rok wydania 2020 (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1907 r.)
\nformat A5
\nstr. 43
\nWydawca: Dom Wydawniczy „Ostoja”
\nISBN\u00a0 978-83-65102-22-5<\/p>\n
<\/p>\n
Fragmenty ksi\u0105\u017cki:<\/strong><\/p>\n Nie trzeba chyba dowodzi\u0107, \u017ce antysemityzm w\u0142a\u015bciwy, o jakim wy\u017cej mowa, jest prze\u017cytkiem odleg\u0142ych epok historycznych, jednym z tych atawistycznych instynkt\u00f3w, nad kt\u00f3rymi winien panowa\u0107 ka\u017cdy cz\u0142owiek rozs\u0105dny i o\u015bwiecony. Nic nam nie daje prawa zasadniczo uprzedza\u0107 si\u0119 do ca\u0142ej rasy i kwalifikowa\u0107 jednostki ludzkie jedynie na zasadzie ich pochodzenia, nie za\u015b zas\u0142ug i zalet osobistych; nie mo\u017cna nie przyznawa\u0107, \u017ce \u017cydowskie pochodzenie Heinego lub Spinozy nie przeszkodzi\u0142o im by\u0107 typami ludzkimi o wiele wy\u017cszymi od przeci\u0119tnych jednostek z t\u0142umu chrze\u015bcijan, nie wolno wreszcie rzuca\u0107 na \u017byd\u00f3w rycza\u0142towego pot\u0119pienia za wady, b\u0119d\u0105ce wynikiem rozproszenia i poni\u017cenia, w jakich \u017cyli od wiek\u00f3w, bo i co do siebie samych przewidzie\u0107 nie mo\u017cemy, do jakiego stopnia mog\u0142aby spaczy\u0107 nasz charakter dalsza niewola, kt\u00f3rej ujemne skutki moralne i dzi\u015b ju\u017c daj\u0105 si\u0119 na nas zauwa\u017cy\u0107 w stopniu bardzo wydatnym.<\/p>\n Antysemityzm nale\u017cy zatem zwalcza\u0107, tak jak zwalczamy zabobony i przes\u0105dy, nie znajduj\u0105ce rozumowego uzasadnienia, a korzeniami swymi tkwi\u0105ce w mrocznej przesz\u0142o\u015bci. S\u0105 wprawdzie optymi\u015bci, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce uczucie to jest naszemu spo\u0142ecze\u0144stwu obce, \u017ce objawy jego u nas niemal nie istniej\u0105, optymizm taki jednak wydaje mi si\u0119 mocno przesadzonym. Na fakt istnienia wrodzonej niech\u0119ci do rasy \u017cydowskiej nie nale\u017cy oczu zamyka\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107 wszak\u017ce nakazuje skonstatowa\u0107, \u017ce niech\u0119\u0107 ta nigdy nie przybiera\u0142a u nas, jak gdzie indziej, postaci nienawi\u015bci i fanatyzmu. Antysemityzm nasz, w por\u00f3wnaniu z antysemityzmem innych, bardziej krewkich i mniej tolerancyjnych narod\u00f3w, odznacza\u0142 si\u0119 zawsze i odznacza do dzi\u015b dnia pewn\u0105 dobroduszno\u015bci\u0105, polega na traktowaniu \u017byda raczej ze strony humorystycznej, na wydrwiwaniu jego \u015bmieszno\u015bci i okazywaniu mu nieraz daleko id\u0105cego lekcewa\u017cenia, nie posuwa si\u0119 jednak niemal nigdy do prze\u015bladowania lub krzywdzenia materialnego i fizycznego. Wszelkie w tym wzgl\u0119dzie wyj\u0105tki by\u0142y zawsze i s\u0105 do dzi\u015b dnia bardzo rzadkie. Nie twierdz\u0105c bynajmniej, by deptanie w \u017bydzie ludzkiej godno\u015bci nie mog\u0142o by\u0107 nieraz nie mniej bolesnym od krzywd realnych i by nie zas\u0142ugiwa\u0142o r\u00f3wnie\u017c na surowe pot\u0119pienie, konstatuj\u0119 tylko fakt, zdaniem moim niew\u0105tpliwy, \u017ce zabarwienie polskiego antysemityzmu jest na og\u00f3\u0142 \u0142agodne i \u017ce nie ma w nim najmniejszego, tak cz\u0119sto gdzie indziej spotykanego odcienia krwio\u017cerczo\u015bci lub fanatyzmu.