{"id":459,"date":"2025-06-06T20:38:38","date_gmt":"2025-06-06T18:38:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ostoja.cba.pl\/?post_type=product&p=459"},"modified":"2025-06-21T18:49:22","modified_gmt":"2025-06-21T16:49:22","slug":"doktryna-liberalizmu-a-rozwoj-ekonomiczny-spoleczenstwa-ewa-topczewska","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.ostoja.pl\/?product=doktryna-liberalizmu-a-rozwoj-ekonomiczny-spoleczenstwa-ewa-topczewska","title":{"rendered":"Doktryna liberalizmu a rozw\u00f3j ekonomiczny spo\u0142ecze\u0144stwa – Ewa Topczewska"},"content":{"rendered":"
\n

rok wydania 2011
\nformat A5
\nstr. 86
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN 978-83-60048-23-8<\/p>\n

 <\/p>\n

Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n

Termin liberalizm pochodzi od \u0142ac. liberalis \u2014 wolny, w\u0142a\u015bciwy cz\u0142owiekowi wolnemu i odnosi si\u0119 do ideologii, kt\u00f3ra promuje has\u0142a wolno\u015bci, tolerancji i pluralizmu. Okre\u015bla si\u0119 nim jednak tak r\u00f3\u017cnorodne zjawiska, \u017ce nie jest to termin \u0142atwy do zdefiniowania: \u201ePoj\u0119cie liberalizmu nie jest jednoznaczne, zw\u0142aszcza w odniesieniu do r\u00f3\u017cnych sektor\u00f3w ludzkiego \u017cycia indywidualnego i spo\u0142ecznego. (…) Niekt\u00f3rzy liberalizmem nazywaj\u0105 gloryfikacj\u0119 indywidualnej wolno\u015bci cz\u0142owieka i jego praw w \u017cyciu spo\u0142eczno\u2013politycznym, inni widz\u0105 w nim przede wszystkim postulat wolno\u015bci ekonomicznej i wolnego handlu, jeszcze inni \u0142\u0105cz\u0105 liberalizm ze zjawiskiem moralnego laksyzmu czy wr\u0119cz rozprz\u0119\u017cenia\u201d.
\nLiberalizm powstawa\u0142 jako doktryna ekonomiczna (leseferyzm), szybko jednak opanowa\u0142 ca\u0142okszta\u0142t \u017cycia spo\u0142ecznego i przerodzi\u0142 si\u0119 w \u015bwiatopogl\u0105d, kt\u00f3ry przyjmuje \u201ezasad\u0119 ca\u0142kowitej swobody cz\u0142owieka w ka\u017cdej dziedzinie my\u015blenia i dzia\u0142ania\u201d. Jest obecnie dominuj\u0105cym pr\u0105dem my\u015blowym zar\u00f3wno w polityce i ekonomii, jak te\u017c w nauce i kulturze. W XX wieku opanowa\u0142 w zasadzie wszystkie dziedziny \u017cycia. Wed\u0142ug J. Bartyzela osi\u0105gn\u0105\u0142 status \u201eideologii przenikaj\u0105cej ca\u0142\u0105 struktur\u0119 \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata do tego stopnia, \u017ce sta\u0142a si\u0119 ona sekularn\u0105 form\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji euro\u2013atlantyckiej\u201d.
\nJako system filozoficzny liberalizm ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w okresie o\u015bwiecenia. Tw\u00f3rcy o\u015bwieceniowych teorii liberalnych, m.in. J. J. Rousseau, J. Locke, Ch. L. de Montesquieu, J. S. Mill, A. Smith, g\u0142osili autonomi\u0119 ludzkiego poznania, zw\u0142aszcza jego niezale\u017cno\u015b\u0107 od prawdy objawionej, postuluj\u0105c zarazem skrajny indywidualizm i relatywizm poznawczy6. Wolno\u015b\u0107 indywidualn\u0105 jednostki postrzegali bowiem jako warto\u015b\u0107 absolutn\u0105, nadrz\u0119dn\u0105 wzgl\u0119dem prawdy, dobra, korzy\u015bci, a nawet jako warto\u015b\u0107 kreuj\u0105c\u0105 pozosta\u0142e warto\u015bci.
\nDoktryna liberalizmu stanowi\u0142a nie tylko temat dyskusji salonowych, politycznych czy naukowych, lecz bardzo szybko zosta\u0142a przeniesiona na grunt dzia\u0142a\u0144 praktycznych. Liberalistyczna idea wolno\u015bci le\u017ca\u0142a u podstaw wszystkich nowo\u017cytnych rewolucji, a zw\u0142aszcza Rewolucji Francuskiej (1789), Rewolucji Pa\u017adziernikowej (1917), Rewolucji Hiszpa\u0144skiej (1936). Patronowa\u0142a tak\u017ce rewolucji studenckiej z 1968 roku. Rewolucje te s\u0105 dramatycznym potwierdzeniem faktu, \u017ce wraz z rozprzestrzenianiem si\u0119 doktryny liberalizmu \u2014 liberalizm \u015bwiatopogl\u0105dowy m\u00f3g\u0142 tu zawsze liczy\u0107 na finansowe wsparcie liberalnej ekonomii \u2014 paradoksalnie, cho\u0107 tylko pozornie wbrew w\u0142asnym za\u0142o\u017ceniom ideologicznym, liberalizm wygenerowa\u0142 now\u0105 form\u0119 totalitaryzmu, skoro jak wykazuje J. Bartyzel, teoretycy liberalizmu do dzi\u015b traktuj\u0105 go jako jedynie s\u0142uszne i wr\u0119cz \u201eobligatoryjne nastawienie