","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wszystkie-ksiazki","product_cat-zydzi-judaizm","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=475"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=475"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nRektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1925-1933<\/p>\n
\n(pierwszy rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki)<\/p>\n
\nSyjonizm
\nStronnictwo Ludowe
\nMizrachi
\nOrtodoksi
\nBund
\nPoalej Syjon
\nAsymilatorzy
\nChasydzi<\/p>\n
\n1. Program syjonistyczny
\n2. Platforma wyborcza \u017bydowskiego Stronnictwa Ludowego
\n3. Platforma wyborcza Organizacji Syjonist\u00f3w-Ortodoks\u00f3w \u201eMizrachi\u201d
\n4. Platforma wyborcza organizacji ortodoks\u00f3w Agudas Hoortodoksym
\n5. Platforma wyborcza \u201eBundu\u201d
\n6. Platforma wyborcza Poalej-Syjon<\/p>\n