<\/p>\n (s. 10-11)<\/p>\n Kwestii \u017cydowskiej niepodobna stawia\u0107 jedynie na gruncie niech\u0119ci lub odrazy rasowej, bo stanowisko takie mocno zaciemnia jej istotne znaczenie, a wprowadzaj\u0105c do jej oceny niebezpieczny czynnik uczuciowych uprzedze\u0144, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 tak szkodliwego w ka\u017cdym starciu fa\u0142szywego s\u0105du o si\u0142ach i charakterze przeciwnika. Dla antysemity kwestia \u017cydowska istnieje tylko o tyle, \u017ce ma on wstr\u0119t do stykania si\u0119 z \u017bydem, kt\u00f3ry jest dla niego istot\u0105 bezwzgl\u0119dnie antypatyczn\u0105, ni\u017cszego i godnego pogardy gatunku; dla polityka trze\u017awego b\u0119dzie ona przeciwnie tym bardziej pal\u0105c\u0105, im wy\u017cszego b\u0119dzie on o \u017bydach mniemania, im bardziej b\u0119dzie sobie zdawa\u0142 spraw\u0119 z tych cech ich charakteru, kt\u00f3re im zapewniaj\u0105 w walce o byt przewag\u0119.<\/p>\n Nie mniej od antysemityzmu szkodliwy jest asemityzm, czyli nieuznawanie istnienia kwestii \u017cydowskiej, odmawianie jej wszelkiego politycznego znaczenia na tej zasadzie, jakoby \u017bydzi, r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 od nas g\u0142\u00f3wnie tylko wyznaniem, nie stanowili jakiego\u015b odr\u0119bnego od reszty ludno\u015bci naszej \u017cywio\u0142u i pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musieli zla\u0107 si\u0119 z ni\u0105 w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Dla asemity wszelkie poruszanie kwestii \u017cydowskiej, wszelkie zwracanie uwagi spo\u0142ecze\u0144stwa na jak\u0105kolwiek sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy wytycznymi naszej narodowej polityki a politycznymi d\u0105\u017ceniami \u017byd\u00f3w, wszelkie nawo\u0142ywania do baczno\u015bci tam, gdzie d\u0105\u017cenia te mog\u0105 grozi\u0107 nam pewnym niebezpiecze\u0144stwem, wydaj\u0105 si\u0119 jedynie nieprzebaczalnym nietaktem politycznym, szkodliwym dra\u017cnieniem \u017byd\u00f3w i utrudnianiem asymilacji, kt\u00f3rej tryumf jakoby g\u0142\u00f3wnie zale\u017ca\u0142 od naszego rozs\u0105dku i umiarkowania w manifestowaniu naszych uczu\u0107 narodowych.<\/p>\n Stanowisko takie jest dobrowolnym \u0142udzeniem si\u0119; jest to widzenie rzeczy takimi, jakimi si\u0119 je widzie\u0107 pragnie, nie za\u015b takimi, jakimi s\u0105 one w rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n (s. 12-13)<\/p>\n \u015awiadomo\u015b\u0107 przynale\u017cno\u015bci do tego lub innego narodu wykwita na tle pewnego ca\u0142okszta\u0142tu warunk\u00f3w historyczno-politycznych jako fakt z dziedziny psychologii spo\u0142ecznej, jako zjawisko duchowe, dla kt\u00f3rego czynniki realne w rodzaju wy\u017cej wymienionych graj\u0105 wprawdzie bardzo wa\u017cn\u0105 lecz nie decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119. O istnieniu zatem pewnej odr\u0119bnej ca\u0142o\u015bci narodowej stanowi zasadniczo tylko