do \u017cycia \u2018normalnego\u2019 i \u2018cywilizowanego\u2019 cz\u0142owieka Zachodu\u201d. W ten spos\u00f3b lansowany przez liberalizm kult wolno\u015bci sta\u0142 si\u0119 obecnie skuteczn\u0105 metod\u0105 kontroli \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, czy te\u017c \u2014 jak pisze Z. Zieli\u0144ski \u2014 \u201emetod\u0105 ujednolicania \u015bwiadomo\u015bci\u201d, a w zwi\u0105zku z tym tak\u017ce dyskryminacji innych opcji \u015bwiatopogl\u0105dowych, gdy\u017c \u201ewolno\u015b\u0107 w tym systemie my\u015blowym nale\u017cy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie libera\u0142owi, w \u017cadnym za\u015b wypadku inaczej my\u015bl\u0105cemu\u201d.
\nZa mocn\u0105 stron\u0119 liberalizmu wci\u0105\u017c jednak uchodzi gospodarka, kt\u00f3ra dopiero w warunkach liberalizacji \u017cycia spo\u0142ecznego i pa\u0144stwowego ma zapewni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu wolny i niczym nieskr\u0119powany rozw\u00f3j ekonomiczny. Jest to aksjomat, kt\u00f3rego zasadnicze przes\u0142anie nie zosta\u0142o jak dot\u0105d wyra\u017anie zakwestionowane nawet w dobie obecnego kryzysu gospodarczego. Dobrobyt pa\u0144stw wysoko rozwini\u0119tych niezmiennie przypisuje si\u0119 liberalizacji ich gospodarki i taki model ekonomii organizacje mi\u0119dzynarodowe nadal narzucaj\u0105 pa\u0144stwom rozwijaj\u0105cym si\u0119 i pa\u0144stwom tzw. Trzeciego \u015awiata. Tymczasem ju\u017c na p\u0142aszczy\u017anie teoretycznej zasadne wydaje si\u0119 postawienie nast\u0119puj\u0105cych pyta\u0144: Czy liberalizm jako doktryna spo\u0142eczno\u2013polityczna faktycznie stanowi podstaw\u0119 i si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 rozwoju ekonomicznego spo\u0142ecze\u0144stwa? Czy ujawniaj\u0105ce si\u0119 coraz wyra\u017aniej wewn\u0119trzne sprzeczno\u015bci w tym systemie ideologicznym oraz praktyczne skutki tych sprzeczno\u015bci mog\u0105 pozosta\u0107 bez wp\u0142ywu na funkcjonowanie instytucji gospodarczych oraz instytucji \u017cycia publicznego w\u0142a\u015bciwych dla spo\u0142ecze\u0144stwa demokratycznego, a okre\u015blanych jako instytucje liberalne, takich jak pa\u0144stwo prawa, podzia\u0142 w\u0142adz, w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, przedsi\u0119biorstwa i rynki, prawa cz\u0142owieka, w tym zw\u0142aszcza wolno\u015bci obywatelskie? Czy ostatecznie system ten nie zmierza w tym samym kierunku co ekonomia socjalistyczna, kt\u00f3ra de facto ju\u017c w latach 80. zarzuci\u0142a orientacj\u0119 marksistowsk\u0105, przyjmuj\u0105c w\u0142a\u015bnie orientacj\u0119 liberaln\u0105?
\nNiniejsza praca jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na te pytania w oparciu zar\u00f3wno o literatur\u0119 promuj\u0105c\u0105 liberalizm jako optymaln\u0105 czy wr\u0119cz jedynie s\u0142uszn\u0105 opcj\u0119 w polityce ekonomicznej, jak te\u017c w oparciu o literatur\u0119 krytyczn\u0105 wobec tej doktryny. Ze wzgl\u0119du na ograniczone ramy pracy licencjackiej uwzgl\u0119dnieni zostan\u0105 tylko wybrani przedstawiciele ka\u017cdej ze stron. Kryterium wyboru stanowi\u0142 wk\u0142ad danego autora w polski dyskurs na temat liberalizmu.
\nW pracy pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 metod\u0105 analizy. Analiza wypowiedzi wybranych teoretyk\u00f3w (np. I. Berlin, J. Gray, M. Novak, J. Rawls) i krytyk\u00f3w liberalizmu (np. A. Pawe\u0142czy\u0144ska, S. F. Salvany, D. L. Schindler, Z. Zieli\u0144ski) w rozdziale I ma na celu ukazanie ideowego pod\u0142o\u017ca tej doktryny. W rozdziale II w oparciu o katolick\u0105 nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 zostanie wyja\u015bnione poj\u0119cie rozwoju ekonomicznego zar\u00f3wno z punktu widzenia ekonomii politycznej, jak i polityki spo\u0142ecznej. W rozdziale III zostanie podj\u0119ta analiza liberalnej koncepcji rozwoju ekonomicznego i skutk\u00f3w jej zastosowania w gospodarkach narodowych. W toku analizy zostanie wykazane, \u017ce ju\u017c w samej doktrynie liberalizmu mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 jedno ze \u017ar\u00f3de\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnych kryzys\u00f3w gospodarczych. Podsumowanie wynik\u00f3w pracy zostanie przedstawione w zako\u0144czeniu.<\/p>\n

Spis tre\u015bci<\/strong><\/p>\n

Przedmowa
\nWst\u0119p
\nRozdzia\u0142 I. Doktryna liberalizmu
\n1. Za\u0142o\u017cenia programowe liberalizmu
\n2. G\u0142\u00f3wne formy liberalizmu
\na. Liberalizm spo\u0142eczno\u2013polityczny
\nb. Liberalizm \u015bwiatopogl\u0105dowy
\nc. Liberalizm ekonomiczny
\n3. Podsumowanie
\nRozdzia\u0142 II. Poj\u0119cie rozwoju ekonomicznego
\n1. Wska\u017aniki rozwoju ekonomicznego: PKB i PNB
\n2. Czynniki rozwoju ekonomicznego
\na. Czynnik demograficzny
\nb. Czynniki ekonomiczne
\nc. Czynniki kulturowe (warto\u015bci moralne, dobro wsp\u00f3lne)
\nRozdzia\u0142 III. Doktryna liberalizmu czynnikiem hamuj\u0105cym rozw\u00f3j ekonomiczny spo\u0142ecze\u0144stwa
\n1. Liberalna koncepcja rozwoju ekonomicznego \u2014 kapitalizm
\n2. Doktryna liberalizmu jako pod\u0142o\u017ce wsp\u00f3\u0142czesnych kryzys\u00f3w ekonomicznych
\na. Wolno\u015b\u0107 gospodarcza czy liberalny totalitaryzm?
\nb. Doktryna liberalizmu podstaw\u0105 rozwoju struktur mafijno-przest\u0119pczych w gospodarce
\nc. Ekonomiczne skutki gospodarki liberalnej \u2014 casus USA
\nd. Koszty spo\u0142eczne liberalizmu ekonomicznego
\nZako\u0144czenie
\nLiteratura
\nSummary<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Liberalizm powstawa\u0142 jako doktryna ekonomiczna (leseferyzm), szybko jednak opanowa\u0142 ca\u0142okszta\u0142t \u017cycia spo\u0142ecznego i przerodzi\u0142 si\u0119 w \u015bwiatopogl\u0105d, kt\u00f3ry przyjmuje \u201ezasad\u0119 ca\u0142kowitej swobody cz\u0142owieka w ka\u017cdej dziedzinie my\u015blenia i dzia\u0142ania\u201d.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":437,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[31,41],"product_tag":[],"class_list":["post-459","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-varia","product_cat-wszystkie-ksiazki","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=459"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=459"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}