wewn\u0119trzne poczucie narodowe jednostek, kt\u00f3re si\u0119 do niej zaliczaj\u0105, solidaryzowanie si\u0119 ich z histori\u0105 i odr\u0119bnymi na przysz\u0142o\u015b\u0107 d\u0105\u017ceniami danego narodu, branie przez nie udzia\u0142u w tym \u017cyciu, kt\u00f3rym \u017cyje duch narodowy, b\u0119d\u0105cy wyrazem patriotycznych aspiracji ca\u0142ego szeregu pokole\u0144. Dla powstania organizmu spo\u0142ecznego zwanego narodem niezb\u0119dne s\u0105 wprawdzie wieki \u017cycia historycznego, cementuj\u0105cego d\u0105\u017cenia poszczeg\u00f3lnych jednostek i \u0142\u0105cz\u0105cego je we wsp\u00f3lnej dla wszystkich patriotycznej \u015bwiadomo\u015bci, skoro jednak taki cement si\u0119 wytworzy, skoro powo\u0142any zostanie do \u017cycia i obejmie szerokie kr\u0119gi duch narodowy, mog\u0105 rozpa\u015b\u0107 si\u0119 i znikn\u0105\u0107 wszystkie te czynniki, kt\u00f3re pierwotnie na owo \u017cycie historyczne si\u0119 sk\u0142ada\u0142y, a nar\u00f3d pomimo to istnie\u0107 nie przestanie, dop\u00f3ki \u017cy\u0107 b\u0119dzie duch, odr\u0119bno\u015b\u0107 jego uosabiaj\u0105cy, to jest dop\u00f3ki jednostki, w sk\u0142ad narodu wchodz\u0105ce, zwi\u0105zku z tym duchem nie wyrzekn\u0105 si\u0119 dobrowolnie.<\/p>\n (s. 15-16)<\/p>\n \u017bydzi nie tylko stanowi\u0105 nar\u00f3d odr\u0119bny i zupe\u0142nie u\u015bwiadomiony, lecz nadto s\u0105 nacjonalistami w jak najzach\u0142anniejszym s\u0142owa tego znaczeniu, w najbardziej konsekwentny spos\u00f3b uprawiaj\u0105cymi polityk\u0119 narodowego egoizmu. To, \u017ce jednocze\u015bnie zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 najbardziej zawzi\u0119tymi wrogami nacjonalizmu i zwalczaj\u0105 go z ca\u0142\u0105 nami\u0119tno\u015bci\u0105 swego wschodniego temperamentu, nie powinno bynajmniej zakrywa\u0107 nam oczu na fakt powy\u017cszy. Jest to tylko dowodem, \u017ce nacjonalizm innych narod\u00f3w jest dla nich niedogodny i \u017ce pragn\u0119liby zachowa\u0107 dla siebie monopol w tym wzgl\u0119dzie.<\/p>\n (s. 18)<\/p>\n […] Dziwny ten na poz\u00f3r objaw t\u0142umaczy si\u0119 z jednej strony tymi korzy\u015bciami, jakie dla \u017byd\u00f3w przedstawia kosmopolityczny charakter socjalizmu, pozwalaj\u0105cy im \u017cywi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce zwarte i silne sw\u0105 jedno\u015bci\u0105 narodowe organizmy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych \u017cy\u0107 im przychodzi w rozproszeniu, z czasem utrac\u0105 sw\u0105 spoisto\u015b\u0107 i stan\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem narodowym biern\u0105 i bezkszta\u0142tn\u0105 mas\u0105, zgo\u0142a dla nich nieszkodliw\u0105 \u2014 z drugiej za\u015b strony tym, \u017ce \u017byd\u00f3w w socjalizmie poci\u0105ga nie jego cel ostateczny, w kt\u00f3rego urzeczywistnienie ogromna ich wi\u0119kszo\u015b\u0107, zw\u0142aszcza za\u015b klasy bogate i o\u015bwiecone, zgo\u0142a nie wierz\u0105, lecz niemal wy\u0142\u0105cznie sam proces walki klas, skutecznie uzupe\u0142niaj\u0105cy rozk\u0142adow\u0105 robot\u0119 kosmopolityzmu. Instynktowne w znacznej cz\u0119\u015bci sympatie \u017byd\u00f3w dla socjalizmu p\u0142yn\u0105 g\u0142\u00f3wnie z pobudek polityczno-narodowych, z prze\u015bwiadczenia, \u017ce rozdzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stw cywilizowanych na dwie wrogie i bezwzgl\u0119dnie zwalczaj\u0105ce si\u0119 klasy musi nies\u0142ychanie wzmocni\u0107 polityczne stanowisko tych, kt\u00f3rzy z rozdzia\u0142u tego potrafi\u0105 nale\u017cycie skorzysta\u0107.<\/p>\n Daleki oczywi\u015bcie jestem od twierdzenia, by \u017cydowscy przyw\u00f3dcy i tw\u00f3rcy socjalizmu g\u0142osili sw\u0105 teori\u0119 w spos\u00f3b \u015bwiadomie ob\u0142udny, nie ulega wszak\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce stali si\u0119 oni mimowolnym i bezwiednym wyrazem geniuszu rasy swojej i jego nienawi\u015bci do tego cywilizacyjnego gruntu, kt\u00f3ry nie jest wytworem ich w\u0142asnej historii, na kt\u00f3rym musz\u0105 czu\u0107 si\u0119 obcymi, ledwie tolerowanymi przybyszami.<\/p>\n Od dawna zacz\u0105wszy sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce gromadz\u0105ce si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwach dzisiejszych antagonizmy musz\u0105 doprowadzi\u0107 do wybuch\u00f3w ludowej niech\u0119ci przeciw kapita\u0142owi i jego przedstawicielom, obawiaj\u0105c si\u0119, by te wybuchy nie zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 przede wszystkim przeciw nim samym, jako \u017cywio\u0142om najmniej produkcyjnym i reprezentuj\u0105cym kapita\u0142 ze strony najbardziej ujemnej, \u017bydzi, po cz\u0119\u015bci \u015bwiadomie, po cz\u0119\u015bci wiedzeni polityczn\u0105 intuicj\u0105, chwycili si\u0119 najzr\u0119czniejszej w ich po\u0142o\u017ceniu taktyki i przyczyniaj\u0105c si\u0119 do wzrostu wewn\u0119trznej niezgody w spo\u0142ecze\u0144stwach, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych \u017cyj\u0105, staj\u0105c wsz\u0119dzie po stronie ekonomicznie upo\u015bledzonej wi\u0119kszo\u015bci, zdobywaj\u0105c sobie w ten spos\u00f3b wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i uznanie tej ostatniej, opromieniwszy si\u0119 aureol\u0105 szermierzy post\u0119pu i zasad spo\u0142ecznej sprawiedliwo\u015bci, stworzyli sobie to oparcie polityczne, ten grunt pod nogami, kt\u00f3rego im tak bardzo dot\u0105d brakowa\u0142o.<\/p>\n (s. 19-20)<\/p>\n \u0141atwo jest zrozumie\u0107, jak niebezpieczn\u0105 i szkodliw\u0105 w tych warunkach jest ju\u017c sama obecno\u015b\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie naszym licznego \u017cywio\u0142u, obcego pochodzeniem, tradycjami i sk\u0142adem umys\u0142u, odmiennie czuj\u0105cego i inaczej od nas rozumuj\u0105cego, z innego punktu widzenia ujmuj\u0105cego ka\u017cde z najwy\u017cej obchodz\u0105cych nas zagadnie\u0144. Nawet w\u00f3wczas, gdyby \u017cywio\u0142 ten by\u0142 na og\u00f3\u0142 przyja\u017anie usposobiony dla naszego narodowego interesu i interes ten szczerze popiera\u0142, aspiracje jego do odgrywania zbyt czynnej i wp\u0142ywowej roli w naszej polityce musia\u0142yby przez nas by\u0107 uwa\u017cane za czynnik ujemny, wprowadza\u0142yby bowiem do niej chwiejno\u015b\u0107 i rozdwojenie, jako nieunikniony wynik odmiennej psychologii. \u017baden z historycznie zorganizowanych narod\u00f3w \u015bwiata nie m\u00f3g\u0142by patrze\u0107 ch\u0119tnym okiem na zbyt znaczny wp\u0142yw naj\u017cyczliwszych nawet cudzoziemc\u00f3w na jego polityk\u0119, a wszak\u017ce \u017bydzi, kt\u00f3rzy narodowo\u015bci swej si\u0119 nie wyrzekli i pozostali \u017bydami, s\u0105 dla nas niew\u0105tpliwie cudzoziemcami, obcymi przybyszami. Zastrze\u017cenie to nie dotyczy oczywi\u015bcie tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zachowali jedynie swe wyznanie, pod wzgl\u0119dem wszak\u017ce historyczno-politycznym w zupe\u0142no\u015bci zlali si\u0119 z naszym narodem, przyj\u0119li jego idea\u0142y i d\u0105\u017cenia. […]<\/p>\n (s. 24-25)<\/p>\n Jest to zupe\u0142nie zrozumia\u0142e: d\u0105\u017cenia nasze s\u0105 dla nich ca\u0142kowicie obce; by\u0142oby najwy\u017cszym b\u0142\u0119dem \u0142udzi\u0107 si\u0119, \u017ce d\u0142ugie wieki wsp\u00f3\u0142\u017cycia w jednym kraju wywo\u0142a\u0142y jak\u0105kolwiek wsp\u00f3lno\u015b\u0107 w pogl\u0105dach i idea\u0142ach spo\u0142ecze\u0144stw polskiego i \u017cydowskiego lub \u017ce zdo\u0142a\u0142y spoi\u0107 nas ze sob\u0105 bolesne dzieje ubieg\u0142ego stulecia. Musimy jasno zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce dla og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cydowskiego jest rzecz\u0105 najzupe\u0142niej oboj\u0119tn\u0105, kto w kraju naszym rz\u0105dzi\u0107 b\u0119dzie: Rosjanie, Niemcy czy Polacy, \u017ce na spraw\u0119 t\u0119 zapatruj\u0105 si\u0119 oni wy\u0142\u0105cznie pod k\u0105tem w\u0142asnego narodowego interesu, \u017ce obchodzi ich ona tylko o tyle, o ile wchodzi tu w gr\u0119 prawdopodobie\u0144stwo wi\u0119kszych lub mniejszych korzy\u015bci, jakie by st\u0105d specjalnie dla \u017byd\u00f3w wynika\u0142y.<\/p>\n (s. 29-30)<\/p>\n Kto dzi\u015b u nas nie daje si\u0119 bra\u0107 na lep rzekomo \u201epost\u0119powych\u201d frazes\u00f3w, kto nie sta\u0142 si\u0119 powolnym narz\u0119dziem w r\u0119kach ukrytego za parawanem wszechludzkich idea\u0142\u00f3w, lecz dobrze \u015bwiadomego swych cel\u00f3w nacjonalizmu \u017cydowskiego, kto obcym pozosta\u0142 p\u0142ytkiemu doktryneryzmowi i, zachowawszy zdrowy zmys\u0142 polityczny oraz silne, nietkni\u0119te uczucia narodowe, staje w obronie tego stanowiska, jakie w granicach zaj\u0119tego przez narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 etnograficznego obszaru jej tylko wy\u0142\u0105cznie mo\u017ce si\u0119 nale\u017ce\u0107, ten przez pot\u0119\u017cny od\u0142am pseudo-polskiej opinii i prasy jest najokropniej spotwarzany i zniewa\u017cany; na g\u0142ow\u0119 jego sypi\u0105 si\u0119 zarzuty najczarniejszego wstecznictwa i ideowego pokrewie\u0144stwa z rosyjskimi \u201eczarnymi sotniami\u201d i z \u201eprawdziwymi rosyjskimi lud\u017ami\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Dla insynuowania pokrewie\u0144stwa tego ukuto nawet specjalny termin: \u201eprawdziwy Polak\u201d. Co do mnie, s\u0105dz\u0119, \u017ce etykieta powy\u017csza nie tylko nikomu nie ubli\u017ca, lecz \u017ce przeciwnie, winni\u015bmy j\u0105 uwa\u017ca\u0107 za wysoce zaszczytn\u0105 i \u017ce b\u0119d\u0105c Polakiem winno si\u0119 nim by\u0107 naprawd\u0119, gdy\u017c szczere uczucia narodowe w\u0142a\u015bciwe s\u0105 ka\u017cdej jednostce normalnej, a brakuje ich tylko ludziom samolubnym, kt\u00f3rzy nie si\u0119gaj\u0105 poza najbli\u017csze interesy osobiste, albo te\u017c doktrynerom, kt\u00f3rych poj\u0119cia uleg\u0142y chorobliwemu wypaczeniu […]<\/p>\n (s. 33-34)<\/p>\n Tylko wej\u015bcie do \u015brodka naszego spo\u0142ecze\u0144stwa wielkiej ilo\u015bci powierzchownie zasymilowanych, a w istocie wrogich nam nacjonalist\u00f3w \u017cydowskich i spowodowane tym niezwykle silne post\u0119py likwidacji polsko\u015bci jako politycznego czynnika, mog\u0142y wywo\u0142a\u0107 ten smutny fakt, \u017ce samo s\u0142owo \u201enarodowiec\u201d sta\u0142o si\u0119 dzi\u015b u nas nazw\u0105 partyjn\u0105, do kt\u00f3rej systematycznie ba\u0142amucona i znieprawiana cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnego naszego narodu \u017cywi jak\u0105\u015b ob\u0142\u0119dn\u0105 i chorobliw\u0105 nienawi\u015b\u0107. Wszak do ostatnich czas\u00f3w narodowcami byli\u015bmy wszyscy, kto za\u015b idea\u0142\u00f3w narodowych si\u0119 wyrzeka\u0142, na tego opinia powszechna wskazywa\u0142a jako na renegata i zdrajc\u0119 zar\u00f3wno dla wszystkich drogiej sprawy.<\/p>\n (s. 37)<\/p>\n Nie my\u015bl\u0119 zaprzecza\u0107, \u017ce stanowisko polityczne, jakie \u017bydzi w ostatnich czasach w kraju naszym zaj\u0119li, musi wrogo wzgl\u0119dem nich usposabia\u0107 polskie \u017cywio\u0142y narodowe: ta brutalna, zaciek\u0142a a bezwzgl\u0119dna i nieprzebieraj\u0105ca w \u015brodkach walka, jak\u0105 prowadz\u0105 oni z naszym ruchem narodowym, z jednej strony obra\u017caj\u0105c uczucia i idea\u0142y ogromnej wi\u0119kszo\u015bci naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, z drugiej za\u015b \u2014 t\u0119pi\u0105c wszelki \u015blad tych uczu\u0107 w tej jego cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra dosta\u0142a si\u0119 w sfer\u0119 ich wp\u0142yw\u00f3w, ten stopie\u0144 udzia\u0142u, jaki bior\u0105 w dezorganizuj\u0105cej i znieprawiaj\u0105cej \u017cycie nasze anarchii, wreszcie coraz bardziej wzrastaj\u0105cy, a wyra\u017anie ujawniony w czasie ostatnich wybor\u00f3w separatyzm, wszystko to ka\u017ce nam bezwarunkowo widzie\u0107 w \u017bydach wrog\u00f3w politycznych, z kt\u00f3rymi energiczna walka jest konieczna. Jednak\u017ce ta niech\u0119\u0107 wzgl\u0119dem \u017byd\u00f3w, jako przeciwnik\u00f3w politycznych, nie ma nic wsp\u00f3lnego z antysemityzmem, pojmowanym jako uprzedzenie rasowe. Dla antysemity \u017byd pozostawa\u0107 b\u0119dzie zawsze istot\u0105 ni\u017csz\u0105 i nienawistn\u0105 bez wzgl\u0119du na swe stanowisko w naszym \u017cyciu publicznym, gdy tymczasem Polak-narodowiec zwalcza\u0107 musi \u017byda szkodz\u0105cego w jego oczach polsko\u015bci, tak samo jak walczy z niemieckim hakatyst\u0105 lub biurokrat\u0105-rusyfikatorem \u2014 nie przeszkadza mu to jednak widzie\u0107 brata w ka\u017cdym szczerym Polaku bez wzgl\u0119du na jego wyznanie. I je\u017celi antysemityzm jest czym\u015b, g\u0142\u0119boko tkwi\u0105cym w instynktach, co z trudno\u015bci\u0105 tylko wykorzeni\u0107 si\u0119 daje, to przeciwnie niech\u0119\u0107 wzgl\u0119dem \u017byd\u00f3w, czerpi\u0105ca swe \u017ar\u00f3d\u0142o w walce politycznej, jest w zupe\u0142no\u015bci zale\u017cna od postawy zaj\u0119tej przez spo\u0142ecze\u0144stwo \u017cydowskie i mog\u0142aby znikn\u0105\u0107 bez \u015bladu, skoroby tylko ta postawa uleg\u0142a zasadniczej zmianie.<\/p>\n (s. 38-39)<\/p>\n […] Sprawiedliwo\u015b\u0107 ka\u017ce przyzna\u0107, \u017ce \u017byd, kt\u00f3ry si\u0119 do narodowo\u015bci naszej nie poczuwa i uznaje sw\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 do narodu \u017cydowskiego, ma zupe\u0142ne moralne prawo post\u0119powa\u0107 tak, jak mu interes tego narodu dyktuje. Ale z drugiej strony mamy tak\u017ce i my nie tylko prawo, ale bezwzgl\u0119dny obowi\u0105zek dba\u0107 zawsze o interes w\u0142asnego narodu i broni\u0107 tego interesu ze wszystkich si\u0142 naszych.<\/p>\n (s. 39)<\/p>\n Natomiast, protestowa\u0107 przeciw stanowisku tych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 za sw\u00f3j obowi\u0105zek zwalczanie odr\u0119bnych wp\u0142yw\u00f3w \u017cydowskich w polityce naszego kraju, mog\u0105 tylko ci spo\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cydowskiego poczucia narodowego si\u0119 nie wyzbyli; je\u017celi zatem \u017bydzi tacy nazywaj\u0105 si\u0119 Polakami, jest to z ich strony podyktowan\u0105 wyrachowaniem ob\u0142ud\u0105, a ten lub inny stosunek do sprawy polsko-\u017cydowskiego antagonizmu, powsta\u0142ego na tle nie rasowym, lecz politycznym, jest istotn\u0105 miar\u0105 szczero\u015bci lub nieszczero\u015bci uczu\u0107 polskich u tak zwanych zasymilowanych \u017byd\u00f3w.<\/p>\n (s. 42)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u017bydzi nie tylko stanowi\u0105 nar\u00f3d odr\u0119bny i zupe\u0142nie u\u015bwiadomiony, lecz nadto s\u0105 nacjonalistami w jak najzach\u0142anniejszym s\u0142owa tego znaczeniu, w najbardziej konsekwentny spos\u00f3b uprawiaj\u0105cymi polityk\u0119 narodowego egoizmu.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":220,"template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false},"product_brand":[],"product_cat":[41,20],"product_tag":[],"class_list":["post-219","product","type-product","status-publish","has-post-thumbnail","product_cat-wszystkie-ksiazki","product_cat-zydzi-judaizm","first","instock","shipping-taxable","purchasable","product-type-simple","entry","content-bg","loop-entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product\/219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_brand&post=219"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_cat&post=219"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ostoja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fproduct_tag&post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}